Kết hôn đã 5 năm chưa có con, chị N.T.P (33 tuổi, TP Hồ Chí Minh) đi khám được bác sĩ kết luận buồng trứng đa nang. Bác sĩ tư vấn vợ chồng chị thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF).
Sau thời gian điều trị, chị thu được 3 trứng, sức khỏe của hai vợ chồng đã cải thiện đáng kể. Với số lượng trứng hạn chế, việc theo dõi quá trình phát triển và đánh giá chất lượng phôi cực kỳ quan trọng để bảo đảm phôi khỏe mạnh, dễ dàng đậu thai.
Trong điều trị IVF, hình thái phôi là căn cứ quan trọng để chuyên viên phôi học đánh giá và lựa chọn phôi chuyển. Tuy nhiên, việc lựa chọn có thể khó khăn khi nhiều phôi có hình thái tương tự nhau hoặc người bệnh chỉ có ít phôi để lựa chọn.
Chị P được các bác sĩ của Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ (TP Hồ Chí Minh) lựa chọn phôi phù hợp để chuyển vào buồng tử cung bằng công nghệ time - lapse kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI).
ThS.BS Nguyễn Quốc Anh, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản và Nam học Việt Mỹ, Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ cho biết, với phụ nữ lớn tuổi, việc đánh giá không chỉ dựa vào hình dáng bên ngoài mà còn cần xem xét tiềm năng phát triển của phôi. Với người có dự trữ buồng trứng giảm, số lượng trứng và phôi có thể hạn chế. Nếu từng chuyển phôi thất bại nhiều lần, bác sĩ cũng cần xem xét toàn bộ quá trình điều trị thay vì chỉ tập trung vào chất lượng phôi.
Khác biệt của time-lapse nằm ở khả năng ghi nhận những thay đổi của phôi trong suốt quá trình nuôi cấy, thay vì chỉ quan sát tại một số thời điểm nhất định.
Quan sát sự phát triển của phôi trên hệ thống kính hiển vi trong IVF Lab.
Với phương pháp nuôi cấy truyền thống, chuyên viên phôi học quan sát phôi dưới kính hiển vi tại những thời điểm nhất định, như sau thụ tinh 16-18 giờ, ngày 2, ngày 3 hoặc ngày 5. Việc đánh giá chủ yếu dựa trên hình thái tại thời điểm quan sát, gồm số lượng, kích thước tế bào, độ đồng đều và tỷ lệ mảnh vỡ tế bào. Phương pháp này cung cấp thông tin cần thiết nhưng không ghi lại toàn bộ diễn biến giữa các lần kiểm tra.
Tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản và Nam học Việt Mỹ, hệ thống time-lapse GERI được tích hợp camera trong tủ nuôi cấy, tự động ghi nhận hình ảnh phôi theo khoảng thời gian cài đặt. Chuỗi hình ảnh được ghép thành video, giúp chuyên viên phôi học theo dõi diễn biến phát triển mà không cần đưa phôi ra ngoài để quan sát.
Nhờ đó, chuyên viên có thể theo dõi thời điểm phân chia tế bào, quá trình phôi nén và hình thành phôi nang. Những dữ liệu này bổ sung cho đánh giá hình thái, giúp ê-kíp có thêm cơ sở cân nhắc thứ tự ưu tiên chuyển phôi.
Ứng dụng chuyển đổi số trong y tế, đặc biệt dữ liệu hình ảnh từ hệ thống time-lapse được phân tích bằng phần mềm AI A2 là bước tiến vượt bậc trong điều trị hiếm muộn hiện nay. Phần mềm hỗ trợ chấm điểm, xếp hạng phôi, đồng thời tổng hợp và cung cấp thêm thông tin để chuyên viên phôi học cân nhắc thứ tự ưu tiên chuyển phôi.
BS Quốc Anh cho rằng, AI giống như một “trợ lý xem phim rất chăm chỉ”, giúp phân tích lượng hình ảnh lớn và cung cấp thêm thông tin cho ê-kíp. Tuy nhiên, kết quả cần được xem xét trong bối cảnh điều trị cụ thể của từng người bệnh.
Ngoài ra, dữ liệu hình ảnh không phản ánh được mọi yếu tố liên quan đến chất lượng phôi. Đặc điểm tinh trùng, chất lượng noãn và các yếu tố khác trong quá trình điều trị vẫn cần được xem xét.
Bác sĩ đang tư vấn cho bệnh nhân về điều trị hiếm muộn.
Vì vậy, BS Quốc Anh cho rằng, điểm số AI không thể là căn cứ duy nhất để lựa chọn phôi. Mà từ dữ liệu ghi nhận trong quá trình nuôi cấy, ê-kíp có thêm cơ sở để đánh giá sự phát triển của phôi và cân nhắc số lượng phôi chuyển cũng như thứ tự ưu tiên chuyển phôi.
BS Quốc Anh nhận định một phôi có hình thái đẹp hoặc điểm AI cao cũng không đồng nghĩa chắc chắn bình thường về nhiễm sắc thể hay có khả năng phát triển thành trẻ sinh sống. Kết quả điều trị còn phụ thuộc nhiều yếu tố, trong đó có tuổi người bệnh và đặc điểm sinh học của phôi.
Do đó, người bệnh cần được giải thích rõ lợi ích, giới hạn và chi phí của công nghệ. Kế hoạch điều trị cần được cá thể hóa dựa trên tình trạng sinh sản, số lượng và đặc điểm phôi, tiền sử điều trị cũng như nguyện vọng của từng người.