Đồng bào Tà Ôi ở đại ngàn Trường Sơn bảo tồn và phát huy nghề dệt dèng

Sau gần 1 thập kỷ được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, nghề dệt dèng (thổ cẩm) của đồng bào Tà Ôi cùng các dân tộc thiểu số ở đại ngàn Trường Sơn (thuộc huyện A Lưới cũ, TP Huế) ngày càng được gìn giữ, phát huy, tạo ra các sản phẩm văn hóa phục vụ du lịch và đang dần vươn ra thế giới.

Đặc biệt, nghề dệt dèng đã giúp nhiều phụ nữ đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng cao thoát nghèo, mang lại nguồn thu nhập ổn định.

Bà Lê Thị Thêm, nguyên Trưởng Phòng Văn hóa – Khoa học và Thông tin huyện A Lưới cũ cho biết, dệt dèng là một loại hình sản xuất thủ công độc đáo của đồng bào dân tộc Tà Ôi, Pa Cô, Vân Kiều tại các xã vùng cao A Lưới, TP Huế. Mỗi sản phẩm dệt dèng có giá trị về nhiều mặt, vừa là vật dụng bảo đảm nhu cầu sinh hoạt vừa là tác phẩm nghệ thuật, thể hiện nét đặc trưng độc đáo trong kho tàng văn hóa các dân tộc.

Theo lời bà Thêm, nguyên liệu để tạo nên sản phẩm này là những cây bông được đồng bào trồng trên rẫy, qua nhiều công đoạn như phơi khô, tách lấy bông, bật bông, cán, vấn, xe, giăng, kéo thành sợi. Khi đã có sợi vải, người thợ sẽ nhuộm màu bằng các loại lá, vỏ, củ, rễ cây khai thác từ núi rừng. Sau đó phơi khô trước khi dệt. Khi dệt xong, trên nền vải, người phụ nữ khéo léo điểm những hạt cườm, quả rừng... thành hoa văn vừa đẹp mắt vừa chứa đựng những biểu tượng về đời sống cộng đồng.

Hoa văn trang trí của người Tà Ôi được chia theo 3 chủ đề (động, thực vật; thiên nhiên và đồ vật) chủ yếu được tạo nên từ những hạt cườm gắn trên mặt dèng. Đây chính là điểm khác biệt giữa loại thổ cẩm truyền thống của người đồng bào Tà Ôi (A Lưới) với sản phẩm dệt thổ cẩm ở các địa bàn khác.

det-deng2.jpg -0
Sản phẩm dèng của phụ nữ Tà Ôi phục vụ du khách tham quan tại làng du lịch cộng đồng A Lưới.

Theo các già làng, hàng trăm năm qua, đồng bào Tà Ôi và các dân tộc thiểu số huyện A Lưới cũ vẫn không ngừng giữ gìn, bảo tồn nghề dệt dèng truyền thống của cha ông. Ban đầu, nghề dệt dèng chỉ lưu truyền trong cộng đồng dân tộc Tà Ôi. Thời điểm đó, những ngày đã xong mùa rẫy, những ngày trời mưa, nhàn rỗi, người phụ nữ Tà Ôi lại cặm cụi bên khung dệt để dệt nên những tấm vải dèng làm của hồi môn cho con gái, quà cưới hay để các thành viên trong gia đình mặc vào các ngày lễ hội quan trọng của đồng bào...

Cuối năm 2016, dệt dèng của huyện A Lưới cũ đã được Bộ VH-TT&DL đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đặc biệt, “dèng A Lưới” đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH&CN) cấp chứng nhận nhãn hiệu tập thể từ năm 2019 nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho nghề truyền thống phát huy giá trị, mang lại nguồn thu bền vững cho đồng bào Tà Ôi sinh sống ở dãy Trường Sơn thuộc địa bàn TP Huế.

Nhiều phụ nữ tham gia nghề dệt dèng tại các hợp tác xã được biết, thu nhập bình quân đầu người của lao động từ 50- 60 triệu đồng/người/năm. “Dù giá trị sản xuất tại các làng nghề, cơ sở nghề không cao nhưng đã giải quyết lượng lớn lao động nông nhàn, lao động thời vụ tại địa phương. Đồng thời, ổn định trật tự ở vùng biên giới, đóng góp xây dựng kinh tế - xã hội và góp phần thực hiện hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo”, bà Thêm cho biết. Hiện chính quyền các xã A Lưới đã tổ chức mô hình du lịch cộng đồng trải nghiệm tìm hiểu nghề dệt dèng của dân tộc Tà Ôi, góp phần kết nối nguồn khách du lịch tìm hiểu và tiêu thụ những sản phẩm truyền thống của bà con địa phương.

Hiện tại các xã từ A Lưới 1 đến A Lưới 5, có 7 cơ sở sản xuất kinh doanh nghề dệt dèng truyền thống với khoảng 400 lao động thường xuyên. Các hợp tác xã và tổ hợp dệt dèng tập trung nằm khu vực biên giới giáp Lào. Nghệ nhân Mai Thị Hợp - người đã gắn bó với dệt dèng 50 năm qua và là một trong những người mạnh dạn đi đầu trong bảo tồn và phát triển nghề dệt dèng truyền thống của dân tộc, cho biết gần 20 năm trước, bà đã thành lập tổ hợp dệt dèng, sau này đổi thành Hợp tác xã Thổ cẩm xanh AzaKooh ở xã A Lưới 2. Từ vài thành viên ban đầu, hiện nay hợp tác xã này đã có hơn 100 người tham gia, là phụ nữ trên địa bàn và các xã lân cận, góp phần tạo thêm nguồn thu nhập cho các gia đình ngoài các công việc làm chăn nuôi, trồng trọt…

Những sản phẩm dèng của phụ nữ đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng cao không chỉ được tiêu thụ ở nhiều địa phương trong nước mà còn được giới thiệu rộng rãi đến công chúng và du khách trong, ngoài nước qua các kỳ Festival, hội chợ, triển lãm. Đặc biệt, trong các kỳ Festival làng nghề truyền thống Huế, vải dèng thổ cẩm của A Lưới được trình diễn trên sân khấu thời trang qua bộ sưu tập của các nhà thiết kế thời trang. Hiện dệt dèng đã vươn xa khi được các nhà thiết kế thời trang giới thiệu ở Nhật Bản, Pháp… Ngoài các tấm dèng thì loại vải thổ cẩm này còn được sáng tạo thành các mặt hàng lưu niệm như: túi xách, ví, khăn choàng, giày dép, áo dài, váy… phù hợp với nhu cầu của thị trường, đặc biệt là du khách.

Bên cạnh đó, dệt dèng còn là đề tài nghiên cứu được nhiều trường nghệ thuật gợi ý để sinh viên tìm hiểu nghiên cứu. Trong nhiều lần tìm đến với dệt dèng, các nhóm sinh viên ngành thời trang của Trường Đại học Văn Lang (TP Hồ Chí Minh) và một số trường đại học khác từng bị cuốn hút bởi nét đẹp truyền thống của người Tà Ôi bên dãy Trường Sơn hùng vĩ.

Ngoài gom góp cho mình những tư liệu liên quan, các bạn sinh viên ấp ủ tạo ra những sản phẩm mới lạ dựa trên nguyên liệu, hoa văn... từ dệt dèng, rồi từ đó quảng bá nét văn hóa độc đáo này đến với bè bạn trong, ngoài nước. Xa hơn, những bạn trẻ muốn gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống của đồng bào Tà Ôi như một bảo tàng sống động của nền may mặc với sự đa dạng, mang dấu ấn riêng.

Hải Lan

Các tin khác

Đêm hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, quốc thái dân an

Đêm hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, quốc thái dân an

Chào mừng Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ 10 và kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam, tối 6/11, Ban Văn hóa Trung ương và Ban Nghi lễ Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã tổ chức Lễ hội hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, đất nước thanh bình, giáo hội hưng thịnh và nhân dân an lạc.

Thông điệp niềm tin từ bìa báo số đặc biệt

Thông điệp niềm tin từ bìa báo số đặc biệt

Gần đây, cụm từ thường được nhắc đến là “nền kinh tế chú ý”. Nghĩa là sự sống còn đều nằm trong chữ “chú ý”. Trong kỹ thuật truyền thông, yếu tố tạo sự thu hút được công chúng trong ít nhất 3 giây được gọi là hook, nghĩa là cái móc tâm trí. Bìa báo được ví như mặt tiền của một gian hàng. Vậy đưa hình ảnh gì ra mặt tiền gây chú ý là một quyết định có tính thành - bại.

Văn học Công an nhân dân: Khẳng định mình giữa tiến trình thời đại

Văn học Công an nhân dân: Khẳng định mình giữa tiến trình thời đại

Trong tiến trình phát triển của văn học Việt Nam hiện đại, văn học Công an nhân dân là một dòng chảy quan trọng, có tính thống nhất và xuyên suốt, gắn liền mật thiết với sự ra đời, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Công an trong công cuộc bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội. Sự đặc thù về “độ khó” của đề tài này vừa là thách thức, đồng thời cũng là cơ hội rộng mở cho các nhà văn cả trong và ngoài ngành dấn thân sáng tạo.

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Để bổ sung đầy đủ hơn các giai đoạn lịch sử, sự kiện, chiến công của tập thể, cá nhân tiêu biểu, Giám đốc Công an tỉnh Khánh Hòa gửi thư ngỏ, mong muốn các đồng chí nguyên lãnh đạo Công an tỉnh, Công an các đơn vị, địa phương, các thế hệ cán bộ - chiến sĩ Công an cùng nhân dân hiến tặng, tài liệu, hiện vật, kỷ vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh.

Mạch nguồn tri ân và nét cọ tạc nên dáng hình đồng đội

Mạch nguồn tri ân và nét cọ tạc nên dáng hình đồng đội

Trong không gian linh thiêng của Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh) - nơi từng chứng kiến bao dấu tích lịch sử - chương trình giao lưu nghệ thuật đặc biệt với chủ đề “Khúc tri ân” do Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh tổ chức đã diễn ra đầy xúc động.

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Sự phát triển nhanh chóng của phim ngắn AI đang tạo ra một nguồn cung nội dung khổng lồ với chi phí sản xuất thấp, có sức hút lớn đối với người xem. Nhưng khi tốc độ, số lượng phim sản xuất không tỷ lệ thuận với chất lượng và quá nhiều sản phẩm đơn giản, lặp lại, thiếu giá trị tác động tiêu cực đến nhận thức và hành vi người xem thì một “màng lọc” đủ hiệu quả là bài toán cấp thiết.

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Phim ngắn được sản xuất bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó có vô số sản phẩm có nội dung gần giống nhau, có nhiều tình tiết vô lý, thậm chí không ít sản phẩm dung tục tràn ngập trên không gian mạng. Đáng lo ngại là những sản phẩm này vẫn thường xuyên len lỏi vào văn phòng làm việc của nhiều cơ quan, đến tận góc bếp của các bà nội trợ và từng căn phòng ngủ của các gia đình...

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Ngày 29/9, Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên đã chính thức khởi công. Việc phục dựng công trình mang tính biểu tượng quyền lực quốc gia Đại Việt từ thế kỷ 15 – 18 được khẳng định là tôn trọng tối đa yếu tố gốc, bảo đảm tính xác thực của điện Kính Thiên. Tuy nhiên, vẫn ít người biết, cụ thể công trình này như thế nào.

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Sau nhiều lần đến Việt Nam và nhất quyết lên tiếng về chiến tranh tại Việt Nam, nhà văn Sara Lidman từng giúp nhiều người Thuỵ Điển hiểu hơn về những gì diễn ra ở dải đất hình chữ S này. Hơn 60 năm sau, câu chuyện ấy được đạo diễn Gunilla Bresky đưa trở lại Việt Nam trong Liên hoan phim Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16, với bộ phim “Sara và những kiếp người”, cùng nhiều câu chuyện đặc biệt quanh tác phẩm và nữ nhà văn này.

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” (Trịnh Trung Hiếu, Nhà xuất bản Công an nhân dân) kể những câu chuyện phía sau sắc phục Cảnh sát giao thông - nơi có những ca trực lặng thầm, những tình huống bất ngờ và những con người ngày ngày góp phần giữ bình yên trên mỗi cung đường.

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Cục Điện ảnh đang phối hợp với các cơ quan, đơn vị chức năng tiến hành kiểm tra, rà soát, xác minh các trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động phổ biến phim trên các nền tảng, ứng dụng và không gian mạng có dấu hiệu vi phạm các quy định của pháp luật về điện ảnh.

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Ngoài việc tập huấn kỹ năng cho đội ngũ làm công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm về sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước; các cơ quan báo chí còn định vị năng lực công nghệ, bảo đảm an toàn hệ thống thông tin và chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực số trước khi bước vào Năm APEC 2027.

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Từ những lễ hội truyền thống, chương trình nghệ thuật phục vụ nhân dân đến các sân chơi thể thao sôi nổi ở cơ sở, năm 2026 đang ghi dấu một bước chuyển mạnh mẽ của đời sống văn hóa, thể thao Phú Thọ. Trong không gian mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, các giá trị văn hóa được tiếp tục gìn giữ, lan tỏa, trong khi phong trào thể dục, thể thao ngày càng đi vào chiều sâu, trở thành động lực nâng cao sức khỏe, tinh thần và chất lượng cuộc sống của người dân.