Đồng bào Tà Ôi ở đại ngàn Trường Sơn bảo tồn và phát huy nghề dệt dèng

Sau gần 1 thập kỷ được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, nghề dệt dèng (thổ cẩm) của đồng bào Tà Ôi cùng các dân tộc thiểu số ở đại ngàn Trường Sơn (thuộc huyện A Lưới cũ, TP Huế) ngày càng được gìn giữ, phát huy, tạo ra các sản phẩm văn hóa phục vụ du lịch và đang dần vươn ra thế giới.

Đặc biệt, nghề dệt dèng đã giúp nhiều phụ nữ đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng cao thoát nghèo, mang lại nguồn thu nhập ổn định.

Bà Lê Thị Thêm, nguyên Trưởng Phòng Văn hóa – Khoa học và Thông tin huyện A Lưới cũ cho biết, dệt dèng là một loại hình sản xuất thủ công độc đáo của đồng bào dân tộc Tà Ôi, Pa Cô, Vân Kiều tại các xã vùng cao A Lưới, TP Huế. Mỗi sản phẩm dệt dèng có giá trị về nhiều mặt, vừa là vật dụng bảo đảm nhu cầu sinh hoạt vừa là tác phẩm nghệ thuật, thể hiện nét đặc trưng độc đáo trong kho tàng văn hóa các dân tộc.

Theo lời bà Thêm, nguyên liệu để tạo nên sản phẩm này là những cây bông được đồng bào trồng trên rẫy, qua nhiều công đoạn như phơi khô, tách lấy bông, bật bông, cán, vấn, xe, giăng, kéo thành sợi. Khi đã có sợi vải, người thợ sẽ nhuộm màu bằng các loại lá, vỏ, củ, rễ cây khai thác từ núi rừng. Sau đó phơi khô trước khi dệt. Khi dệt xong, trên nền vải, người phụ nữ khéo léo điểm những hạt cườm, quả rừng... thành hoa văn vừa đẹp mắt vừa chứa đựng những biểu tượng về đời sống cộng đồng.

Hoa văn trang trí của người Tà Ôi được chia theo 3 chủ đề (động, thực vật; thiên nhiên và đồ vật) chủ yếu được tạo nên từ những hạt cườm gắn trên mặt dèng. Đây chính là điểm khác biệt giữa loại thổ cẩm truyền thống của người đồng bào Tà Ôi (A Lưới) với sản phẩm dệt thổ cẩm ở các địa bàn khác.

det-deng2.jpg -0
Sản phẩm dèng của phụ nữ Tà Ôi phục vụ du khách tham quan tại làng du lịch cộng đồng A Lưới.

Theo các già làng, hàng trăm năm qua, đồng bào Tà Ôi và các dân tộc thiểu số huyện A Lưới cũ vẫn không ngừng giữ gìn, bảo tồn nghề dệt dèng truyền thống của cha ông. Ban đầu, nghề dệt dèng chỉ lưu truyền trong cộng đồng dân tộc Tà Ôi. Thời điểm đó, những ngày đã xong mùa rẫy, những ngày trời mưa, nhàn rỗi, người phụ nữ Tà Ôi lại cặm cụi bên khung dệt để dệt nên những tấm vải dèng làm của hồi môn cho con gái, quà cưới hay để các thành viên trong gia đình mặc vào các ngày lễ hội quan trọng của đồng bào...

Cuối năm 2016, dệt dèng của huyện A Lưới cũ đã được Bộ VH-TT&DL đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đặc biệt, “dèng A Lưới” đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH&CN) cấp chứng nhận nhãn hiệu tập thể từ năm 2019 nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho nghề truyền thống phát huy giá trị, mang lại nguồn thu bền vững cho đồng bào Tà Ôi sinh sống ở dãy Trường Sơn thuộc địa bàn TP Huế.

Nhiều phụ nữ tham gia nghề dệt dèng tại các hợp tác xã được biết, thu nhập bình quân đầu người của lao động từ 50- 60 triệu đồng/người/năm. “Dù giá trị sản xuất tại các làng nghề, cơ sở nghề không cao nhưng đã giải quyết lượng lớn lao động nông nhàn, lao động thời vụ tại địa phương. Đồng thời, ổn định trật tự ở vùng biên giới, đóng góp xây dựng kinh tế - xã hội và góp phần thực hiện hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo”, bà Thêm cho biết. Hiện chính quyền các xã A Lưới đã tổ chức mô hình du lịch cộng đồng trải nghiệm tìm hiểu nghề dệt dèng của dân tộc Tà Ôi, góp phần kết nối nguồn khách du lịch tìm hiểu và tiêu thụ những sản phẩm truyền thống của bà con địa phương.

Hiện tại các xã từ A Lưới 1 đến A Lưới 5, có 7 cơ sở sản xuất kinh doanh nghề dệt dèng truyền thống với khoảng 400 lao động thường xuyên. Các hợp tác xã và tổ hợp dệt dèng tập trung nằm khu vực biên giới giáp Lào. Nghệ nhân Mai Thị Hợp - người đã gắn bó với dệt dèng 50 năm qua và là một trong những người mạnh dạn đi đầu trong bảo tồn và phát triển nghề dệt dèng truyền thống của dân tộc, cho biết gần 20 năm trước, bà đã thành lập tổ hợp dệt dèng, sau này đổi thành Hợp tác xã Thổ cẩm xanh AzaKooh ở xã A Lưới 2. Từ vài thành viên ban đầu, hiện nay hợp tác xã này đã có hơn 100 người tham gia, là phụ nữ trên địa bàn và các xã lân cận, góp phần tạo thêm nguồn thu nhập cho các gia đình ngoài các công việc làm chăn nuôi, trồng trọt…

Những sản phẩm dèng của phụ nữ đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng cao không chỉ được tiêu thụ ở nhiều địa phương trong nước mà còn được giới thiệu rộng rãi đến công chúng và du khách trong, ngoài nước qua các kỳ Festival, hội chợ, triển lãm. Đặc biệt, trong các kỳ Festival làng nghề truyền thống Huế, vải dèng thổ cẩm của A Lưới được trình diễn trên sân khấu thời trang qua bộ sưu tập của các nhà thiết kế thời trang. Hiện dệt dèng đã vươn xa khi được các nhà thiết kế thời trang giới thiệu ở Nhật Bản, Pháp… Ngoài các tấm dèng thì loại vải thổ cẩm này còn được sáng tạo thành các mặt hàng lưu niệm như: túi xách, ví, khăn choàng, giày dép, áo dài, váy… phù hợp với nhu cầu của thị trường, đặc biệt là du khách.

Bên cạnh đó, dệt dèng còn là đề tài nghiên cứu được nhiều trường nghệ thuật gợi ý để sinh viên tìm hiểu nghiên cứu. Trong nhiều lần tìm đến với dệt dèng, các nhóm sinh viên ngành thời trang của Trường Đại học Văn Lang (TP Hồ Chí Minh) và một số trường đại học khác từng bị cuốn hút bởi nét đẹp truyền thống của người Tà Ôi bên dãy Trường Sơn hùng vĩ.

Ngoài gom góp cho mình những tư liệu liên quan, các bạn sinh viên ấp ủ tạo ra những sản phẩm mới lạ dựa trên nguyên liệu, hoa văn... từ dệt dèng, rồi từ đó quảng bá nét văn hóa độc đáo này đến với bè bạn trong, ngoài nước. Xa hơn, những bạn trẻ muốn gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống của đồng bào Tà Ôi như một bảo tàng sống động của nền may mặc với sự đa dạng, mang dấu ấn riêng.

Hải Lan

Các tin khác

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Từ những lễ hội truyền thống, chương trình nghệ thuật phục vụ nhân dân đến các sân chơi thể thao sôi nổi ở cơ sở, năm 2026 đang ghi dấu một bước chuyển mạnh mẽ của đời sống văn hóa, thể thao Phú Thọ. Trong không gian mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, các giá trị văn hóa được tiếp tục gìn giữ, lan tỏa, trong khi phong trào thể dục, thể thao ngày càng đi vào chiều sâu, trở thành động lực nâng cao sức khỏe, tinh thần và chất lượng cuộc sống của người dân.

Tự tin phục dựng điện Kính Thiên – biểu tượng quyền lực của triều đình Đại Việt?

Tự tin phục dựng điện Kính Thiên – biểu tượng quyền lực của triều đình Đại Việt?

Sau 15 năm nghiên cứu chuyên sâu, những tư liệu về Điện Kính Thiên ngày càng được làm sáng rõ. Nhiều nhà khoa học nhận định, những tư liệu hiện có đã đủ cơ sở để tự tin phục dựng Điện Kính Thiên – biểu tượng quyền lực, công trình quan trọng bậc nhất của kinh đô Thăng Long xưa. Nếu hoàn thành, đây sẽ kỳ tích.

Loạt phát hiện khảo cổ mới giúp nhận diện đầy đủ điện Kính Thiên

Loạt phát hiện khảo cổ mới giúp nhận diện đầy đủ điện Kính Thiên

Hàng loạt phát hiện mới về điện Kính Thiên từ đợt khai quật khảo cổ lần thứ 4 năm 2026 được công bố ngày 14/9, cung cấp thêm nhiều tư liệu mới, quan trọng về quy mô, kiến trúc móng nền, móng cột, vật liệu xây dựng,... điện Kính Thiên, giúp nhận diện tương đối đầy đủ về Chính điện Kính Thiên và không gian Chính điện Kính Thiên.

Nghị quyết 26 NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới của Bộ Chính trị cùng với những Nghị quyết trụ cột khác đã tạo ra những cơ hội, xung lực mới cho du lịch phát triển… Đây là khẳng định của Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu trong cuộc phỏng vấn ngày 7/9 do Báo Công an nhân dân thực hiện.

Masterise Group đồng hành cùng Miss World 2026: Khi những chuẩn mực thế giới hội tụ tại Việt Nam

Masterise Group đồng hành cùng Miss World 2026: Khi những chuẩn mực thế giới hội tụ tại Việt Nam

Ngày 5/9/2026, Masterise Group chính thức đồng hành cùng Miss World 2026 với vai trò Nhà tài trợ Kim cương. Lần đầu tiên trong lịch sử 75 năm, Miss World được tổ chức tại Việt Nam, đánh dấu một điểm gặp gỡ đặc biệt giữa các nền văn hóa, những giá trị và chuẩn mực mang tầm quốc tế.

Nghệ thuật Cải lương khơi dậy lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ

Nghệ thuật Cải lương khơi dậy lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ

Nằm trong chuỗi chương trình Lý luận phê bình văn học nghệ thuật, chiều 4/9, Hội đồng Lý luận Văn học Nghệ thuật TP Hồ Chí Minh phối hợp cùng Ban Tuyên giáo Thành ủy, Đài Phát thanh - Truyền hình TP Hồ Chí Minh (TFS) tổ chức buổi Tọa đàm chuyên sâu với chủ đề: “Nghệ thuật Cải lương - Ký ức lịch sử và Mã văn hóa dân tộc”.

Giữ hồn đại ngàn qua những thanh âm Bru-Vân Kiều

Giữ hồn đại ngàn qua những thanh âm Bru-Vân Kiều

Đối với đồng bào Bru-Vân Kiều, văn hóa không chỉ hiện hữu trong những lễ hội được tổ chức theo mùa, những bộ trang phục thổ cẩm rực rỡ hay âm thanh của cồng chiêng giữa đại ngàn. Văn hóa còn nằm trong từng làn điệu dân ca, tiếng sáo, tiếng đàn, trong cách làm một nhạc cụ và những nghi thức được người già truyền lại cho người trẻ. Đó là mạch nguồn âm thầm nuôi dưỡng bản sắc cộng đồng qua bao thế hệ.

Viettel Media và Trung tâm Đo kiểm Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử hợp tác chiến lược

Viettel Media và Trung tâm Đo kiểm Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử hợp tác chiến lược

Sáng 28/8, tại Hà Nội, Trung tâm Đo kiểm phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử thuộc Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) và Công ty TNHH MTV Truyền thông Viettel (Viettel Media) tổ chức lễ ký kết hợp tác chiến lược, hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, phát triển và khai thác các nền tảng, dịch vụ nội dung số trong môi trường truyền thông hiện đại.

Sao Nhập Ngũ 2026: Hành trình tôi luyện trí bền nơi đầu sóng

Sao Nhập Ngũ 2026: Hành trình tôi luyện trí bền nơi đầu sóng

Lần đầu tiên sau 16 mùa phát sóng, hành trình của Sao Nhập Ngũ vươn ra quần đảo Trường Sa. Giữa biển trời thiêng liêng của Tổ quốc, tám nghệ sĩ không chỉ đối diện với những thử thách trong môi trường quân ngũ mà còn có cơ hội sống, rèn luyện và cảm nhận sâu sắc hơn sự hy sinh thầm lặng của những người lính nơi đầu sóng.

Tuổi trẻ chung tay phòng, chống mua bán người

Tuổi trẻ chung tay phòng, chống mua bán người

Ngày 8/8, Công an TP Hồ Chí Minh phối hợp Thành đoàn TP Hồ Chí Minh tổ chức vòng chung kết Hội thi “Tuổi trẻ chung tay phòng, chống mua bán người” năm 2026. Sự kiện là hoạt động trọng tâm hưởng ứng Ngày thế giới phòng, chống mua bán người và Ngày toàn dân phòng, chống mua bán người (30/7).

Võ cổ truyền Công an nhân dân bứt phá ấn tượng

Võ cổ truyền Công an nhân dân bứt phá ấn tượng

Trải qua nhiều ngày tranh tài sôi nổi, Giải vô địch các câu lạc bộ (CLB) võ cổ truyền quốc gia lần thứ XV năm 2026 vừa chính thức khép lại tại Quảng trường Nguyễn Tất Thành, phường Quy Nhơn (Gia Lai).