Về Đông Hà, tỉnh Quảng Trị vào một ngày đầu tháng 3/2011, gặp lại những cựu nữ Thanh niên xung phong (TNXP) một thời xẻ núi, bạt rừng mở đường Trường Sơn đi cứu nước, nay tuổi cao vẫn tham gia công tác đoàn thể, trở thành tấm gương mẫu mực khiến chúng tôi vô cùng cảm phục.
Mảnh đất Quảng Trị hơn 30 năm sau ngày giải phóng, những vết tích của chiến tranh đã lùi dần vào quá khứ, ngay cả chiến trường xưa như Trạm 7, Trạm 8 thuộc phía Nam đường 9 giờ đi tìm lại, những cựu nữ TNXP của Trung đội nữ B30-VK2 Quảng Trị cũng phải vạch lá, băng rừng mới thấy dấu tích.
Với chúng tôi, những người lần đầu đến với mảnh đất Quảng Trị, được đặt chân lên mỗi dấu tích xưa đều cảm nhận được sự vĩ đại của thế hệ cha ông đã chiến đấu kiên cường để bảo vệ Tổ quốc. Chiến tranh đã cướp mất của nhiều cựu nữ TNXP sức khoẻ và tuổi xuân. Có người không trở về khi đất nước hoà bình; có người vì mưu sinh thường nhật, người già yếu ốm đau đã không có dịp gặp nhau trong mỗi lần họp mặt. Nhưng với họ, ký ức về những ngày binh lửa không hề phôi pha theo thời gian. Trong căn phòng nhỏ ấm cúng, chúng tôi gặp những phụ nữ nhỏ nhẹ nhưng can trường trong hoạt động cách mạng, nay giữa đời thường lại là tấm gương mẫu mực.
Nghe kể về bà Trần Thị Hường, Chi hội trưởng Chi hội cựu TNXP TP Đông Hà đã lâu, nhưng nay chúng tôi mới được gặp mặt. Giống như tưởng tượng của tôi, bà có chất giọng Quảng Trị ấm áp.
Là Chi hội trưởng, bà luôn đau đáu làm thế nào để giúp đỡ các cựu TNXP xóa đói giảm nghèo, nhất là những nữ TNXP cô đơn. Ngoài vận động các tổ chức, cá nhân giúp đỡ, bản thân bà đã trích đồng lương thương binh ít ỏi để đóng góp quỹ tình thương, quỹ khuyến học, giúp đỡ các hội viên nghèo.
Bà trực tiếp đỡ đầu hộ gia đình anh Nguyễn Xuân Bảo bị tai biến, vợ ốm đau dài ngày ở khu phố 3, phường 1, TP Đông Hà. Sinh ra và lớn lên trong gia đình có truyền thống cách mạng tại xã Triệu Lăng, huyện Triệu Phong, 15 tuổi bà đã làm giao liên, đưa thư từ liên lạc cho cách mạng. Với bí danh Minh Huệ, vóc người nhỏ nhắn, nhanh nhẹn, thông minh, bà đã nhiều lần qua được những cuộc kiểm duyệt gắt gao của địch. Trong một trận càn, bà bị địch bắt. Tưởng rằng cô bé non nớt đó sẽ không chịu được đòn tra tấn dã man của quân thù, nhưng mọi người đều lầm. Lòng gan dạ của bà đã khiến giặc thất bại. Không khai thác được gì, chúng buộc phải thả bà.
Ra tù, được bổ sung vào Liên đội TNXP giải phóng Quảng Trị, đây là thời gian có ý nghĩa nhất trong cuộc đời hoạt động cách mạng của bà. Bà được kết nạp vào Đảng, được lên tuyến đầu với nhiệm vụ xẻ núi, mở đường, tải đạn, lương thực chi viện cho bộ đội. Để đưa gạo, vũ khí tiếp tế cho bộ đội, bà và đồng đội phải vượt núi, trèo đèo, lội suối rất gian khổ. Năm 1969, bà được ra Bắc học Trường Quân chính quân khu Tả Ngạn, sau đó trở về quê hương làm Trạm phó Trạm Thống nhất Khu ủy Trị Thiên với nhiệm vụ chuyển công văn, tài liệu mật của Đảng, đưa đón cán bộ từ đồng bằng lên miền núi.
Quảng Trị thời kỳ ấy bị bom Mỹ bắn phá ác liệt, nhiệm vụ giao liên vô cùng quan trọng. Nhưng bà và đồng đội nêu cao tinh thần quyết chiến "Tim có thể ngừng đập, nhưng mạch máu thông tin liên lạc không thể ngừng". Những ý chí, quyết tâm đó bà đã cùng cả dân tộc làm nên chiến thắng vĩ đại năm 1975.
Sau khi nghỉ chế độ, là một thương binh, sức khỏe có hạn nhưng bà tích cực tham gia vào công tác đoàn thể. Bà đã kinh qua nhiều chức vụ như đại biểu Hội đồng nhân dân phường 1, Phó Bí thư Chi bộ khu phố 3, khu phố trưởng…
Bà kể: "Muốn làm tốt mọi phong trào, trước tiên gia đình mình phải hạnh phúc, mẫu mực, tích cực tham gia vào các phong trào của địa phương". Trong tim bà luôn đau đáu làm thế nào để các đồng đội của mình thoát nghèo vươn lên.
Bên những cựu nữ TNXP Quảng Trị có cuộc sống ổn định thì còn rất nhiều chị em có cuộc sống khó khăn, đặc biệt những chị em người dân tộc thiểu số sống ở vùng sâu, vùng xa. Theo bà Lê Thị Hồng Loan, Chủ tịch Hội cựu TNXP tỉnh Quảng Trị, hiện Quảng Trị có 1.900 cựu TNXP, trong đó có hơn 20 nữ TNXP sống độc thân. Căn nhà "dột tứ bề" của cựu TNXP Hoàng Thị Bốn ở phường 5, thị xã Đông Hà lọt thỏm giữa những ngôi nhà khang trang. Tuổi xuân của chị Bốn đã cống hiến cho những cung đường bom đạn khi chiến tranh và khi đất nước hoà bình chị lại tiếp tục làm công nhân xây dựng những con đường bị giặc Mỹ phá hỏng.
Thời gian thấm thoắt trôi, khi trở về đời thường chị đã trở thành quá lứa. Mãi sau này chị mới kiếm cho mình được mụn con, nhưng khó khăn cứ chồng chất lên đôi vai người phụ nữ đau yếu. Con gái đã lấy chồng nhưng nghèo quá nên không chăm sóc được mẹ chu đáo. Chị Bốn không có lương hưu, sống vào việc làm thuê, làm mướn. Bệnh tật đã khiến cuộc sống của chị khốn khó đủ đường, chị chỉ lo lỡ ốm nặng phải nằm một chỗ thì không biết dựa vào đâu. Không chỉ chị Bốn mới khó khăn, mà hàng trăm nữ TNXP Quảng Trị quả cảm ngày ấy hiện nay có cuộc sống nghèo khó.
Để tỏ lòng tri ân với những nữ TNXP ở mảnh đất Quảng Trị anh hùng, Báo Công an nhân dân đã trích từ Quỹ XHTT trao tặng 10 triệu đồng cho các cựu TNXP là nữ cán bộ hội viên, nữ tù chính trị, nữ TNXP cô đơn thuộc Hội cựu TNXP tỉnh Quảng Trị nhân dịp kỷ niệm Ngày Quốc tế Phụ nữ 8-3. Thay mặt Hội cựu TNXP tỉnh Quảng Trị, bà Lê Thị Hồng Loan xúc động cảm ơn lãnh đạo, tập thể CBCS Báo CAND và bạn đọc đã quan tâm, ủng hộ, giúp đỡ các cựu TNXP có hoàn cảnh khó khăn.
Trong những năm qua, Hội cựu TNXP đã vận động các tầng lớp nhân dân, đoàn thể xây dựng được 178 căn nhà cho cựu TNXP, trợ cấp khó khăn cho 420 trường hợp, giúp các hộ xoá đói giảm nghèo, vay vốn để phát triển kinh tế…
Đây chính là tinh thần "Bầu ơi, thương lấy bí cùng" của các nhà hảo tâm, nhân dân, bạn đọc đóng góp để tri ân với lực lượng TNXP Quảng Trị
