Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), năm 2011 cả nước xuất khẩu đạt 7,105 triệu tấn gạo với trị giá 3,507 tỉ USD, cao nhất từ trước đến nay. Dự kiến trong năm 2012 sẽ xuất khẩu khoảng 6,5 - 7 triệu tấn gạo các loại.
Theo đánh giá của ông Trương Thanh Phong, Chủ tịch VFA thì năm 2012, các doanh nghiệp (DN) sẽ đối mặt với khó khăn từ các nước xuất khẩu gạo phẩm cấp thấp. Với mức giá rẻ từ gạo Ấn Độ và Pakistan hiện nay, gạo Việt Nam có thể mất 20% thị phần tại thị trường châu Phi.
Mọi năm, vào khoảng thời điểm đầu năm thì DN đã có hợp đồng lớn với Indonesia, Bangladesh, nhưng đến nay DN vẫn chưa có hợp đồng lớn nào được ký. Do vậy, lượng hàng giao trong quý I/2012 được ký mới có 1,1 triệu tấn trong khi cùng thời điểm này năm 2011 là 1,8 triệu tấn. Ông Trương Thanh Phong cũng cảnh báo, gạo cấp thấp năm 2012 nếu tăng lên sẽ khó tiêu thụ vì không thể cạnh tranh với giá gạo cấp thấp của nhiều nước có thế mạnh.
Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Thành Biên cho biết, Bộ sẽ xử lý nghiêm các DN đăng ký giá xuất khẩu một đàng bán một nẻo. Kiên quyết không để giá xuất khẩu xuống thấp do các DN đẩy giá không có lợi cho nông dân. Ngoài ra, Bộ khuyến khích các DN khai thác thị trường thương mại, không nên quá phụ thuộc vào thị trường tập trung.
Trước những đề xuất của DN xuất khẩu gạo, ông Trương Thanh Phong cho biết, VFA đã có kế hoạch thu mua lúa gạo tạm trữ nếu giá lúa trong nước xuống thấp. Trường hợp tiêu thụ chậm, giá lúa giảm, VFA sẽ chỉ đạo các DN thành viên can thiệp ngay bằng cách thu mua tạm trữ để giá lúa không dưới 5.000 đồng/kg