Đừng xảy hậu họa, mới lo khắc phục

Thức ăn “lộ thiên” bày bán tràn lan

Trưa 8/2 (tức mùng 9, tháng Giêng âm lịch), con đường dẫn vào đền Bà Chúa Kho (TP Bắc Ninh – tỉnh Bắc Ninh) tấp nập du khách trong và ngoài nước. Mọi người đến đây để tham quan, để cầu lộc, khấn may dịp đầu xuân. Quanh khu vực đền, số lượng các cửa hàng ăn uống trong những ngày qua theo đó cũng “mọc lên như nấm”. Điều này kéo theo hàng loạt vấn đề liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP). Nói vậy cũng bởi, ghé vào một cửa hàng kinh doanh vàng mã nằm ngay khu vực cổng ra vào đền, chúng tôi giật mình trước việc chủ cửa hàng này còn kiêm thêm dịch vụ bán “bún – phở”. Thịt, cá, rau… được bày lộ thiên trên chiếc bàn đã cáu bẩn. Bên dưới la liệt bát đũa, ruồi nhặng vẩn quanh.

Chị chủ cho biết, để đáp ứng nhu cầu ăn uống của du khách thập phương trong dịp lễ hội này, gia đình chị đã tận dụng khoảng vỉa hè phía trước để kinh doanh “bún – phở”. Lượng khách đến quán ăn uống so với ngày thường tăng gấp 2-3 lần. Không chỉ quầy của chị, theo quan sát của chúng tôi nhiều mặt hàng thực phẩm – xôi, bánh chưng, bánh đa v.v.. cũng được không ít cửa hàng kinh doanh ở đây bày bán khá… lộ thiên, tiềm ẩn nguy cơ mất VSATTP.

Tại phủ Tây Hồ (quận Tây Hồ, Hà Nội) – điểm di tích, mỗi ngày dịp đầu xuân, năm mới có đến 5-7 ngàn lượt khách đến tham quan, khấn lễ cũng trong tình trạng tương tự. Hàng chục cửa hàng kinh doanh bún, phở, bánh tôm, chim quay… ở nơi đây luôn trong tình trạng “quá tải” thực khách. Có điều này cũng bởi, nhiều du khách đến phủ Tây Hồ vào dịp đầu năm thường có thói quen ghé các cửa hàng ăn uống, để ăn bún ốc hay bánh tôm, chim quay… Anh Phạm Tuấn, nhà ở Kim Mã, quận Ba Đình – Hà Nội cho biết, năm nào cũng vậy, hễ vào dịp đầu xuân, gia đình anh lại đến phủ để cầu an. Và bún ốc, là món ăn không thể thiếu được trong mỗi lần hành hương của anh và gia đình.

Khảo sát tại các cửa hàng kinh doanh thực phẩm ở khu vực phủ Tây Hồ trong những ngày đầu xuân này, chúng tôi nhận thấy, để thuận tiện cho việc kinh doanh, nhiều chủ cơ sở đã không ngần ngại bày các mâm đựng bánh tôm, chim, xúc xích… lộ thiên ngay trên các kệ, tủ cửa hàng. Bên dưới lổn ngổn rau, hành, bát đũa, nước rửa… Hễ có khách tới, ngay lập tức, chủ quán lại vội vã dùng tay trần bốc bún, bánh tôm… đem ra phục vụ thực khách. Đáng chú ý, một số quán còn kê cả bếp lò nướng thức ăn sát nồi nước dùng, nhìn trông rất mất vệ sinh. Đơn cử như quán L.T., chiếc bếp lò dùng để nướng xúc xích được đặt ngay sát mâm bánh tôm và nồi nước dùng.

Không quản chặt, coi chừng hệ lụy khôn lường

Việc bày bán thực phẩm – thức ăn, đồ uống “lộ thiên” tại một số điểm đình, chùa - lễ hội như: Đền Bà Chúa Kho, phủ Tây Hồ, chùa Hương… như hiện nay đang vi phạm các quy định của pháp luật cũng như đặt ra nhiều mối lo liên quan đến VSATTP. Theo Thông tư 30/2012/TT-BYT của Bộ Y tế quy định về điều kiện an toàn thực phẩm đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, kinh doanh thức ăn đường phố đã quy định rõ, đối với cửa hàng ăn uống: phải được thiết kế có nơi chế biến thức ăn, nơi bày bán hàng, nơi rửa tay cho khách hàng; nơi chế biến thức ăn, đồ uống; nơi ăn uống sạch sẽ, cách biệt nguồn ô nhiễm; khu vực trưng bày thức ăn phải cách biệt giữa thực phẩm sống và thức ăn chín; thức ăn ngay, thực phẩm chín phải được trưng bày trên bàn hoặc giá cao cách mặt đất ít nhất 60cm; để trong tủ kính hoặc thiết bị bảo quản, che đậy hợp vệ sinh, chống được ruồi, nhặng, bụi bẩn, mưa, nắng và côn trùng, động vật gây hại v.v..

Quy định là thế, thế nhưng, vì tư lợi, vì sự thiếu ý thức của một bộ phận chủ các cơ sở, nên tại nhiều điểm đình, chùa – lễ hội vẫn diễn ra tình trạng kinh doanh thức ăn tiềm ẩn nguy cơ mất VSATTP. Đáng lo ngại hơn, khi mặc dù nguồn thực phẩm “lộ thiên” rất dễ trở thành nguyên nhân chính khiến người sử dụng bị các bệnh về đường ruột, hệ tiêu hóa, khuẩn tả, thậm chí còn dẫn đến ngộ độc thực phẩm… song nhiều thực khách chủ quan sử dụng và thản nhiên cho biết: “Thôi thì ăn một lần, có sao đâu!”. Với cách nghĩ đáng lên án như vậy cũng là một trong những lý do khiến cửa hàng ăn uống kinh doanh thực phẩm “lộ thiên”, mất VSATTP có… đất sống quanh các khu vực đình, chùa – lễ hội như hiện nay.

Liên quan đến vấn đề này, ngày 7-2, Bộ Y tế đã có Công điện về việc chủ động triển khai công tác an toàn thực phẩm, phòng chống ngộ độc thực phẩm sau Tết Nguyên đán Giáp Ngọ năm 2014. Theo đó chỉ đạo các cơ quan chức năng triển khai thanh, kiểm tra liên ngành việc chấp hành các quy định về an toàn thực phẩm của các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống phục vụ lễ hội. Đảm bảo các cơ sở kinh doanh sử dụng nguyên liệu và kinh doanh sản phẩm thực phẩm đảm bảo chất lượng, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Phát hiện, xử lý nghiêm các vi phạm và công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng; chỉ đạo các cơ quan chức năng, ban quản lý khu lễ hội tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền các biện pháp phòng chống ngộ độc thực phẩm cho người kinh doanh và người tiêu dùng trong suốt thời gian diễn ra lễ hội…

Rõ ràng vấn đề đảm bảo VSATTP tại các khu vực đình, chùa – lễ hội vào thời điểm hiện nay đang là vấn đề “nóng” cần sự chung tay của các ngành, các cấp, tránh tình trạng “xảy hậu họa mới lo khắc phục”. Bên cạnh đó, người tiêu dùng – thực khách cũng cần nhận thức rõ hậu quả khôn lường do thực phẩm bẩn, không đảm bảo VSATTP gây ra, từ đó lựa chọn nguồn thực phẩm, cửa hàng ăn uống đảm bảo vệ sinh, tuân thủ các quy định về VSATTP.