Lâm tặc trên biển!
Vuờn quốc gia Cát Bà là một quần thể với hàng ngàn loài động, thực vật, trong đó có nhiều loài quý hiếm như voọc đầu vàng duy nhất chỉ có ở Cát Bà. Những năm qua, Vườn quốc gia thực hiện ba nhiệm vụ thường xuyên là bảo tồn, nghiên cứu khoa học và phát triển du lịch. Trong đó việc bảo tồn đa dạng sinh học nơi đây là nhiệm vụ xuyên suốt và quan trọng nhất.
Thực tế cho thấy, chỉ với một lực lượng rất mỏng, phương tiện chuyên dụng băng… không, việc bảo tồn là bất khả kháng nếu coi đó là nhiệm vụ của riêng ban quản lý Vườn quốc gia Cát Bà. Điều đó càng cấp thiết trước tình trạng ngày càng nhiều các vụ chặt phá rừng, săn bắt, bẫy động vật hoang dã, phá huỷ và làm ô nhiễm môi trường nước trong phạm vi bảo vệ của Vườn.
Theo các tài liệu khoa học, Vườn quốc gia Cát Bà có diện tích 26.240ha, trong đó 17.040ha đất đảo và 9.200ha mặt nước biển. Tại đây, có nhiều hệ sinh thái khác nhau như rừng ngập mặn, rừng trên núi đá vôi, rừng biển với các rạn san hô cùng hệ động thực vật đa dạng, gồm 2.320 loài, trong đó có 282 loài động vật sống trong rừng, 538 loài động vật sống ở đáy biển, 196 loài cá biển, 771 loài thực vật trên cạn, 23 loài thực vật ngập mặn, 75 loài rong biển...
P>
Vào thăm một người bạn ở thị trấn Cát Bà, vô tình nhóm PV chúng tôi được tiếp xúc với hai người, một người tên H. chuyên đi săn, bắt động vật trong rừng quốc gia, được mệnh danh là "sát thủ rừng sâu" và một người tên T. có thú thích được thưởng thức các món ăn từ động vật hoang dã, càng lạ càng tốt.
H. không nghề nghiệp nên coi nghề săn bắt, bẫy động vật hoang dã là kế mưu sinh, anh ta cho biết: "Vào rừng quen rồi, có những chuyến vào rừng hàng tuần để săn, bẫy động vật như khỉ, tắc kè, trăn…". H. thừa biết việc săn, bẫy như vậy bị cấm nhưng thản nhiên cho rằng: "Cấm là một chuyện, nhưng đây là thú vui, với lại không có tiền thì phải đi săn thôi". "Sát thủ rừng sâu" còn khoe đang chuẩn bị mướp, lạc rang, rau thơm trồng ở vườn nhà cùng gạo và các dụng cụ săn bắt thú. Chuyến này, anh ta đi rừng khoảng 10 ngày.
Còn với T., nghe anh này tả lại việc chặt đầu khỉ lấy óc, chúng tôi thật sự bị sốc và gai người trước hành động ấy. T. nói: "Trói chân tay khỉ, dùng dao sắc vạc mỏm đầu, múc óc tráng qua nước sôi để ăn rất bổ". Không biết chuyện thật giả thế nào, nhưng nhìn cái bẫy sập động vật như bẫy chuột, chỉ khác là to hơn gấp 2, ba lần treo ở gác bếp trong nhà của H., chúng tôi hiểu rằng nhiều động vật trong rừng Cát Bà tiếp tục phải đối mặt với nạn săn, bẫy, trong đó có loài voọc quý giá đang có nguy cơ tuyệt chủng.
Thấy chúng tôi băn khoăn khi tận mắt chứng kiến Kiểm lâm Vườn quốc gia bắt vụ chặt phá gỗ lậu ngay gần trụ sở làm việc của mình, Giám đốc Vườn quốc gia Cát Bà, ông Hoàng Văn Thập cho biết: Chỉ trong tháng 5, kiểm lâm Vườn quốc gia phá 161 bẫy các loại, trong đó 158 bẫy dây, 1 bẫy cùm, 1 bẫy lồng và 1 bẫy Sơn Dương. Trục xuất 7 đối tượng ra khỏi khu vực trạm quản lý khi họ có ý định vào rừng khai thác tài nguyên. Trong 19 vụ vi phạm, có 8 vụ vi phạm lâm luật như chăn thả gia súc, khai thác huyết giác... Vườn bố trí hàng trăm lượt kiểm tra mỗi tháng với hàng chục lượt mỗi ngày. Tuy nhiên, địa hình phức tạp, rộng lớn, lực lượng kiểm lâm khoảng 60 người làm sao có thể quản lý và phát hiện hết các vụ xâm phạm Vườn nếu không có sự hợp tác của người dân.
Phải "bám dân" để bảo vệ rừng
Gần đây, nạn chặt phá gỗ, săn, bẫy động vật hoang dã có phần giảm khi có sự quản lý và bảo vệ của các ngành, đặc biệt là lực lượng kiểm lâm với sự phối hợp của người dân. Nhưng do lợi nhuận cao, nhu cầu đi kèm với sự phát triển du lịch và nhiều người dân quen sống phụ thuộc vào rừng và công việc săn bắt nên hoạt động này vẫn rất phức tạp.
Thực tế, nhiều người dân đi lao động, một ngày công khoảng 50 nghìn đồng, trong khi bẫy được một con khỉ, bán được từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng nên họ thường chọn công việc thứ hai. Mặt khác, việc hợp tác với người dân trong bảo tồn cũng bộc lộ nhiều bất cập. Vườn quốc gia Cát Bà hiện giao cho các hộ gia đình bảo vệ rừng, nhưng thù lao một năm chỉ khoảng 100.000 đồng/ha, mỗi gia đình được nhận từ 3 đến 5 ha. Số tiền thu được là quá nhỏ để khuyến khích, nâng cao trách nhiệm bảo vệ rừng của họ!.
Quần đảo Cát Bà có 60 loài đặc hữu quý hiếm được đưa vào Sách đỏ Việt
Giải quyết mâu thuẫn trên, đồng thời để người dân coi cây cỏ, con vật, núi đá như tài sản của nhà mình để bảo vệ, theo ông Hoàng Văn Thập: "Ngoài tạo việc làm, chuyển đổi nghề nghiệp cho họ thông qua các dự án du lịch trên địa bàn, cần có một đề án lâu dài, định hướng phát triển khu bảo tồn, trong đó quan trọng nhất là cộng đồng người dân phải là lực lượng chính trong việc bảo tồn. Hướng tới giao cho các hộ dân bảo vệ, được hưởng lợi từ rừng để họ coi là đó là mảnh vườn, tài sản của nhà mình"
