PV: Trong 4 ngày vừa qua, tại khu vực thuỷ điện Sông Tranh 2 đã xảy ra liên tiếp 3 trận động đất. Điều này có bất thường không, thưa ông?
PGS.TS Nguyễn Hồng Phương: Điều này vẫn hết sức bình thường, không nằm ngoài dự đoán của các nhà khoa học Việt Nam về động đất kích thích. Về bản chất, đây vẫn là những trận động đất nhỏ, có nguồn gốc kích thích, được gây ra bởi sự vận hành của nhà máy thuỷ điện. Đặc trưng của nó là cường độ nhỏ (chưa có trận nào vượt quá 4,8 độ richter), độ sâu chấn tiêu rất nông (từ 6-7km), không có khả năng gây thiệt hại về người và tài sản. Trên thế giới cũng có khoảng 100 quốc gia có hiện tượng động đất kích thích hồ chứa tương tự.
PV: Quy luật của động đất kích thích là sẽ giảm dần cường độ theo thời gian. Nhưng trận động đất sáng 8/7 lại lớn hơn hẳn các trận động đất gần nhất trước đó khiến người dân lo ngại cường độ động đất ngày càng mạnh hơn. Ông nghĩ sao?
PGS.TS Nguyễn Hồng Phương: Đúng là trận động đất ngày 8/7 mạnh hơn (các trận động đất trước đó đều dưới 3 độ richter) tuy nhiên nó vẫn thuộc động đất yếu, không có khả năng gây đổ nhà cửa hay thiệt hại về người. Người dân không nên quá lo ngại về điều này, tuy nhiên cũng cần có biện pháp đề phòng nhất định như không treo các đồ vật nặng trên trần nhà, tránh những sát thương do rung lắc, chú ý xi măng đủ độ cứng khi xây nhà…
PV: Trận động đất ngày 4/7 đã xảy ra tại địa bàn huyện Quế Sơn, cách khá xa khu vực thuỷ điện Sông Tranh 2. Ông có thể giải thích vì sao động đất lại xuất hiện ở địa bàn mới như thế?
PGS.TS Nguyễn Hồng Phương: Mặc dù động đất xuất hiện khá xa thuỷ điện Sông Tranh 2 nhưng nó vẫn nằm trong khuôn khổ động đất kích thích. Ngoài những động đất do hồ chứa còn có các đứt gãy địa phương và vết nứt nẻ trên bề mặt Trái đất, có thể gây ra động đất. Động đất kích thích cũng gây ra phản ứng dây chuyền giữa các địa tầng với nhau. Tuy nhiên, điều này không đáng ngại vì cường độ rất nhỏ.
PV: Hiện nay, mạng lưới quan trắc động đất lắp đặt tại khu vực thuỷ điện Sông Tranh 2 có đáp ứng được yêu cầu không, thưa ông?
PGS.TS Nguyễn Hồng Phương: Ngay từ khi xảy ra hiện tượng động đất kích thích ở Bắc Trà My, Viện Vật lí địa cầu đã triển khai mạng lưới ghi động đất địa phương, bao gồm 10 trạm. Hiện tại, máy móc thiết bị đang hoạt động tốt, thường xuyên có số liệu được ghi trực tuyến, truyền thẳng về Trung tâm báo tin động đất và cảnh báo sóng thần. Chúng tôi vẫn ghi nhận được những trận động đất nhỏ. Tuy nhiên, theo quy chế của Chính phủ, chỉ những trận động đất trên 3,5 độ richter, Trung tâm mới thông báo, cảnh báo rộng rãi trên toàn quốc, còn những trận động nhỏ hơn 3,5 độ richter thì chỉ đẩy lên website của Viện Vật lí địa cầu.
PV: Xin cảm ơn ông