Bộ trưởng Tài chính Vương Đình Huệ khẳng định, giá điện năm 2012 sẽ tăng "rất kiềm chế" và không quá mức tăng năm 2011 (15,6%). Vấn đề là hai Bộ Tài chính, Công thương cần nhất quán trong chỉ đạo, điều hành, không để tái diễn tiền lệ đòi tăng liên tục của Tập đoàn Điện lực (EVN), gây tâm lý căng thẳng như đã xảy ra trong năm 2011.
Không để tái diễn việc đòi tăng giá liên tục của EVN
Việc khẳng định của người đứng đầu Bộ Tài chính phần nào "xua tan" tin đồn về đợt tăng giá điện mới ngay trong năm 2011. Sau đợt tăng giá điện vào tháng 3/2011, dư luận liên tục "rò rỉ" thông tin đề xuất tăng giá điện của EVN. Đầu tiên là đề xuất tăng vào tháng 6/2011, tiếp đó lại rộ thông tin tăng giá điện kể từ tháng 9.
Đến cuối tháng 10/2011, nhiều thông tin báo chí lại cho biết, EVN đã đề xuất giá điện sẽ tăng từ 10 - 13% kể từ tháng 11/2011, mức tăng tương ứng với giá bán lẻ điện trung bình sẽ là 1.403 đồng/kWh thay cho mức giá hiện hành 1.242 đồng/kWh. Thậm chí, có thông tin còn cho rằng, đề xuất này đã được cấp có thẩm quyền chấp thuận, chỉ chờ công bố thực hiện.
Việc trong một năm, ngoài một đợt tăng chính thức, có 3-4 đợt rộ lên thông tin tăng giá điện, dù các đề xuất trên rốt cuộc không được chấp thuận nhưng nó đã gây tác động tâm lý bất lợi. Trong các nguyên nhân gây lạm phát cao, Chính phủ cũng xác định rằng, có nguyên nhân do tâm lý người dân.
Như vậy, việc EVN nhiều lần đề xuất tăng giá điện, gây áp lực dư luận không tốt đã ảnh hưởng xấu đến tâm lý người dân, doanh nghiệp, gián tiếp đẩy giá cả nhiều mặt hàng nhích lên. Do đó, không thể nói các đề xuất tăng giá không được chấp thuận là không ảnh hưởng đến đời sống xã hội.
Vì lẽ đó, việc tăng giá điện như thế nào trong cả năm phải được khẳng định rõ ràng, nhất quán, không thể cứ một vài tháng, EVN lại đòi tăng giá điện với "bài ca" kêu lỗ. Khi không được chấp thuận, nán lại một hai tháng rồi đòi tăng tiếp. Việc Bộ trưởng Vương Đình Huệ công bố rõ ràng trước Quốc hội và báo chí về chủ trương điều hành giá điện trong năm 2012 và các năm tiếp theo đã giải tỏa phần nào lo lắng trong nhân dân trước các đề nghị "dọa" tăng của EVN. Vấn đề là phải thực hiện nhất quán.
Như Bộ trưởng Vương Đình Huệ khẳng định, mức tăng năm 2012 không cao hơn năm 2011, tức không quá 15,6% thì việc chỉ đạo thực hiện cần nhất quán theo chủ trương này. Theo đó, năm 2012 dù tăng thời điểm nào thì chỉ một lần với mức tối đa nêu trên và Bộ Tài chính, Bộ Công thương cần thống nhất trong điều hành, tránh việc sau khi trình Chính phủ chấp thuận tăng giá lại để EVN "đòi" tăng dồn dập nữa như năm 2011.
Sự nhất quán trong điều hành giá điện giữa hai Bộ cũng chính là đảm bảo sự thống nhất về quản lý nhà nước với giá cả mặt hàng thiết yếu, liên quan trực tiếp đời sống xã hội và việc kiềm chế lạm phát của Chính phủ, bởi gần đây đã có những ý kiến cho rằng đang tồn tại những khác nhau trong điều hành giá điện, xăng dầu của lãnh đạo hai Bộ.
Riêng vấn đề lỗ lãi của doanh nghiệp, các Bộ cũng cần có quan điểm nhất quán trên cơ sở các báo cáo kiểm toán chính xác. Theo Bộ trưởng Vương Đình Huệ, giá điện năm 2012 được tính toán trên cơ sở các chi phí đầu vào và bao gồm rất nhiều khoản, đó là mức tăng của giá thành điện, cộng thêm phân bổ 1/4 khoản lỗ điện 2011 (là 8.000 tỷ đồng), cộng với phân bổ khoản lỗ 2.000 của năm 2010 và cộng tiếp khoảng 1/3 do chênh lệch tỷ giá của năm 2010 là hơn 5.000 tỷ đồng. Thêm vào đó là điều chỉnh giá than từ mức 57 - 63% lên 72 - 80%. Thứ tư là phân bổ nốt phần tiếp nhận lưới điện hạ áp nông thôn của số chưa phân bổ đợt trước là 356 tỷ đồng. Cộng tất vào thành giá điện của năm 2012 sẽ tính toán chính xác số cụ thể.
Điện là sản phẩm đang bình ổn giá nên Nhà nước phải can thiệp, không để doanh nghiệp tính hết lỗ rồi đòi tăng giật cục làm nền kinh tế không thể gánh chịu cùng lúc. Riêng chuyện kêu lỗ của EVN cũng cần nhìn nhận đúng. Chẳng hạn, kịch bản lỗ của ngành Điện năm 2011 so các năm trước đã giảm đi rất nhiều.
Ban đầu, dự kiến lỗ của EVN trong năm 2011 về điện là trên 11 nghìn tỷ đồng nhưng theo Bộ Tài chính, đến hết 9 tháng thì lỗ thực đối với sản xuất điện của EVN chỉ có 680 tỷ đồng. Đây là con số chấp nhận được và không thể tính theo kiểu lỗ như năm 2010 để liên tục đòi tăng giá (năm 2010 theo số liệu đã được kiểm toán, thực trạng sản xuất kinh doanh điện lỗ 8.040 tỷ đồng, lỗ do chênh lệch tỷ giá là 15.463 tỷ đồng, tổng số là 23.500 tỷ đồng). Như vậy, sức ép lỗ đã giảm mạnh, trong khi đó chúng ta bắt đầu vận hành thêm các nhà máy điện mới, đảm bảo cung ứng nguồn điện.
Phải nhất quán trong điều hành
Giá điện năm 2012 không phải "tăng đồng hạng" như một số thông tin đã đưa. Điểm đáng chú ý nhất là không tăng giá điện đối với hộ nghèo (sử dụng dưới 50kw/h). Vấn đề này được Bộ trưởng Tài chính Vương Đình Huệ khẳng định.
Theo đó, năm 2012, trong cơ cấu tăng giá điện thì toàn bộ tiền điện bán cho hộ nghèo và hộ thu nhập thấp vẫn giữ nguyên như hiện nay, kể cả việc hỗ trợ cho mỗi hộ gia đình 30.000 đồng từ ngân sách vẫn không thay đổi. Đồng thời, đối với những hộ tiêu thụ điện ở mức trung bình, mức tăng của hộ này "chú ý sao cho thấp hơn mức bình quân chung của giá thành về điện".
Theo Thông tư 05/2011/TT-BCT ngày 25/2/2011 của Bộ Công thương về giá bán điện thì các công ty điện lực thành viên thông báo công khai thủ tục để các hộ nghèo, hộ thu nhập thấp (thường xuyên sử dụng không quá 50kWh/tháng) đăng ký với bên bán điện để được mua điện theo mức giá 993đ/kW cho 50kW đầu tiên. Các hộ nghèo, hộ thu nhập thấp còn được Chính phủ trợ giá mức 30.000đ/tháng. Tuy nhiên, số hộ sử dụng lượng điện thường xuyên dưới 50kW/tháng không lớn trong cơ cấu giá.
Cụ thể, theo thống kê của Tổng Công ty Điện lực miền Bắc, có khoảng 5 triệu hộ nghèo, sử dụng điện dưới 50kW/tháng
