Trao đổi với báo giới, TS Lê Xuân Nghĩa nhận định: Nền kinh tế rơi vào cảnh, kẻ có tiền cũng không cho vay được, không dám cho vay, người đi vay không thể vay được hoặc không biết vay để làm gì. Và giữa người có vốn và người cần vốn nhìn nhau qua một hàng rào sắt dường như không thể vượt qua.
Nguyên nhân của căn bệnh này, có nhiều người lý giải khác nhau. Có người cho rằng, do suy giảm mạnh của tổng cầu, nhu cầu đầu tư tiêu dùng giảm. Nhưng tìm hiểu kỹ theo logic kinh tế vĩ mô hiện đại, thì nguyên nhân chính là nợ xấu tại các NHTM rất lớn và có tốc độ tăng ngày càng nhanh, vì tốc độ của những doanh nghiệp (DN) cạn kiệt vốn ngày càng nhiều. DN đã cố gắng duy trì, nhưng đến thời điểm này thì thầy như kiệt sức.
Về con số thực của nợ xấu hiện nay, TS Võ Trí Thành, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Quản lý Kinh tế Trung ương cho rằng dù theo cách tính nào, và ra kết quả nào, trên hay dưới 10%, thì nó cũng nguy hiểm vì nó không hề dừng lại mà đang tăng rất nhanh.
TS Lê Xuân Nghĩa dẫn một bài học từ sự sụp đổ hoàn toàn thị trường bất động sản ở Nhật Bản những năm 1990. Lúc đó, các NH báo nợ xấu của họ có 2.000 tỷ yên. Con số thực nợ xấu lên đến 40.000 tỷ yên... “Việt
Về cách xử lý nợ xấu, có thể bơm thẳng tiền từ ngân sách, từ NHNN vào NHTM, bắt họ dùng tiền đó cho DN vay. Cách này rủi ro rất lớn vì bơm tiền ra, nhưng chưa chắc NH cho vay, vì phá hỏng chuẩn tín dụng hiện đại, nợ xấu.
Hơn nữa, hầu hết các ông chủ NH sau lưng đều có dăm bảy, thậm chí 40 DN, không khéo lại dùng tiền Chính phủ rót cho NH vào chính DN của họ. Còn cách thứ 2, chúng ta buộc phải áp dụng, đó là thành lập công ty mua nợ xấu AMC tổng hợp, tầm quốc gia. Công ty này có nhiệm vụ mua lấy toàn bộ nợ xấu từ các NHTM chuyển về mình.
Như vậy, trong một thời gian ngắn, toàn bộ DN không còn nợ NH nữa mà nợ AMC. Và công ty AMC có nhiều cách xử lý khoản nợ của DN, như biến nợ xấu thành cổ phần của AMC tại DN đó, nếu DN có triển vọng phát triển tốt.
Song, câu hỏi đặt ra là mua nợ xấu giá nào, nếu mỗi NH một giá, gây bất bình đẳng? Theo TS Nghĩa, Chính phủ phải định giá, trên cơ sở hai bên có thể chấp nhận được. Trong trường hợp các NHTM cù nhầy, không bán, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) có thể áp dụng các biện pháp như: buộc tăng dự trữ bắt buộc, tăng dự phòng rủi ro, bắt trích lập tăng.
Câu hỏi thứ 2 được đặt ra là, khi nợ chuyển sang AMC, DN còn được vay NH nữa không, vì tài sản thế chấp nằm hết ở AMC? Theo ông Nghĩa, nếu nợ đã biến thành cổ phần, tài sản thế chấp còn nguyên. Nếu nợ được mua bán, DN còn tiền thì DN tồn tại, không có thì DN phải gánh chịu, vì nợ xấu là trách nhiệm của DN và NH gánh chịu, không có chuyện xử ý nợ xấu mà Chính phủ gánh chịu hoàn toàn, NH và DN không phải trả giá.
“Xử lý nợ xấu là trọng tâm của chương trình tái cấu trúc NH. Mục tiêu là đẩy nợ xấu NH để tín dụng có đường ra. DN nào bán nợ mà vẫn còn tiền thì vẫn có thể vay NH. Tôi hy vọng, Chính phủ sẽ quyết tâm làm và có thể làm được”, ông Nghĩa cho biết
