Đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực là việc làm vô cùng khó khăn. Có những người tích cực tham gia vào mặt trận này vì “giữa đường thấy chuyện bất bình”. Có cả những người tham gia vào lãnh địa này ở tình cảnh, “con sâu xéo mãi cũng quằn”. Họ không chấp nhận thuận theo cái xấu nên dũng cảm tố cáo hành vi sai trái của những người có “quyền sinh, quyền sát” đối với mình. Nhiều người bị trù dập, bôi nhọ, bị đẩy đến bờ vực phá sản...
Sự kiện một Giám đốc doanh nghiệp tại Hải Phòng tố cáo Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng Đầu tư phát triển Việt Nam (BIDV) nhận hối lộ năm 2010 giống như một “quả bom”. Bối cảnh lúc đấy là lãi suất đang cao, ngân hàng thắt chặt cho vay. Việc này nổ ra khiến dư luận có một cái nhìn cận cảnh về tiêu cực trong lĩnh vực ngân hàng cũng như nỗi khổ của doanh nghiệp đang trong cơn bĩ cực thiếu vốn.
Hành động của vị Giám đốc này là dũng cảm hay liều lĩnh? Câu trả lời là dũng cảm, bởi trong năm đó, ông là 1 trong 88 gương mặt tiêu biểu được Ban Chỉ đạo Phòng chống tham nhũng TW khen thưởng. Thế nhưng, đằng sau ánh hào quang ấy, doanh nghiệp của ông lại rơi cảnh chênh vênh trên bờ vực...
Tố cáo “sếp” ngân hàng, ngân hàng quay lưng
Khó khăn lắm, tôi mới gặp được ông Hoàng Văn Khánh, Giám đốc Công ty cổ phần Xuất khẩu dệt may Hải Phòng. Để có được cuộc gặp mặt cởi mở này, phải nhờ đến nhà báo Bùi Thu Hạnh, Giám đốc Trung tâm Văn hóa doanh nhân Việt Nam tại Hải Phòng.
Điều đáng ngạc nhiên hơn nữa là tại cuộc gặp này, không chỉ có chúng tôi là phóng viên Báo CAND từ Hà Nội xuống mà còn nhiều anh chị em các báo TW thường trú tại thành phố Cảng. “Đã rất lâu rồi anh Khánh không xuất hiện trên báo. Nay, doanh nghiệp bước đầu đã qua cơn bĩ cực nên anh mới dám “tái xuất””, nhà báo Bùi Thu Hạnh nói.
Thời hoàng kim, ông Khánh điều hành 9 doanh nghiệp với 12.000 công nhân. Cũng ở thời kỳ này, có năm ông đóng góp cho GDP của thành phố lên tới con số 50 tỷ. 10 năm liền, doanh nghiệp của ông Khánh được xếp hạng tiêu biểu của thành phố. Có năm, doanh nghiệp của ông được xướng tên trong số những doanh nghiệp tiêu biểu của cả nước.
Không chỉ đóng góp lớn cho ngân sách, tạo công ăn việc làm cho hàng nghìn người, ông còn tích cực đóng góp xã hội từ thiện, riêng quỹ khuyến học ở quê mình ông đã góp tới 3,1 tỷ. Chỉ riêng công tác khuyến học ở phạm vi nhỏ, ông Khánh đã bỏ ra số tiền lớn như vậy cũng đủ thấy, ông là người có miếng cơm nhưng không quên người nghèo khó.
Khi xảy ra suy thoái kinh tế, việc kinh doanh của ông cũng bị ảnh hưởng rất lớn. Từ 12.000 công nhân, ông phải rút xuống còn 8.000 công nhân, một số nhà máy bị đóng cửa.
Trong bối cảnh đó, ông quyết định bán đi kho bãi container Hải An để trả nợ và tái cơ cấu. Đã có những khách hàng có ý định mua kho bãi này 100 tỷ đồng. Tuy nhiên, vì bị đánh tiếng là tài sản có vấn đề nên họ đành rút lui.
Tài sản này ông đã thế chấp vay cho khoản vay 10 tỷ đồng của Ngân hàng BIDV Hải Phòng. Theo quy định, để bán được tài sản này phải được sự nhất trí của BIDV.
Ông Hoàng Văn Khánh luôn nâng niu kỷ vật được tặng trong ngày vinh danh cá nhân tiêu biểu trong phòng chống tham nhũng năm 2010. (Ảnh: H.H.)
Sau khi ông đặt vấn đề bán tài sản này với ông Đoàn Tiến Dũng, Phó Tổng Giám đốc thì ông này vui vẻ đồng ý. Ban đầu, định giá 67 tỷ, sau hạ xuống 57 tỷ. Biết là mất giá nhưng ông cũng đành bán tài sản này cho Công ty cổ phần Anpha Hải Phòng. Việc mua bán thành công, nhưng ông phải chuyển tiền vào tài khoản của BIDV Hải Phòng theo yêu cầu của ông Dũng. Điều bất ngờ là khoản tiền này ngay sau đó bị phong tỏa luôn.
Tiếp đến, ông Dũng ép ông phải trả nợ các khoản vay (có khoản vay đến năm 2013 mới đáo hạn) với tổng số tiền khoảng 40 tỷ. Không chỉ vậy, ông này liên tục đòi chung chi. Sau khi chuyển 5 tỷ đồng vào tài khoản mà ông Dũng chỉ định, ông này lại đòi tiếp 2 tỷ. Khi ông Dũng đang nhận 1 tỷ đồng thì bị cơ quan Công an bắt quả tang.
Trước khi tố cáo hành vi tham nhũng của ông Dũng, ông Khánh đã cân nhắc rất nhiều. Ông cũng lường trước những khó khăn nhưng những gì xảy ra sau đó nằm ngoài sức tưởng tượng của ông. Doanh nghiệp bị rơi vào tình trạng mất cân đối tài chính. Không một ngân hàng nào cho ông vay tiền.
Cùng với đó, suốt 4 tháng liền những kẻ giả danh thương binh, xã hội đen ăn chực, nằm chờ ở cổng công ty để gây rối. Ông không ăn ngon, ngủ yên đã đành, việc này còn làm các đối tác nước ngoài, trong nước của ông nghi ngại. Suốt 2 năm liền, ông rơi vào trạng thái chết dở, sống dở. Nhà máy, thiết bị, phân xưởng để không, công nhân mất việc làm... Đúng là thảm họa.
Hôm nay, dẫn chúng tôi thăm nhà xưởng rộng 12.000m² để không, ông Khánh ngán ngẩm cho biết, nó là “thành quả” của việc ông tham gia chống tham nhũng.
Trước đó, ông đầu tư hệ thống thiết bị làm đồ gỗ nhiều tỷ đồng nhưng rồi phải bán tống, bán tháo. Khi đến dãy nhà ăn ở cuối phân xưởng, nơi trước đây là bếp ăn của 600 công nhân, chúng tôi không khỏi tiếc nuối... Thấy vẻ bần thần của chúng tôi, ông Khánh cười cho biết, hiện nay ông đã gượng dậy được rồi. Ông gượng dậy như thế nào?
Không có lời nói nào thuyết phục bằng những điều mắt thấy, tai nghe. Thế nên, khi đến trụ sở của Công ty cổ phần Dệt may xuất khẩu Hải Phòng, chúng tôi đã tận mắt nhìn thấy nhiều xưởng sản xuất đang hoạt động rộn rã. Các đối tác là các doanh nghiệp Mỹ, Hồng Kông đang và đã liên kết để cùng ông sản xuất các sản phẩm thiết bị y tế, dệt may.
“100% thành phẩm đều xuất khẩu”, ông Khánh cho biết. Nhìn không khí làm việc ở đây, chúng tôi thấy mừng cho ông. Dù bị ngân hàng quay lưng nhưng ông đã tìm ra hướng đi mới, đó là hợp tác với một số doanh nghiệp có uy tín trong nước và nước ngoài để sản xuất hàng hóa. Đây là hướng đi mà ông cho rằng, giữa lúc bĩ cực đã tìm ra lối thoát.
Hiện tại, ông vẫn tiếp tục kêu gọi hợp tác từ các đối tác để sử dụng hết nhà xưởng, kho bãi của doanh nghiệp đã bị bỏ không.
Mong có cơ chế cho người chống tham nhũng
Là người hiểu rất rõ cái được và mất khi tham gia chống tham nhũng, ông Hoàng Văn Khánh rút ruột nói rằng, đây là việc làm cần thiết mà Đảng và nhân dân đang làm. Chống tham nhũng quét đi rác rưởi, cản trở sự phát triển của đất nước. Tuy nhiên, việc chống tham nhũng như thế nào lại cần phải bàn.
Từ bản thân, ông thấy rằng, không chống tham nhũng khi chưa đủ can đảm đưa sự nghiệp về 0. Cần phải cảnh giác với mọi việc, tránh rơi vào cảnh khổ tâm. Lý giải điều này, ông Khánh cho rằng, việc ông tố cáo ông Dũng nhận hối lộ, góp phần đưa ông này vào tù là việc khổ tâm.
Giá như ông thấy trước được lòng tham của ông Dũng, giá ông đừng quá tin ông ta (cơ quan Công an sau này làm rõ, ông Dũng có 30% cổ phần trong Công ty cổ phần Anpha - doanh nghiệp mua kho bãi container của ông). Nếu biết được bụng dạ của ông này thì ông đã chuyển tiền sang tài khoản của ngân hàng khác. Khi đó, ông Dũng muốn tham nhũng cũng không làm được. Nhà nước nên có chế độ chính sách cho người chống quan tham.
Sau khi chống tham nhũng, doanh nghiệp của ông bị mất cân đối tài chính. Nếu như, Nhà nước có cơ chế khoanh nợ cho ông, giúp ông tái cơ cấu vốn thì chắc chắn, doanh nghiệp không rơi vào tình cảnh, ngân hàng nào cũng quay lưng.
Từ trong sâu thẳm, ông Khánh vẫn ước. Ước gì ông chỉ phòng tham nhũng thôi chứ không chống. Khi chống rồi, ông đã rước quá nhiều cái họa cho bản thân, cho doanh nghiệp. Trước đây, ông luôn được mời dự trong các cuộc hội hè, lễ tiết. Sau khi chống tham nhũng, ông như người ngoài hành tinh, bị cô lập.
Rồi ông đề xuất, để chống tham nhũng thành công, phải có bộ quy tắc để bảo vệ người chống tham nhũng. Phải tập hợp ý kiến của những người chống tham nhũng thành công, tập hợp lại thành từng lĩnh vực, rồi tổng kết, rút ra bài học.
Người ta thường nói, “đấu tranh tránh đâu”, đối với trường hợp của ông Hoàng Văn Khánh dường như đúng. Rất may, sau những “bầm dập”, ông Khánh đã gượng đứng dậy được. Ông làm được điều này vì có nhiều người tin ông, sát cánh bên ông
