Hóa đơn tiền điện tăng hay giảm không chỉ phụ thuộc vào một thiết bị điện riêng lẻ mà là kết quả của tổng lượng điện năng được sử dụng trong suốt kỳ ghi chỉ số. Mỗi thiết bị trong gia đình, từ điều hòa, tủ lạnh, bình nóng lạnh đến tivi, máy giặt, nồi cơm điện hay các thiết bị điện tử, đều tiêu thụ một lượng điện nhất định trong quá trình vận hành. Khi thời gian sử dụng, công suất thiết bị hoặc số lượng thiết bị cùng tăng, tổng sản lượng điện tiêu thụ cũng có thể tăng theo.
Mỗi thiết bị điện đều góp phần vào sản lượng tiêu thụ trong gia đình
Trong sinh hoạt hằng ngày, điện năng được sử dụng cho rất nhiều nhu cầu khác nhau. Có những thiết bị hoạt động liên tục như tủ lạnh, thiết bị mạng; có thiết bị được sử dụng trong thời gian dài như điều hòa, bình nóng lạnh; cũng có những thiết bị chỉ vận hành trong thời gian ngắn như máy giặt, nồi cơm điện, bàn là hay máy sấy.
Về nguyên tắc, lượng điện một thiết bị tiêu thụ phụ thuộc chủ yếu vào công suất và thời gian vận hành. Một thiết bị có công suất lớn nếu được sử dụng trong nhiều giờ sẽ tiêu thụ nhiều điện hơn so với thiết bị công suất nhỏ sử dụng trong thời gian ngắn.
Chẳng hạn, điều hòa là một trong những thiết bị có thể tạo ra mức tiêu thụ điện đáng kể trong các hộ gia đình. Việc sử dụng điều hòa trong thời gian dài, cài đặt nhiệt độ quá thấp hoặc để phòng thất thoát hơi lạnh có thể khiến thiết bị phải hoạt động nhiều hơn, từ đó làm tăng lượng điện năng tiêu thụ.
Tương tự, bình nóng lạnh, bếp điện, bếp từ, máy sấy quần áo, máy sấy tóc hay các thiết bị gia nhiệt khác cũng cần một lượng điện đáng kể khi vận hành. Trong khi đó, tủ lạnh tuy có công suất không quá lớn nhưng hoạt động liên tục nên vẫn đóng góp vào tổng sản lượng điện sử dụng trong tháng.
Ngay cả những thiết bị có công suất nhỏ cũng không hoàn toàn "vô hình" trên hóa đơn nếu được sử dụng với tần suất cao hoặc cùng lúc có nhiều thiết bị hoạt động. Vì vậy, khi tìm hiểu nguyên nhân khiến sản lượng điện thay đổi, khách hàng cần nhìn vào tổng thể thói quen sử dụng điện của cả gia đình, thay vì chỉ tập trung vào một thiết bị.
Không chỉ do thiết bị, thói quen sử dụng cũng rất quan trọng
Cùng một hệ thống thiết bị điện, hai gia đình có thể có mức tiêu thụ điện khác nhau do cách sử dụng khác nhau.
Thời gian sử dụng thiết bị là một yếu tố quan trọng. Việc bật điều hòa thêm vài giờ mỗi ngày, sử dụng bình nóng lạnh lâu hơn hoặc thường xuyên sử dụng máy sấy, bếp điện có thể làm tổng lượng điện tiêu thụ trong kỳ tăng lên.
Bên cạnh đó, hiệu suất hoạt động của thiết bị cũng có ảnh hưởng nhất định. Các thiết bị cũ, xuống cấp hoặc không được vệ sinh, bảo dưỡng đúng cách có thể vận hành kém hiệu quả hơn. Ví dụ, điều hòa lâu ngày không vệ sinh bộ lọc có thể phải hoạt động nhiều hơn để đạt được mức nhiệt mong muốn. Tủ lạnh đóng tuyết nhiều hoặc gioăng cửa không kín cũng có thể khiến thiết bị phải tăng thời gian vận hành.
Không gian sử dụng và điều kiện vận hành cũng là những yếu tố cần lưu ý. Một căn phòng có khả năng giữ nhiệt kém, thường xuyên mở cửa khi điều hòa đang hoạt động sẽ khiến hơi lạnh thất thoát, làm thiết bị phải vận hành lâu hơn.
Đặc biệt, việc thay đổi thói quen sinh hoạt cũng có thể khiến sản lượng điện thay đổi. Khi gia đình có thêm thành viên, mua thêm thiết bị điện hoặc tăng tần suất sử dụng các thiết bị hiện có, lượng điện tiêu thụ hằng tháng có thể tăng tương ứng.
Ngoài ra, những thiết bị làm mát như điều hòa, tủ lạnh, tủ đông... công suất tiêu thụ sẽ phụ thuộc rất nhiều vào nhiệt độ môi trường. Đó là lý do khi thời tiết nắng nóng; những thiết bị này vận hành tiêu tốn nhiều điện năng hơn bình thường
Do đó, việc hóa đơn tiền điện của một tháng cao hơn tháng trước không nhất thiết đồng nghĩa với việc có bất thường trong sử dụng điện. Khách hàng nên đối chiếu sản lượng điện giữa các kỳ, xem xét thời gian sử dụng, thiết bị đang vận hành và những thay đổi trong sinh hoạt để xác định nguyên nhân.
Chủ động theo dõi để kiểm soát hóa đơn tiền điện
Theo EVNHANOI, thay vì chỉ chờ đến khi nhận hóa đơn mới kiểm tra lượng điện đã sử dụng, khách hàng có thể hình thành thói quen theo dõi sản lượng điện thường xuyên. Đây là cách đơn giản để nhận biết sớm những thay đổi bất thường trong mức tiêu thụ và chủ động điều chỉnh hành vi sử dụng điện.
Khi nhận thấy sản lượng điện tăng, khách hàng có thể rà soát theo từng nhóm thiết bị: thiết bị làm mát, thiết bị đun nóng, thiết bị nhà bếp, thiết bị chiếu sáng và các thiết bị điện tử. Việc xác định thiết bị nào đang được sử dụng nhiều hơn sẽ giúp việc tiết kiệm điện trở nên cụ thể, thay vì chỉ dừng lại ở việc "hạn chế dùng điện".
EVNHANOI cũng khuyến nghị khách hàng ưu tiên lựa chọn thiết bị có hiệu suất năng lượng cao; sử dụng thiết bị đúng công suất và nhu cầu; thường xuyên vệ sinh, bảo dưỡng các thiết bị cần thiết; tắt thiết bị khi không sử dụng và hạn chế để thiết bị hoạt động không cần thiết trong thời gian dài.
Đặc biệt, với các thiết bị có công suất lớn, khách hàng nên chú ý đến thời gian vận hành và cách sử dụng. Chỉ một vài điều chỉnh nhỏ trong thói quen hằng ngày, nếu được duy trì thường xuyên, có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể đối với tổng sản lượng điện trong cả tháng.
"Hai Bật Ba Tắt" – biến tiết kiệm điện thành thói quen
Để việc sử dụng điện hiệu quả trở nên đơn giản và dễ thực hiện hơn, EVNHANOI khuyến khích khách hàng đưa thông điệp "Hai Bật Ba Tắt" vào sinh hoạt hằng ngày.
Theo đó, "Hai Bật" là bật điều hòa từ 26°C trở lên và bật chế độ tiết kiệm điện/Eco khi điều kiện sử dụng phù hợp. Cùng với đó, "Ba Tắt" là hình thành thói quen tắt các thiết bị điện khi không sử dụng, tắt điều hòa khi rời khỏi phòng và tắt những nguồn điện chờ khi không sử dụng.
Điểm quan trọng của "Hai Bật Ba Tắt" không nằm ở việc thay đổi hoàn toàn cách sử dụng điện mà là biến những hành động nhỏ thành thói quen thường xuyên. Khi mỗi thành viên trong gia đình cùng thực hiện, việc tiết kiệm điện sẽ trở thành một phần tự nhiên của sinh hoạt hằng ngày.
Sử dụng điện hiệu quả cũng không có nghĩa là phải cắt giảm những nhu cầu thiết yếu. Mục tiêu là sử dụng đúng lúc, đúng nhu cầu, đúng cách, hạn chế điện năng bị tiêu hao do những thói quen không cần thiết.
Trong xu hướng người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chi phí và sử dụng năng lượng bền vững, việc hiểu rõ hóa đơn tiền điện cũng chính là bước đầu để mỗi gia đình chủ động quản lý mức tiêu thụ của mình. Theo dõi sản lượng điện thường xuyên, nhận diện những thiết bị tiêu thụ nhiều điện và duy trì các thói quen như "Hai Bật Ba Tắt" sẽ giúp khách hàng sử dụng điện hiệu quả hơn, đồng thời chủ động kiểm soát chi phí tiền điện hàng tháng.
