Tiếng hát trong veo cất lên từ khu văn hóa thể thao của Trại giam Phú Sơn 4, thuộc Tổng cục Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp (Tổng cục VIII), Bộ Công an. Những lời ca ngọt ngào bừng lên trong nắng khiến không khí xuân tràn ngập. Bên trong, Đội Văn nghệ của Trại đang gấp rút đua với thời gian, chuẩn bị những tiết mục đặc sắc nhất để biểu diễn trong những ngày Tết. Đã thành thông lệ, các hoạt động văn hóa, thể thao, văn nghệ là món ăn tinh thần không thể thiếu trong những ngày đón Tết cổ truyền ở đây.
Ở các khu giam giữ phạm nhân, không khí cũng tất bật không kém, tường quét vôi mới, trắng rạng rỡ. Các phạm nhân đang tất bật, kẻ vẽ khẩu hiệu, cây cối được cắt tỉa đón mùa xuân đang đến rất gần. Các khu vực trong và ngoài buồng giam được tổng vệ sinh sạch sẽ, phun thuốc phòng dịch. Bận rộn với việc quét sơn, trang trí đôi rắn - biểu tượng của Tết Quý Tỵ, phạm nhân Nguyễn Thị Hà - phân trại K2 ngẩng lên hỏi: "Cán bộ thấy màu này hợp lí không?" Tôi hỏi: "Đã sơn màu vàng rồi chị lại xóa đi à?". Chị Hà cho biết: "Màu vàng trông không thật, tôi phủ lại màu nâu, trông thật hơn". Thấy chúng tôi bảo con rắn hơi béo, cả mấy phạm nhân đều cười tươi: "Con rắn này của chúng tôi là rắn cái đấy ạ. Nó đang chửa nên béo, chúng tôi mong nó sẽ "sinh hoa, nảy lộc" trong năm mới".
Ở góc sân phía bên, một nhóm phạm nhân cũng đang trang trí con rắn khác, tạo thành một đôi đặt ở cổng ra vào. Ngước lên cổng, chúng tôi khá bất ngờ bởi cờ, hoa, biểu ngữ khá rực rỡ. Chỉ bằng những sợi dây dù ghép lại, nhưng các phạm nhân đã dày công kết thành các đóa hoa khiến sắc xuân thêm bừng sáng. Bước vào từng phân trại không khí ngày giáp Tết càng nhộn nhịp hơn, từng tốp phạm nhân bưng bê đào, quất, chậu hoa về buồng giam của mình. Ghé vào căn buồng giày dép, chăn màn ngăn nắp, có cả tivi, tại đây phạm nhân đang xắp xếp dọn dẹp buồng, trang trí cây đào, tết hoa.
"Trụ sở" đội 3, phân trại số 2 là một ngôi nhà nhỏ, quay mặt ra cánh đồng rau xanh mướt. Trung tá Nguyễn Thị Lương, phụ trách đội từ ruộng đi lên, người lấm bùn đất, chị cho biết, tranh thủ thời tiết nắng ấm, các phạm nhân dành thời gian để chăm sóc rau, đảm bảo đủ rau ăn Tết. Nâng niu những luống rau bắp cải, phạm nhân Trần Thị Hiếu, quê ở Cao Bằng trải lòng: "Tôi ở trại đã hơn 2 năm, ra Tết là hết án, được trở về nhà rồi, tôi vui lắm". Chị Hiếu cho biết, mắc nghiện từ năm 17 tuổi, lang bạt về Hà Nội kiếm sống bằng nghề móc túi nên sống chui lủi, Tết là những ngày lang thang đầu đường xó chợ.
Chính vì vậy, vào đây được học tập, cải tạo, được các cán bộ quan tâm động viên nên chị đã thực sự bỏ được ma túy, muốn tiến bộ để sau này về nhà thành người có ích. Cạnh chị Hiếu, bên những luống su hào, xà lách, các phạm nhân đang làm việc rất cần mẫn, hẳn họ đang nghĩ đến một cái Tết tươi vui trong trại. Trò chuyện với chúng tôi, các phạm nhân cho biết: Chính nhờ thời gian học nghề, lao động tại đây đã giúp họ sống có mục đích hơn và trân trọng hơn những điều tưởng như bình thường, nhỏ nhặt của cuộc sống.
Thượng úy Bùi Thị Nam Trinh, cán bộ giáo dục phân trại K2 cẩn thận hướng dẫn các phạm nhân treo tấm băng rôn "chúc mừng năm mới" ngay trước cổng khu giam. Các phạm nhân trong đội chị phụ trách cũng đang tất bật đón năm mới. Chị bảo, 3 tờ báo tường của K đã được làm xong, đang hoàn tất việc trang trí cuối cùng, sẵn sàng đi thi với các K khác. Nội dung là những bài thơ, bài báo do chính các phạm nhân viết về sự sám hối của mình, về những ước mong hoàn lương trong năm tới. Sự trang trí cầu kì, kẻ vẽ đẹp, ngay hàng thẳng lối chứng tỏ các phạm nhân đã đầu tư tâm sức rất nhiều.
Đại tá Nguyễn Xuân Trường, Giám thị Trại giam Phú Sơn 4 cho biết theo kế hoạch triển khai nhiệm vụ năm 2013 của Đảng ủy Tổng cục VIII là đảm bảo trại an toàn trong mọi tình huống, đặc biệt trước, trong và sau Tết Nguyên đán, Ban Giám thị trại đã quán triệt đến từng cán bộ, chiến sỹ, từng bộ phận, từng lực lượng, nêu cao ý thức trách nhiệm đối với công việc của mình. Trại trích quỹ sản xuất để tổ chức cho phạm nhân ăn Tết, mỗi phạm nhân được hưởng 120.000 đồng gồm có một túi quà, thức ăn có giò, nộm, măng miến, thịt gà bánh chưng và cơm.
Bên cạnh đó, Trại tổ chức cho các phạm nhân thi trang trí mâm ngũ quả, báo tường, văn nghệ, thể thao như bóng chuyền, cầu lông, kéo co… Đêm giao thừa, Ban Giám thị sẽ tổ chức chúc Tết các phạm nhân với mong ước năm mới họ sẽ cải tạo tốt hơn để hòa nhập cộng đồng. Đối với các phạm nhân đang điều trị ở bệnh xá và các cháu con phạm nhân, tặng mỗi suất quà trị giá gấp 5 lần phạm nhân bình thường.
Đi cùng chúng tôi xuống khu sản xuất, Đại úy Hoàng Mạnh, cán bộ Đội Giáo dục hồ sơ cho biết, ngoài dạy nội quy, pháp luật cho các phạm nhân mới nhập trại, các phạm nhân khi cải tạo ở đây đều được đào tạo nghề để sau này có điều kiện tái hòa nhập cộng đồng. Các ngành nghề chủ yếu như: hàn, tiện, sửa chữa ôtô, mộc, may, thủ công…
Được biết, công tác dạy nghề tái hòa nhập cộng đồng được Trại giam Phú Sơn 4 xác định là chính sách lớn, đặc biệt từ khi có Nghị định 80 của Chính phủ, Trại đã mở hội nghị bàn về công tác tái hòa nhập cộng đồng. Ngay tại hội nghị đã có doanh nghiệp, xí nghiệp tham gia tiếp nhận, bên cạnh đó còn có những phạm nhân ra trại đã tu chí làm ăn, thành đạt quay lại trại để đăng ký tiếp.
Giao thừa đã đến rất gần, vào thời khắc thiêng liêng ấy, những cái bắt tay rất chặt, những lời chúc, lời dặn dò chân tình của các cán bộ trại giam xóa đi khoảng cách, xóa đi sự mặc cảm của phạm nhân. Chỉ còn tình người và một niềm tin tươi sáng trước mùa xuân hiện hữu. Ở những nơi tưởng như không có Tết này, mùa xuân đang đến rất gần. Mùa xuân của lòng nhân ái, để các phạm nhân sớm trở lại đời thường
