Đừng để nỗi lo ám ảnh phụ huynh về suất ăn bán trú

Liên tiếp những vụ ngộ độc thực phẩm

Tháng hành động vì ATTP năm 2026 lẽ ra phải là thời điểm siết chặt kiểm soát, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các ngành chức năng liên quan. Thế nhưng, nghịch lý đã xảy ra khi chỉ trong tháng 4, liên tiếp hai vụ ngộ độc thực phẩm tại hai trường tiểu học trên địa bàn TP Hồ Chí Minh khiến 312 học sinh bị ảnh hưởng sức khỏe. Rất may, không không có trường hợp tử vong, nhưng hệ lụy để lại là nỗi hoang mang, lo lắng kéo dài trong các gia đình có con em học bán trú, ở cái tuổi các em còn nhỏ, chưa nhận biết hết chất lượng thực phẩm.

Điển hình là vụ ngộ độc thực phẩm tại Trường Tiểu học Bình Quới Tây (phường Bình Quới) xảy ra ngày 7/4/2026. Theo kết luận của Sở ATTP TP Hồ Chí Minh, đây là vụ ngộ độc thực phẩm với quy mô lớn.

Cụ thể, trong tổng số 740 học sinh ăn bán trú, có tới 266 em xuất hiện triệu chứng nghi ngộ độc thực phẩm, 190 em phải nhập viện điều trị. Nguyên nhân được xác định là do bữa ăn bán trú cùng ngày, trong đó hầu hết các thức ăn đã bị nhiễm chéo. Đáng chú ý, bánh flan và canh bắp cải nấu thịt được xác định là những thực phẩm có nguy cơ cao nhất. Tác nhân gây bệnh gồm Salmonella spp., E. coli và Staphylococcus aureus, trong đó Salmonella spp. là tác nhân chính.

Đơn vị cung cấp suất ăn là Chi nhánh Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Sản xuất Vận chuyển Hữu Phước. Vụ việc không chỉ gây xáo trộn hoạt động dạy và học mà còn làm dấy lên câu hỏi lớn về quy trình kiểm soát chất lượng thực phẩm đầu vào trường học.

Cũng trong tháng 4, một vụ nghi ngộ độc khác xảy ra tại Trường Tiểu học Đặng Thùy Trâm (phường Tân Thuận, TP Hồ Chí Minh) khiến 46 học sinh có triệu chứng bị nghi là ngộ độc thực phẩm phải đi bệnh viện điều trị. Dù quy mô nhỏ hơn, nhưng việc các sự cố liên tiếp xảy ra trong thời gian ngắn cho thấy nguy cơ mất ATTP trong môi trường học đường không còn là cá biệt.

Thực tế cho thấy, nhiều năm qua, suất ăn bán trú trong trường học liên tục bị phụ huynh học sinh phản ánh về chất lượng: khẩu phần ít, thực phẩm kém chất lượng, thậm chí có dấu hiệu không đảm bảo vệ sinh. Tuy nhiên, việc xử lý vẫn chưa đủ sức răn đe, khiến tình trạng này tái diễn.

Một trong những nguyên nhân cốt lõi là cơ chế “khoán trắng” cho nhà trường trong việc lựa chọn đơn vị cung cấp suất ăn. Trong khi đó, phần lớn các trường học không có đội ngũ chuyên môn sâu về ATTP, khó có khả năng kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng từ nguồn nguyên liệu đến chế biến.

Đầu năm 2026, dư luận từng xôn xao khi phát hiện Công ty TNHH Thương mại An Phước Thắng (Sago Food) cung cấp thực phẩm không đảm bảo an toàn vệ sinh vào một số trường học tại TP Hồ Chí Minh. Công ty này đã từng 3 lần bị chính quyền địa phương và cơ quan chức năng kiểm tra nhưng không phát hiện vi phạm.

Cũng đầu năm 2026, nhiều phụ huynh có con học tại Trường Tiểu học Lương Thế Vinh (phường Bến Cát, TP Hồ Chí Minh) cảm thấy bất an, lo lắng và bức xúc khi phát hiện thịt heo chuyển màu xanh, có dấu hiệu mất ATTP đưa vào trường học để chế biến thức ăn cho học sinh.

Dù cơ quan chức năng đã vào cuộc, có kết luận là ngộ độc thực phẩm, thực phẩm không đảm bảo do công ty cung cấp, nhưng việc xử lý vi phạm đối với các đơn vị cung cấp thực phẩm vẫn còn chậm, chưa công khai, minh bạch. Điều này đã làm mất niềm tin đối với phụ huynh. Nhiều phụ huynh học sinh cảm thấy bất an khi đóng tiền cho con đến trường ăn bán trú nhưng lại phải ăn thực phẩm “bẩn”.

Một số phụ huynh có con học tại Trường Tiểu học Đặng Thùy Trâm (phường Tân Thuận) bức xúc cho biết, mỗi tháng đều đóng tiền ăn bán trú cho con, nhưng cứ đến giờ ăn trưa là lại lo. Không biết con ăn gì, thực phẩm có đảm bảo hay không. Đóng tiền cho con ăn bán trú mà vẫn phải thấp thỏm thì thật sự rất mệt mỏi.

Chị N.T.T.H. ở phường Hạnh Thông có con học lớp 5 cho biết, nhà trường không lấy ý kiến của phụ huynh về việc chọn nhà cung cấp thực phẩm, cũng không công khai kế hoạch mời thầu trên website của trường làm phụ huynh lo lắng về tính minh bạch. Hơn nữa, nhà trường chỉ xem giấy tờ của nhà cung cấp thực phẩm và ký hợp đồng chứ không khảo sát thực tế. Điều đó làm phụ huynh thực sự lo lắng về chất lượng thực phẩm mà học sinh đang ăn.

Cần giải pháp căn cơ

Mới đây, Sở ATTP TP Hồ Chí Minh đã công khai trên trang web của Sở danh sách 401 cơ sở chế biến suất ăn sẵn đã được cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện trên địa bàn thành phố. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh cho rằng, nếu để nhà trường tự chọn công ty cung cấp thực phẩm, trong khi không có nhân lực chuyên môn để kiểm soát chất lượng thì cũng như không.

Bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP Hồ Chí Minh cho rằng không cần phải có chuyên môn sâu lắm, mà cứ xem giấy tờ có đáp ứng hay không, có hoá đơn chứng từ hay không. Nếu có nghi ngờ cao hơn thì đề nghị với Sở ATTP để kiểm tra.

Bà lan cũng thẳng thắn nhìn nhận một số sự việc gần đây cho thấy các công ty cung cấp suất ăn cho nhà trường chưa thể bảo đảm 100% an toàn. Những gì khuất mắt thì vẫn còn nhiều vấn đề, cho nên cần phải siết chặt hơn nữa.

Đáng chú ý, bà Lan cũng nhấn mạnh vai trò của phản ánh từ phụ huynh, chỉ cần Sở ATTP nhận được email phản ánh liên quan đến thực phẩm là sẽ thành lập đoàn kiểm tra và có báo cáo kết quả.

Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy một khoảng cách nhất định giữa quy trình và thực thi. Có trường hợp phụ huynh ở phường Hạnh Thông gửi đơn phản ánh về dấu hiệu thực phẩm không đúng về chất lượng sản phẩm tại một trường tiểu học trên địa bàn phường, nhưng Sở ATTP không thành lập đoàn xuống kiểm tra mà có văn bản chuyển đơn kiến nghị, phản ánh của phụ huynh đến UBND phường để xem xét, giải quyết và thông báo kết quả giải quyết đến Sở ATTP. Điều này cho thấy giữa lời nói và việc thực tế khác nhau.

Rõ ràng, những biện pháp mang tính chất nhắc nhở, kiểm tra định kỳ hiện nay là chưa đủ. Khi bữa ăn của học sinh liên quan trực tiếp đến sức khỏe và sự phát triển lâu dài, cần một cơ chế quản lý chặt chẽ, chuyên nghiệp hơn.

Một giải pháp khả thi là Sở ATTP xây dựng và công bố danh sách các doanh nghiệp đủ điều kiện cung cấp suất ăn, thực phẩm cho trường học. Danh sách này phải được thẩm định kỹ lưỡng, cập nhật thường xuyên, có đánh giá định kỳ về chất lượng.

Quan trọng hơn, việc lựa chọn cơ sở cung cấp thực phẩm không nên để nhà trường tự quyết hoàn toàn. Cần có quy định Sở ATTP tham gia cùng Ban giám hiệu nhà trường và đại diện phụ huynh học sinh trong quá trình thẩm định, đấu thầu, ký kết hợp đồng với đơn vị cung cấp thực phẩm. Đây là cách để tạo cơ chế giám sát đa chiều, hạn chế tiêu cực và nâng cao trách nhiệm của các bên.

Bên cạnh đó, cần tăng cường kiểm tra đột xuất, đặc biệt là tại các bếp ăn tập thể và cơ sở cung cấp suất ăn. Các vi phạm phải được công khai, xử lý nghiêm để tạo tính răn đe.

Những vụ ngộ độc thực phẩm thời gian qua là lời cảnh tỉnh rõ ràng. Bữa ăn bán trú không chỉ là một dịch vụ, mà là niềm tin của hàng triệu phụ huynh gửi gắm mỗi ngày. Đã đến lúc phải hành động mạnh mẽ để không còn cảnh phụ huynh đóng tiền mà vẫn nơm nớp lo, để mỗi bữa ăn ở trường thực sự là nguồn dinh dưỡng an toàn, là nền tảng cho sự phát triển của thế hệ tương lai.