Theo thống kê, thị trường Việt Nam hiện có trên 22.000 mặt hàng thuốc đã được cấp số lưu hành, trong khi đó chúng ta phải nhập khẩu tới 90% nguyên liệu sản xuất thuốc và trên 50% thuốc thành phẩm, nên giá thuốc Việt Nam phụ thuộc rất nhiều vào thị trường nguyên liệu và giá thuốc quốc tế. Tuy nhiên, trong thời gian qua, việc giá thuốc trên thị trường (đặc biệt là biệt dược, thuốc mới) có lúc bị đẩy lên quá cao, đến mức bất thường (từ 150-300%), gây khó khăn cho hàng triệu người bệnh, chủ yếu vẫn là do những bất cập trong việc quản lý giá thuốc.
Tại Hội thảo quản lý sử dụng giá thuốc trong thanh toán bảo hiểm y tế (BHYT), do Bảo hiểm xã hội Việt
Theo ông Lê Bạch Hồng, Tổng Giám đốc BHXH VN, hằng năm, Quỹ BHYT chi trả trên 10 nghìn tỷ đồng cho khám chữa bệnh, trong đó chi cho mua thuốc đến hơn 60% tổng chi phí. Tuy nhiên, qua công tác thanh, kiểm tra cho thấy, không ít thuốc đấu thầu vào bệnh viện cao hơn khoảng 10-30% so với giá bán lẻ. Đây là điều hết sức bất hợp lý. Nguyên nhân của tình trạng thuốc ở các bệnh viện đắt hơn so với thị trường, xuất phát từ việc quá trình đấu thầu thuốc thường được triển khai riêng lẻ theo từng bệnh viện, từng tỉnh, với hàng trăm hội đồng đấu thầu khác nhau. Quá trình đấu thầu thuốc hiện nay, mới chỉ gắn trách nhiệm của người quản lý việc sử dụng thuốc khám bệnh, chữa bệnh, mà chưa có cơ chế gắn trách nhiệm của BHXH - cơ quan quản lý và chi kinh phí để mua thuốc. Cùng với đó là tình trạng chi hoa hồng trong khi mua bán thuốc cho bác sỹ kê đơn thuốc (cả cơ sở khám chữa bệnh Nhà nước và tư nhân).
Cũng theo ông Lê Bạch Hồng, ngoài giá cao, tại nhiều bệnh viện còn diễn ra tình trạng lạm dụng thuốc. Hiện nay, do đa số bệnh viện đang thực hiện phương thức thanh toán kinh phí khám chữa bệnh theo giá phí từng dịch vụ y tế... nên rất khó kiểm soát được tình trạng lạm dụng thuốc, nhất là biệt dược.Việc xử lý hành vi vi phạm pháp luật về thuốc và giá thuốc lại chưa nghiêm và chưa đủ sức răn đe. Cũng chưa có cơ chế để cơ quan BHYT kiểm soát giá thuốc trong khi hằng năm, cơ quan này phải chi trả một số lượng lớn tiền thuốc, hằng năm Quỹ BHYT cứ phải chi trả tiền cho các bệnh viện, mà không biết giá thuốc đắt hay rẻ và có đúng giá hay không.
Để từng bước hạn chế tình trạng này, TS. Nguyễn Đức Thụ, Phó Vụ trưởng Vụ Các vấn đề xã hội, VPQH cho rằng: Cần mở rộng việc thí điểm mô hình đấu thầu cung ứng thuốc và thanh toán thuốc theo phương thức tập trung quy mô cấp tỉnh để có được giá thuốc thống nhất. Còn để tránh nguy cơ thuốc bị đội giá bất hợp lý, về lâu dài, liên Bộ Y tế và Tài chính nên quy định thặng số giá thuốc bán buôn so với giá nhập khẩu, thặng số giá theo khu vực để làm căn cứ đấu thầu thuốc cho phù hợp
