Tiếp nhận xử lý đơn thư và khiếu nại trực tiếp của người lao động trong nhiều năm, bà Nguyễn Thị Thuý Lai - Trưởng phòng Thanh tra Cục Quản lý lao động ngoài nước cho biết: Nội dung các đơn thư tập trung phản ánh: Việc làm của người lao động không đúng hợp đồng đã ký với doanh nghiệp; chủ sử dụng lao động không trả đủ lương; các khoản khấu trừ lương của lao động làm việc ở nước ngoài không rõ ràng; điều kiện sinh hoạt tối thiểu không đảm bảo; lao động về nước không được doanh nghiệp giải quyết kịp thời...
Ngoài tác động khách quan do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế thì nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên phải tính đến lỗi không thực hiện đúng quy trình đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài theo Luật của doanh nghiệp. Rất nhiều trường hợp lao động khiếu kiện do phải về nước trước thời hạn là do doanh nghiệp chưa thẩm định, khảo sát kỹ các điều kiện đảm bảo việc làm, thu nhập và sinh hoạt cho họ. Nội dung hợp đồng ký giữa doanh nghiệp và người lao động không rõ ràng, khi có phát sinh không giải quyết triệt để, gây bức xúc trong lao động. Người lao động được tuyển chọn thường có tâm lý muốn đi nhanh, ngại học, thậm chí có lao động không biết doanh nghiệp nào đã ký hợp đồng, đưa mình đi làm việc ở nước ngoài...
Theo ông Nguyễn Lương Trào, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp xuất khẩu lao động (VAMAS), quy mô của các doanh nghiệp vẫn quá nhỏ bé. Trong tổng số gần 160 doanh nghiệp được cấp phép mới có 50 doanh nghiệp đưa được từ 300 lao động trở lên ra nước ngoài làm việc.
Cục Quản lý lao động ngoài nước cũng mới phạt cảnh cáo 72 doanh nghiệp (gần 50% số doanh nghiệp được cấp phép) vi phạm chế độ báo cáo. Việc quản lý doanh nghiệp hoạt động XKLĐ của cơ quan quản lý nhà nước còn thụ động, ngồi chờ báo cáo của doanh nghiệp. Trong khi việc thực hiện báo cáo về số lượng và chất lượng lao động đi làm việc ở nước ngoài chưa được doanh nghiệp thực hiện nghiêm túc.
Ông Nguyễn Lương Trào cũng kiến nghị Bộ LĐ-TB&XH nên cấp phép cho doanh nghiệp có đủ điều kiện, đồng thời sàng lọc bớt doanh nghiệp quá yếu kém.
Trao đổi với phóng viên về biện pháp hạn chế những rủi ro khi đưa lao động ra nước ngoài làm việc, đặc biệt là thị trường Trung Đông, một thị trường đang tiếp nhận nhiều lao động Việt Nam, Đại sứ Việt Nam tại Các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất (UAE) Nguyễn Quang Khai cho rằng: Các doanh nghiệp cần đăng ký hợp đồng và danh sách lao động tại Phòng Lãnh sự của Đại sứ quán tại nước sở tại.
Hiện nay, do không có ai đăng ký, Đại sứ quán không biết có bao nhiêu doanh nghiệp tham gia đưa lao động sang làm việc và có bao nhiêu người đang làm việc tại UAE. Vì vậy, khi có tranh chấp, Đại sứ quán gặp rất nhiều khó khăn trong công tác bảo hộ lãnh sự, bảo hộ cho công dân