Dùng AI sáng tác văn học nghệ thuật để dự thi: Cần sòng phẳng, minh bạch

Sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sáng tạo nghệ thuật ngày càng phổ biến. Những sản phẩm từ AI không chỉ tràn ngập trên môi trường số mà còn được đưa đến bàn làm việc của giám khảo nhiều cuộc thi sáng tác văn học nghệ thuật.

Dè dặt, thử nghiệm chấp nhận tác phẩm dự thi sử dụng AI

Trong khi nhiều cuộc thi ở các lĩnh vực khác khá cởi mở với việc ứng dụng AI tạo các sản phẩm mới thì các cuộc thi sáng tác trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật lại khá dè dặt với sản phẩm từ AI. Nhiều cuộc thi, đặc biệt là các cuộc thi viết thẳng thừng từ chối các tác phẩm sử dụng AI. Một số sân chơi dành cho âm nhạc có sự cởi mở hơn khi chấp nhận tác phẩm có sự can thiệp của AI nhưng hầu như chưa để lại dấu ấn đặc biệt, thậm chí còn gây khá nhiều băn khoăn, tranh cãi.

Tại Cuộc thi sáng tác ca khúc tuyên truyền về Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII nhiệm kỳ 2026 – 2031, Ban tổ chức cho phép tác giả được sử dụng AI với điều kiện phải nhán dãn và làm rõ mức độ tham khảo. Quy định này từng gây tranh luận khá nhiều trong giới chuyên môn khi cuộc thi vừa phát động.

Dùng AI sáng tác văn học nghệ thuật để dự thi: Cần sòng phẳng, minh bạch -0
Ca khúc đạt giải thưởng cao của cuộc thi sáng tác về Tham mưu CAND không có sự hỗ trợ của AI được đầu tư dàn dựng, phổ biến trong công chúng.

Cuộc vận động thi sáng tác ca khúc với chủ đề “80 năm - Tự hào Tham mưu CAND”, tác phẩm có sự can thiệp của AI được chấp nhận để chấm riêng. Tuy nhiên, kết quả chỉ có 1 tác giả dự thi nên Ban tổ chức không đưa vào chấm, xét giải thưởng. Các sản phẩm của tác giả này (80 tác phẩm) cũng được đánh giá là không thành công. Tác giả phụ thuộc quá nhiều vào AI để sáng tác, hạn chế trong ca từ, giai điệu khi viết về lực lượng Tham mưu CAND, thậm chí chưa đúng chủ đề.

Trao đổi với phóng viên Báo CAND, Thượng tá Lưu Xuân Đông, Phó Trưởng Phòng Văn hoá, văn nghệ, Cục Công tác chính trị, Bộ Công an, thành viên Ban tổ chức Cuộc vận động thi sáng tác ca khúc với chủ đề “80 năm - Tự hào Tham mưu CAND” cho biết, âm nhạc và công nghệ luôn song hành cùng với nhau. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo có thể giúp các tác giả hiện thực hoá nhiều ý tưởng mới, lạ, thu hút công chúng, tạo sức lan toả rộng rãi, đáp ứng hiệu quả tuyên truyền. Nhiều cuộc thi ở trong nước và quốc tế đã bước đầu chấp nhận tác phẩm có sự can thiệp của AI. Tuy nhiên, nếu chỉ sử dụng AI để sản xuất hàng loạt mà thiếu sự đầu tư của người am hiểu âm nhạc thì khó có thể thuyết phục giám khảo, người nghe.

Dùng AI sáng tác văn học nghệ thuật để dự thi: Cần sòng phẳng, minh bạch -0
Thượng tá Lưu Xuân Đông, Phó Trưởng Phòng Văn hoá, văn nghệ, Cục Công tác chính trị, Bộ Công an.

Làm chủ công nghệ, minh bạch thông tin

Thượng tá, nhạc sĩ An Hiếu, Phó trưởng khoa Quản lý văn hóa, Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội cho rằng, ứng dụng AI trong hoạt động nghệ thuật là xu hướng chung của thế giới và người làm nghệ thuật Việt Nam không thể đứng ngoài xu hướng này. Sản phẩm của AI làm nhanh hơn, có những cái rất hiệu quả, rất mới mẻ, được phổ biến rất rộng rãi. Nhưng người nghệ sĩ phải làm chủ công nghệ, không được phụ thuộc vào AI.

Nhạc sĩ không sử dụng tất cả những gì AI sản xuất ra mà chỉ tận dụng các gợi ý AI đưa ra để tham khảo. Khi sáng tạo, nghệ sĩ phải sử dụng ngôn ngữ của mình, đặc biệt là ngôn ngữ của người Việt, để công chúng cảm nhận đấy là tác phẩm của Việt Nam, với màu sắc riêng có của Việt Nam, với cá tính của chủ thể sáng tạo.

Dùng AI sáng tác văn học nghệ thuật để dự thi: Cần sòng phẳng, minh bạch -0
Nhạc sĩ An Hiếu.

Nhạc sĩ An Hiếu cũng cho rằng, không thể chấp nhận việc đưa những sản phẩm là kết quả từ AI dự các cuộc thi đi sáng tác văn học, nghệ thuật. Theo nhạc sĩ An Hiếu, hiện nay, trong các cuộc thi, cuộc vận động sáng tác đã xảy ra hiện tượng người ta đưa một bài thơ cho AI làm ra một bài nhạc rồi nhận mình là tác giả. Người có trình độ chuyên môn sẽ nhận ra ngay các sản phẩm này.

"Đối với âm nhạc, điểm dễ nhận ra nhất là tiếng Việt rất nhiều dấu, còn sản phẩm AI thường bị ép lời, ép chữ vào nốt nhạc, “lơ lớ như nghe ông Tây hát Chèo”.  Sản phẩm AI sản xuất hàng loạt, dễ lặp lại, dù rằng có thể bắt chiếc được phong cách của nghệ sĩ", nhạc sĩ An Hiếu chia sẻ.

Bày tỏ quan điểm kịch liệt phản đối sử dụng AI trong sáng tác văn học, Thượng tá, nhà văn Lê Thị Thanh Bình (Như Bình), Trưởng Ban Chuyên đề, Báo CAND, thành viên Hội đồng giám khảo Cuộc thi sáng tác truyện ngắn “Vận hội mới” cho rằng, chỉ nên sử dụng AI là công cụ để hỗ trợ công việc như giúp sửa lỗi chính tả, soạn thảo văn bản đúng quy cách, thậm chí trong xử lý tin nhanh, hỗ trợ viết content truyền thông… 

Sử dụng AI để sáng tạo văn học và nghệ thuật thì phải xem lại. Nếu sử dụng thì phải minh bạch AI bao nhiêu phần trăm, người viết bao nhiêu phần trăm và cần công khai. “Cá nhân tôi thì không thể chấp nhận viết văn bằng AI. Vì đây còn là vấn đề đạo đức, danh dự trong sáng tạo nghệ thuật”, nhà văn Như Bình nhấn mạnh.

Dùng AI sáng tác văn học nghệ thuật để dự thi: Cần sòng phẳng, minh bạch -0
Nhà văn Như Bình.

Trao đổi quanh câu chuyện làm thế nào để phát hiện việc sử dụng AI, nhà văn Như Bình khẳng định, kinh nghiệm của người làm thư ký toà soạn gần 20 năm, tiếp xúc với vô vàn bản thảo đã phần nào giúp chị phân biệt khá tốt bản thảo nào của người viết và bản thảo nào AI viết. Vì không có bản thảo của nhà văn nào giống nhà văn nào. Nó như là căn cước văn học riêng của mỗi cá nhân. Còn bản thảo AI, đọc nhiều sẽ thấy nó giống nhau hàng loạt như cùng câu văn kiểu đó, cách đặt vấn đề kiểu đó. Ai đọc cũng dễ dàng phát hiện ra. Nó như gạo thật và gạo nhựa, như hoa tươi thật và hoa giả. Có thể hoa tươi không đẹp như hoa giả nhưng nó quyến rũ vì có hồn. Còn hoa giả thì vĩnh viễn vẫn là hoa giả, không cảm xúc, không chạm được vào tâm hồn ai.

Có một câu chuyện khá buồn là không chỉ có những người mới viết văn sử dụng AI để sáng tác mà có những nhà văn đã in rất nhiều tác phẩm tản văn, truyện ngắn....  gần đây hình như cũng sáng tác bằng AI. Nhà văn Như Bình đã biên tập nhiều tác phẩm của họ, quen thuộc giọng văn, cách viết của họ. Nhưng mới đây, khi nhận một tác phẩm của nhà văn này thì chị… ngỡ ngàng, vì không còn dấu vết văn học của họ nữa, mà thay vào đó là dấu vết của  AI.

Nhà văn Như Bình còn tiết lộ, riêng với Cuộc thi sáng tác truyện ngắn “Vận hội mới”, bên cạnh vận dụng kinh nghiệm của từng cá nhân, Hội đồng giám khảo còn có sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại để rà soát các tác phẩm sử dụng AI. Ban tổ chức đang phối hợp với một viện nghiên cứu, sử dụng cùng lúc nhiều công nghệ để kiểm tra chéo các tác phẩm dự thi.

Hoa Nguyễn

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.