Ký ức sâu sắc từ trong khói lửa chiến tranh
Nằm trên cao nguyên Vân Hòa ở độ cao hơn 400m so với mặt nước biển, di tích Nhà thờ Bác Hồ tọa lạc trong Khu di tích lịch sử Quốc gia - căn cứ cách mạng (CCCM) tỉnh Phú Yên thời kháng chiến chống Mỹ, kế bên đường tỉnh lộ 643.
Ngược dòng lịch sử đầu thập kỷ 60 thế kỷ trước, Tỉnh ủy Phú Yên tổ chức nhiều cuộc khảo sát và đã chọn vùng đất ba xã Sơn Long, Sơn Định, Sơn Xuân - huyện Sơn Hòa lúc bấy giờ là nơi có nhiều sông, suối, rừng nguyên sinh để xây dựng CCCM tỉnh Phú Yên. Các cơ sở Tỉnh ủy, Ban Tuyên huấn, UBND Cách mạng, Ủy ban Mặt trận Dân tộc giải phóng, Tỉnh đội, Ban An ninh tỉnh Phú Yên cùng với Trường Đảng, Xưởng Quân giới, Bệnh xá Trúc Bạch, Trường Y tế, Hội trường Mùa Xuân… đều được xây dựng bằng cây rừng, tre nứa, mái tranh.
Trong 10 năm đầu (1962-1972), chiến tranh diễn ra ác liệt, địch ném bom, dội pháo đánh phá nên các cơ quan sơ tán nhiều nơi, đến khi Hiệp định Paris ký kết ngày 27/1/1973, các cơ quan mới xây dựng lại tại khu vực này cho đến khi giải phóng Phú Yên (1/4/1975).
Tiếp chuyện PV Báo CAND, ông Trần Văn Thu – một trong những nhân chứng lịch sử, nguyên Ủy viên UBND Cách mạng tỉnh Phú Yên đã bước sang tuổi 95, nhưng còn rất minh mẫn, chia sẻ: "Kỷ niệm 136 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu, mỗi người trong chúng ta luôn nhớ về Bác với sự kính trọng cao cả. Trong ký ức của tôi và nhiều CBCS ở Phú Yên đã đi qua cuộc chiến tranh luôn đọng mãi nhiều câu chuyện về Bác Hồ, trong đó có cả kỷ niệm thiêng liêng sâu sắc khi nghe tin Bác về cõi vĩnh hằng".
Trong sáng hôm đó (4/9/1969), ông Trần Suyền - Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên chủ trì cuộc họp Ban Thường vụ Tỉnh ủy tại núi Hòn Dung ở xã Sơn Long, bàn kế hoạch bày tỏ tấm lòng thành kính của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Phú Yên đối với vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc. Cuộc họp thống nhất xây dựng nơi tưởng niệm Bác Hồ tại dốc Đá bên trong khu rừng cây Dẻ, xã Sơn Định - nay là thôn Hòa Bình, xã Vân Hòa .
Nhiệm vụ cấp bách giao cho đồng chí Trương Dương – bí danh Bảy Hạnh, chỉ huy CBCS Công an vũ trang, Tỉnh đội Phú Yên chặt cây rừng, chẻ tre, bện lá nứa và tranh. Sau 4 ngày nỗ lực, công trình đã hoàn thành, được bài trí rất trang trọng với quốc kỳ, ảnh chân dung Bác Hồ cùng dòng chữ màu vàng trên vải đỏ: “Đời đời nhớ ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại”. Không riêng lúc đó, mà những năm tháng sau này, đông đảo CBCS các đơn vị, cơ quan trong CCCM tỉnh Phú Yên cùng người dân địa phương thường xuyên đến Nhà thờ Bác Hồ để tưởng niệm, bày tỏ lòng thành kính biết ơn vô hạn đối với Người.
“Tình cảm Bác Hồ bao la vô hạn khi trong Di chúc của Người đã “Để lại muôn vàn tình thân yêu cho toàn dân, toàn Đảng, cho toàn thể bộ đội, cho các cháu thanh niên và nhi đồng…” – ông Trần Văn Thu tưởng nhớ.
Bà Lương Thị Minh Mẫn, nguyên y tá Trường Đảng trong CCCM tỉnh Phú Yên, bồi hồi kể lại: “Kỷ niệm 136 năm ngày sinh nhật Bác, chúng tôi càng thêm nhớ Bác. Gần 57 năm về trước, buổi sáng 4/9/1969, giữa lúc tôi cùng nhiều đồng đội đang dừng chân nghỉ ngơi trong hành trình gùi gạo trên ba lô qua dốc Lỗ Chài, xã Hòa Quang, huyện Tuy Hòa 2, thì một cán bộ trong đoàn mở radio đúng vào lúc Đài Tiếng nói Việt Nam báo tin Bác Hồ từ trần. Cả đoàn lặng người, hụt hẫng, nước mắt tuôn trào. Khi đoàn công tác về đến căn cứ thì nơi tưởng niệm Bác Hồ đang được Tỉnh ủy Phú Yên chỉ đạo xây dựng khẩn trương bằng tranh, tre, nứa, lá…
Bà Mẫn cho biết, có một điều đặc biệt lạ thường, dường như sự linh thiêng cao cả đã khiến cho địch không dám động đến Nhà thờ Bác Hồ trong những cuộc càn quét, bắn phá vùng CCCM tỉnh Phú Yên thời chiến tranh. Hưởng ứng lời kêu gọi của Tỉnh ủy Phú Yên lúc bấy giờ, Đảng bộ và quân, dân trong tỉnh không chỉ nâng cao ý chí, hành động cách mạng, quyết tâm đánh bại các cuộc chiến của địch, mở rộng vùng giải phóng mà còn tổ chức đẩy mạnh học tập và làm theo Di chúc của Bác Hồ.
Tình càm thiêng liêng và tấm lòng thành kính...
Ông Nguyễn Phụng Kỳ - nguyên Phó Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Phú Yên, chia sẻ: “Tôi sớm thoát ly tham gia cách mạng, được kết nạp Đảng cuối năm 1969, trực tiếp đánh địch nhiều trận, từng bị thương rồi chuyển sang làm trinh sát an ninh Công an tỉnh một thời gian ngắn thì về Đội văn công Tỉnh ủy tháng 9/1970. Lúc đó, Nhà thờ Bác Hồ trong CCCM tỉnh Phú Yên đã xây dựng một năm, nhưng mỗi lần cùng đồng đội chuyển tải lương thực, thực phẩm trên đường số 6 – nay là tỉnh lộ 643, chúng tôi đều viếng thăm, cảm nhận tình thương yêu vô bờ bến của Người”.
Bà Phan Thị Kim Sang, nguyên cán bộ Trường Chính trị tỉnh Phú Yên, tâm sự: “Từ cơ sở cách mạng ở xã Xuân Long, huyện Đồng Xuân, tôi được điều lên Trường sư phạm Đồng Bằng trong CCCM tỉnh Phú Yên năm 1970. Mỗi chuyến công tác qua xã Sơn Định, huyện Sơn Hòa lúc đó, chúng tôi đều viếng Nhà thờ Bác Hồ để bày tỏ lòng thành kính Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người đã trọn đời cống hiến cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và tự do, hạnh phúc cho nhân dân”.
Năm 2001,Tỉnh ủy Phú Yên quyết định xây dựng lại di tích Nhà thờ Bác Hồ rộng 132m² theo kiến trúc nhà truyền thống dân tộc. Cạnh đó có nhà trưng bày hiện vật, nhà tiếp khách, bia đá, khu tổ chức hoạt động văn hóa... Tất cả đều nằm dưới những tán cây Dẻ cổ thụ vươn cao, xanh mát cùng với hàng trăm cây cảnh trồng mới trước sân, trong vườn…
Ngày 22/8/2008, Bộ VHTT&DL quyết định xếp hạng căn cứ cách mạng tỉnh Phú Yên thời kháng chiến chống Mỹ là Khu Di tích lịch sử Quốc gia. Các cơ quan Tỉnh ủy, Ban Tuyên huấn, Hội trường Mùa Xuân, UBND Cách mạng, Ủy ban Mặt trận Dân tộc giải phóng, Tỉnh đội, Xưởng quân giới, Bệnh xá Trúc Bạch… năm xưa đều được đầu tư, xây dựng lại để phục vụ tham quan, học tập truyền thống cách mạng.
Không chỉ ngày sinh nhật Bác Hồ kính yêu, mà các ngày lễ, tết, sự kiện trọng đại của đất nước và địa phương cùng các đợt sinh hoạt chính trị học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, Đảng bộ, chính quyền, mặt trận cùng các tổ chức chính trị - xã hội và các đơn vị lực lượng vũ trang tỉnh Phú Yên trước đây - nay là tỉnh Đắk Lắk, đều đến Nhà thờ Bác Hồ thăm viếng, dâng hương tưởng niệm, báo công. Nhiều du khách trong và ngoài nước cũng viếng thăm, tìm hiểu cuộc đời hoạt động cách mạng của Người.
Ông Lê Văn Quy, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Vân Hòa, bày tỏ: “Chúng tôi thật sự vinh dự và tự hào khi trên vùng đất Vân Hòa giàu truyền thống cách mạng kiên cường trong hai cuộc kháng chiến, có di tích lịch sử văn hóa Nhà thờ Bác Hồ xây dựng gần 57 năm trong CCCM tỉnh Phú Yên năm xưa. Khi dâng Người những nén hương thơm, các thế hệ hôm nay và mai sau luôn thành kính tưởng nhớ, biết ơn sâu sắc đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn vàn kính yêu. Mỗi người đều tâm nguyện nỗ lực học tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh để đóng góp công sức, trí tuệ xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam ngày càng giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng”.
