Chiều 28/8, Bộ Tài chính đã tổ chức họp báo công bố quyết định cho phép các doanh nghiệp (DN) đầu mối kinh doanh xăng dầu tăng giá lên mức cao nhất là 700 đồng/lít xăng, dầu không quá 400 đồng/lít. Ngay sau đó, các DN xăng dầu đã đồng tăng giá.
Từ 18h30 ngày 28/8, Petrolimex đã quyết định tăng giá xăng ở mức thêm 650 đồng/lít, thấp hơn 50 đồng/lít so với mức cho phép của Bộ Tài chính. Cụ thể, giá xăng bán lẻ của Petrolimex tăng lên mức 23.650 đồng/lít. Dầu diezen có mức tăng thấp nhất là 300 đồng/lít, đưa giá bán lẻ mới của Petrolimex là 21.850 đồng/lít. Giá dầu hỏa tăng mạnh hơn với mức 450 đồng/lít, lên mức 21.900 đồng/lít. Riêng với dầu mazut, Petrolimex quyết định giữ nguyên giá hiện hành là 18.650 đồng/lít. Trước đó nửa tiếng, SaigonPetro đã áp dụng mức giá mới, với mức tăng cũng tương tự như Petrolimex.
Như vậy, sau nhiều ngày các DN rục rịch tăng giá, Bộ Tài chính đã chính thức “bật đèn xanh”. Tại cuộc họp báo, ông Nguyễn Tiến Thỏa, Cục trưởng Cục Quản lý giá cho biết việc tăng giá là do các yếu tố khách quan, không phải lỗi do điều hành từ cơ quan nhà nước. Đại diện ngành Giá cũng đưa ra các con số và cách tính giá cơ sở khá đồng nhất giữa Bộ Tài chính và các DN đầu mối.
Theo đó, chốt giá đến ngày 27/8, giá xăng dầu thị trường Singapore đang ở mức 123,51 USD/thùng, tăng 13,24% so với mức giá của 30 ngày trước đó. Mặt hàng dầu diezel tăng 8,66%, dầu hỏa tăng 9,59% và dầu mazut tăng 8,01%. Theo cách tính 30 ngày này, giá cơ sở (tính dựa trên giá nhập khẩu và thuế, phí, các chi phí kinh doanh) đang cao hơn giá bán lẻ trong nước khoảng 700-1.500 đồng mỗi lít xăng dầu. Trước tình hình đó, liên Bộ Công Thương - Tài chính đã quyết định tiếp tục giữ thuế suất thuế nhập khẩu các mặt hàng xăng dầu như hiện hành (hiện vẫn đang thấp hơn barem thuế quy định); mức trích Quỹ Bình ổn giá như hiện hành (300 đồng/lít,kg); Tính giá cơ sở theo giá bình quân 30 ngày của giá xăng, dầu thành phẩm thế giới đến hết ngày 27/8/2012 tham chiếu công bố của bản tin Platts; và tạm thời chưa tính lợi nhuận định mức 300 đồng/lít, kg trong công thức tính giá cơ sở.
Cùng với việc giữ nguyên thuế, Bộ Tài chính cho phép các DN kinh doanh xăng dầu đầu mối được sử dụng Quỹ Bình ổn giá cho mặt hàng xăng là 500 đồng/lít (tăng mức sử dụng Quỹ Bình ổn giá 200 đồng/lít từ 300 đồng/lít lên 500 đồng/lít); Các loại dầu (dầu diezen, dầu hỏa, dầu mazut) là 300 đồng/lít,kg.
Tại cuộc họp báo, theo phản ánh của báo chí và rất nhiều người dân, bắt đầu khi các DN đầu mối rục rịch tăng giá xăng dầu, nhiều cây xăng đã có hiện tượng găm hàng trước đó. Việc này diễn ra ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và một số địa phương trên cả nước. Việc găm hàng này rõ ràng đang gây khó khăn cho người dân về nguồn cung, nhất là với những người bắt buộc phải đổ xăng trong thời điểm hiện tại. Khi cây xăng găm hàng, cách duy nhất là họ phải tìm đến những người bán xăng lẻ với những lít xăng chất lượng không được kiểm định và giá cả thì “tùy hứng”. Như vậy, với cách điều hành này, rõ ràng mục tiêu đảm bảo nguồn hàng và đến được người tiêu dùng đã không được thực hiện.
Trả lời chất vấn của PV Báo CAND về vấn đề này, người đứng đầu ngành Giá cho rằng dù báo chí phản ánh, nhưng thực tế kiểm tra, chỉ có 2 cơ sở kinh doanh vi phạm nên chỉ là con số nhỏ (!?). Hơn nữa, còn phải đợi tính toán, cân đối giữa số lượng xăng bán ra hằng ngày tại các cây xăng này, nếu có sự chênh lệch mới là vi phạm.
Một vấn đề nữa cũng được nhiều ý kiến đưa ra, đó là nên cân nhắc giảm thuế nhập khẩu thay vì tăng giá xăng để chia sẻ bớt gánh nặng cho người tiêu dùng. Điều này cũng sẽ có lợi hơn cho ngân sách vì khi giá xăng thấp hơn, sẽ giúp sản xuất phát triển, tăng sức mua. Lúc đó, nguồn thuế cũng sẽ lớn và lâu dài hơn so với số thuế thu từ xăng dầu trước mắt như hiện nay
