Theo số liệu của Bộ Kế hoạch & Đầu tư, từ đầu năm đến nay có khoảng 50.000 doanh nghiệp (DN) rời thị trường. Tính cả 2 năm 2011 và 2012 thì có tới gần 100.000 DN bị phá sản hoặc giải thể, con số này tương đương với 50% số DN đã “chết” trong 20 năm qua. Như vậy, cả nước có 675.000 DN đăng ký thành lập nhưng đến nay chỉ còn 472.000 DN đang hoạt động, trong số đó, có khoảng 40.000 DN đang trong tình trạng ngắc ngoải.
Tại hội thảo “Đồng hành cùng DN vượt qua thách thức để hội nhập và phát triển” vừa tổ chức tại TP Hồ Chí Minh, nhiều chuyên gia kinh tế nhận định, chúng ta chỉ có thể “cứu” được DN khi nào chúng ta bắt được đúng “bệnh” của DN.
Một khảo sát của Tổng cục Thống kê cũng khiến nhiều người giật mình: Tổng số DN thành lập mới trong 6 tháng đầu năm 2012 giảm 13,5% so cùng kỳ năm trước nhưng số DN giải thể, ngừng sản xuất kinh doanh thì tăng 5,4% so cùng kỳ. Đặc biệt, trong số 92.710 DN không thể xác minh được thì có đến 91.517 DN khu vực ngoài Nhà nước. Tỷ lệ DN không xác minh được chiếm tới 20,6% tổng số DN.
Theo nhận định của GS.TS Đoàn Thị Hồng Vân, Đại học kinh tế TP Hồ Chí Minh, câu chuyện “DN chết hàng loạt” đã “nóng” từ giữa năm 2011 và diễn tiến liên tục, đến tháng 11/2012 thì xảy ra hiện tượng: tháng đầu tiên có số DN bị phá sản nhiều hơn số DN thành lập mới.
Giải thích nguyên nhân này, GS.TS Đoàn Thị Hồng Vân cho rằng, khi nền kinh tế khó khăn thì DN bị phá sản là lẽ thường tình. Nhưng điều bất thường ở đây là do việc thành lập DN quá thoáng, quá dễ dàng, trong khi hậu kiểm thì lại quá hở, nên cơ quan có thẩm quyền không nắm được chắc DN của mình. Do cách quản lý không chặt chẽ, do cách thống kê không đồng nhất, do có nhiều DN không xác minh được, nên trong cùng một thời điểm cơ quan chức năng đưa ra những số liệu rất khác nhau về số DN.
Ví dụ số liệu DN đang hoạt động theo báo cáo của Bộ Kế hoạch-Đầu tư là 472.000 DN nhưng của Tổng cục Thống kê là 448.393 DN. Số liệu không chính xác, không nắm vững thực tế nên đã có những nhận định trái chiều về tình trạng DN. “Việc “bắt bệnh” DN không đúng dẫn đến việc “trị bệnh” cũng không đúng”, GS.TS Đoàn Thị Hồng Vân nhận định như vậy.
Trước “căn bệnh” của các DN hiện nay, các chuyên gia cho rằng DN vừa và nhỏ chiếm đến 97% trong tổng số các DN đang hoạt động và đang phải đối mặt với vấn đề nan giải là thiếu vốn. Theo Chủ tịch Hiệp hội DN nhỏ và vừa Cao Sỹ Kiêm, có khoảng 90% DN phải đi vay vốn Ngân hàng. Việc tự huy động vốn để đầu tư phát triển sản xuất là rất khó khăn do hầu hết các DN này không đủ tư cách, điều kiện vay Ngân hàng hay tiếp cận các tổ chức tài chính quốc tế. Có tới 48% DN nhỏ và vừa bị Ngân hàng từ chối cho vay vốn mà không rõ lý do.
Đề xuất một số giải pháp để giúp DN nhỏ và vừa phát triển, ThS Tô Thị Thùy Trang – Viện Nghiên cứu Phát triển TP Hồ Chí Minh cho rằng: cần tạo điều kiện cho DN tiếp cận các nguồn vốn với lãi suất thấp thông qua chính sách, Nghị định của Chính phủ. Nếu chỉ đưa ra một giải pháp hạ lãi suất thì chưa đủ mà phải thực hiện đồng bộ cả 3 điều: khoanh nợ, giãn nợ và mua lại nợ xấu. Trước mắt chuyển đổi các hình thức bán hàng truyền thống sang kênh bán hàng hiện đại, năng động và linh hoạt sao cho giải quyết được tình trạng hàng tồn kho lâu ngày, giải phóng vốn đang ứ đọng…
GS.TS Đoàn Thị Hồng Vân thì cho rằng, giải pháp để “cứu DN là phải nắm vững, chính xác, đánh giá đúng thực trạng của DN. Theo đó, Cục Quản lý đăng ký kinh doanh, Bộ Kế hoạch - Đầu tư và các Sở ban ngành có liên quan cần phối hợp, thường xuyên theo dõi, thống kê, cập nhật tình hình của các DN để có đánh giá chính xác thực trạng của DN. Trên cơ sở kết quả có được sẽ áp dụng hệ thống giải pháp đồng bộ để “cứu” DN
