Trung tướng Phạm Quý Ngọ đánh giá: Hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, xâm phạm sở hữu trí tuệ, sản xuất, buôn bán hàng giả gia tăng mạnh vào dịp Tết, đây là diễn biến mang tính quy luật. Do khủng hoảng kinh tế kéo dài hơn năm qua nên hàng hoá Trung Quốc tồn đọng nhiều, giá thành thấp, dịp Tết là lúc các công ty, doanh nghiệp cần "xả hàng".
Bên cạnh đó, lợi dụng Quyết định số 254/QĐ-TTg của Chính phủ về việc cho phép mỗi cư dân vùng biên được mua hàng không quá 2 triệu đồng/lượt/ngày, các đầu nậu thuê cư dân biên giới mang vác hàng lậu tập kết và vận chuyển vào nội địa tiêu thụ. Gần đây, lực lượng CSĐT tội phạm kinh tế đã phát hiện bắt giữ nhiều vụ nhưng không xử lý hình sự được do hàng bị xé lẻ đứng tên nhiều chủ.
Từ hình hình trên, Bộ Công an đã có Công văn số 315/BCA kiến nghị Chính phủ sửa đổi bổ sung Quyết định 254/QĐ-TTg phù hợp với tình hình hiện nay. Trong khi đó, tình trạng buôn lậu thuốc lá ngoại có diễn biến phức tạp, tập trung ở các tỉnh biên giới Tây
Bộ Công an và các Bộ, ngành có liên quan đã tham mưu cho Chính phủ ra Nghị định số 43/CP ngày đưa mặt hàng thuốc lá ngoại nhập lậu vào danh mục hàng cấm, hạn chế những bất cập về mặt pháp lý trong đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại mặt hàng này.
Dù xử lý mạnh, lượng hàng nhập lậu vẫn tăng dịp cận Tết. Ảnh: Đ.T..
Tổng cục Cảnh sát PCTP cũng thừa nhận, tình hình sản xuất, buôn bán hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ diễn ra tràn lan trên thị trường, hầu hết các mặt hàng có thương hiệu, có uy tín đều bị làm giả và bị xâm phạm sở hữu trí tuệ nhưng quá trình xử lý chủ yếu về hành chính, mức phạt chưa đủ sức răn đe.
Đấu tranh theo chuyên đề
Hiện, Phòng đấu tranh chống tội phạm buôn lậu và gian lận thương mại (Phòng 7, Cục C15) đang triển khai các chuyên đề đấu tranh theo tuyến, diện, trong đó chú ý những mặt hàng, chủng loại "nóng" và các thủ đoạn đối phó của đối tượng buôn lậu.
Qua rà soát các tuyến trọng điểm tại biên giới phía Bắc, biên giới Việt - Lào và biên giới Tây Nam cho thấy, khi cơ quan chức năng càng kiểm soát gắt gao, các đối tượng buôn lậu cũng nhanh chóng thay đổi phương thức, thủ đoạn để thích ứng với tình hình.
Một trong các thủ đoạn diễn ra nóng ở vùng biển Quảng Ninh là: các đối tượng dùng tàu gỗ nhỏ trọng tải dưới 100 tấn, lợi dụng điều kiện thời tiết xấu, mưa, sương mù, đêm tối để ẩn nấp tại các đảo hoặc trà trộn vào các phương tiện đánh bắt hải sản của ngư dân để đưa hàng hóa vượt sang biên giới. Hàng hóa thường được giấu vào khoang máy, thành tàu rồi che đậy, phủ lưới để ngụy trang nhằm che mắt các lực lượng tuần tra, kiểm soát...
Hàng hóa xuất lậu thường là than, quặng, hải sản đã qua sơ chế và hàng nhập lậu vào dịp Tết Nguyên đán là pháo, thịt gia súc, gia cầm (phía Bắc) và thuốc lá, rượu (tuyến miền Trung và phía Nam). Trước kia, hàng lậu từ bên kia biên giới Trung Quốc được cửu vạn mang vác theo đường mòn đến một số điểm tập kết xung quanh thành phố Móng Cái rồi bốc lên ôtô đưa vào nội địa tiêu thụ. Gần đây, các đối tượng chuyển sang cách chia nhỏ hàng hóa, dùng đò vận chuyển qua sông hoặc thuê cửu vạn vác hàng qua các đường mòn biên giới. Hàng hóa tập trung vào nhóm hàng có thuế suất cao như quần áo may sẵn, phụ tùng, hàng điện tử, điện lạnh...
Mới đây, lực lượng chống buôn lậu có sáng kiến mới để ngăn chặn vấn nạn như việc ký thỏa thuận phối hợp trao đổi thông tin phục vụ việc đấu tranh phòng, chống buôn lậu và vận chuyển trái phép thuốc lá qua biên giới giữa Cục Điều tra chống buôn lậu, Tổng cục Hải quan và Tổng Công ty Thuốc lá Việt Nam (Vinataba).
Cục C15 cũng ghi nhận những thủ đoạn buôn lậu số lượng lớn chuyên chở ngay trên tàu hỏa. Mới đây đã phát hiện và xử lý có vụ vận chuyển bằng tàu hoả 241 tấn phân bón DAP do Trung Quốc sản xuất, không có hoá đơn, chứng từ. Thực tế, việc kiểm tra hàng hóa nhập lậu còn gặp nhiều vướng mắc, cùng với đó là thiếu các trang thiết bị phục vụ cho công tác điều tra, giám định sản phẩm nghi giả, nhái, kém chất lượng nên tính chủ động rất thấp...
Thị trường thay đổi, hàng lậu cũng sẽ chuyển hướng
Thượng tá Nguyễn Văn Trường, Trưởng phòng 7, C15 nhận định: Hàng nhập lậu có xuất xứ từ Trung Quốc tới đây sẽ giảm nhiệt, các đường dây buôn lậu chuyển hướng sang các mặt hàng giá trị cao, thị trường cần.
Hiện, thuế suất nhập khẩu hàng Trung Quốc giảm nhiều, chênh lệch không còn cao như trước, đồng thời tâm lý người tiêu dùng không mặn mà với nhiều loại mặt hàng này, hiển nhiên nhập lậu hàng hóa Trung Quốc không còn hấp dẫn lợi nhuận như trước.
Hiện, việc chống buôn lậu đang gặp khó cả về kinh phí và cơ chế. Theo quy luật, có những mặt hàng sau khi bắt giữ sẽ được hóa giá, số tiền thu được trích lại một phần làm kinh phí hoạt động cho lực lượng chống buôn lậu. Nhưng có những mặt hàng bắt buộc phải tiêu hủy như thiết bị an ninh, công cụ hỗ trợ, rượu, mỹ phẩm, thuốc bảo vệ thực vật... nhập lậu. Ngoài ra, sự chồng chéo vẫn lộ rõ tại nhiều địa phương
