"Ăn theo" điều chỉnh giá xăng, giá điện, hiện giá nhà trọ, giá cơm bụi, giá trông xe… đã, đang rục rịch tăng lên, ảnh hưởng trực tiếp và đầu tiên đến những người nghèo. Việc tăng giá xăng, giá điện bản thân nó không gây tác động quá lớn, và là một việc phải làm. Nhưng điều khiến người dân băn khoăn và các cơ quan quản lý cần tìm lời giải, chính là việc chống lợi dụng "té nước theo mưa" để tăng giá hàng loạt các mặt hàng khác một cách vô lý.
Nhiều dịch vụ tăng giá vô lý
Tại thời điểm này, giá cả hàng hóa thuộc diện trong tầm quản lý, như tại các siêu thị, các hãng sản xuất, nhà hàng… chưa có gì biến động, mới chỉ rục rịch đề xuất tăng (và mức tăng sẽ được kiểm soát ở mức hợp lý) thì ở một bộ phận khác, người ta đã tìm cách tăng giá. Điều đáng nói ở chỗ, đây là phần thị trường rất khó kiểm soát, nhưng lại có khả năng gây xáo trộn, bởi nó tác động trực tiếp đến sinh viên, người nghèo, người lao động làm thuê… Đó là dịch vụ thuê trọ, giá cả tại các chợ cóc, bến xe… tóm lại nằm ở thị trường "phi chính thức" vốn hiện nay rất phổ biến.
Hiện những người thu nhập trung bình và thu nhập cao, tiếp xúc được với các loại dịch vụ tạm gọi là "chính hãng", mua hàng của các DN sản xuất có uy tín, tại các siêu thị… chưa bị tác động gì, thậm chí còn được tiếp cận với những hỗ trợ từ Chính phủ như hàng bình ổn giá, thì người nghèo lập tức phải đối mặt với giá tăng.
Bạn H.X. đang trọ học tại đường Nguyễn Chí Thanh (Hà Nội) cho biết: "Em ở cái nhà này 3 năm rồi, vì nó gần, tiện đường đi học. Hôm trước Tết, em vẫn trả 1,6 triệu đồng/tháng, có 14m2. Tết lên, người ta bảo tăng giá lên 2,1 triệu đồng. Giờ xăng, điện tăng, lại tăng lên 2,5 triệu đồng. Đắt một cách vô lý, nhưng không chấp nhận, thì cũng chẳng biết chuyển đi đâu".
Không chỉ giá phòng, giá điện cũng lập tức được các chủ trọ thông báo tăng, ngay sau khi Bộ Công thương có thông báo tăng giá điện. Mức giá bình thường hiện nay là 3.000, 3.500 đồng/kWh. Rồi giá cơm bụi, phở, quà sáng… cũng đều tăng.
Thời điểm này, người ta tranh thủ tăng giá nhiều thứ rất vô lý, như rửa xe máy, từ 10 nghìn đồng, lên 15 nghìn đồng. Ngày 26/2, liên lạc với Báo CAND, một độc giả cho biết: "Tôi vừa mới gửi xe ở đường Nam Ngư, cạnh quán Ngon. Những lần trước, gửi xe ở đây chỉ 20.000 đồng/lần, giờ thì người ta lấy 30.000 đồng. Tôi hỏi vì sao thì người ta bảo giá điện giá xăng tăng cao!? Tôi không hiểu giá điện, giá xăng thì có liên quan gì đến chỗ đậu xe?".
Những ngày gần đây, không chỉ có bãi đậu xe ở khu vực này tăng giá. Một độc giả sống tại Hà Đông cũng cho biết chị gửi xe ở gần chợ Hà Đông, tháng trước trả 500.000 đồng/tháng, giờ đã lên 800.000 đồng. Lý do cũng lại là giá cả leo thang…
Ngăn chặn tăng giá tiêu dùng do tâm lý
Trong buổi họp mới đây nhất bàn cách ổn định thị trường, chống tăng giá vô lý, Tổ điều hành thị trường trong nước cho biết: Hiện nguồn cung hàng hóa, nhất là các mặt hàng thiết yếu phục vụ sản xuất và đời sống đầy đủ. Tuy nhiên, không thể phủ nhận giá nhiều loại hàng hóa bắt đầu có xu hướng tăng.
Giá lúa gạo đã nhích lên 200-300 đồng/kg từ cuối tháng 1, do nhu cầu thu mua phục vụ xuất khẩu. Giá rau, củ, quả giảm mạnh do thời tiết thuận lợi, nguồn cung dồi dào; giá thịt lợn giảm nhẹ tại một số địa phương… nhưng thịt gà, thịt bò vẫn đứng ở mức cao. Nhiều sản phẩm sữa bột nhập khẩu tiếp tục tăng giá từ 5 đến 18% do ảnh hưởng chi phí đầu vào.
Giá phân bón tăng 500-1.000 đồng/kg (tùy chủng loại) do ảnh hưởng của chi phí sản xuất và miền Bắc đang chính vụ đông xuân. Giá thép bán buôn tiếp tục tăng 500.000-1.000.000 đồng/tấn, giá xi măng bắt đầu tăng 60.000-80.000 đồng/tấn… Tất cả những biến động trên, cộng với điện và xăng dầu đã được điều chỉnh tăng giá, đã ảnh hưởng không nhỏ tới thị trường hàng hóa.
"Hiện nay giá cả thế giới vẫn đang có xu hướng đi lên. Việc điều chỉnh tỉ giá của Ngân hàng Nhà nước vừa qua cũng tác động dây chuyền đến các mặt hàng nhập khẩu và có nguồn gốc nhập khẩu. Đặc biệt, việc tăng giá điện và xăng dầu sẽ tác động không nhỏ tới CPI tháng 3. Riêng việc điều chỉnh giá xăng sẽ tác động làm tăng CPI trực tiếp vòng 1 là 0,65%; điều chỉnh giá điện tác động trực tiếp tăng CPI khoảng 0,38%. Như vậy, 2 mặt hàng này sẽ tác động vòng 1 đến CPI trên 1%. Với những yếu tố đó, CPI tháng 3 khó có thể ở mức thấp" - ông Nguyễn Tiến Thỏa - Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho biết.
Tuy nhiên, điều quan trọng nhất hiện nay là ngăn chặn tăng giá do tâm lý và tăng giá bất hợp lý. "Nếu các địa phương thực hiện tốt biện pháp bình ổn giá, đảm bảo cung - cầu, thì nhất định việc kiềm chế lạm phát sẽ thành công" - Thứ trưởng Bộ Công Thương Hồ Thị Kim Thoa khẳng định.
Dù vậy, để làm được điều này, ngoài các tính toán vĩ mô, các cơ quan chức năng cần tìm lời giải cho việc quản lý các khu vực, mà từ trước tới nay vốn khó mà kiểm tra đến. Giá nhà trọ hiện không ai quản lý. Hay đơn giản như chuyện bán điện cho người thuê trọ, đã bao năm nay vẫn loay hoay không biết làm thế nào để người nghèo được hưởng mức giá điện hợp lý, không bị chủ trọ "chặt chém" với giá cắt cổ
