Donald Tusk - thời thế tạo anh hùng

Trong khi bộ đôi quyền lực truyền thống của châu Âu - Thủ tướng Đức và Tổng thống Pháp - đang trong tình trạng “khủng hoảng”, thì một nhà lãnh đạo mạnh mẽ, ổn định và ủng hộ EU ở phía đông của Paris và Berlin lại nổi lên như một người hùng mới giải cứu châu Âu - đó là Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk.

Đối với các quan chức châu Âu, việc Ba Lan đảm nhiệm chức Chủ tịch luân phiên của Hội đồng EU từ ngày 1/1/2025 giống như món quà mừng năm mới dành cho cả châu lục đang khắc khoải trong chuỗi khủng hoảng của năm 2024.

1_donald tusk.jpg -0
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk.

Ông Tusk là cựu Chủ tịch Hội đồng châu Âu, trở lại làm Thủ tướng Ba Lan vào năm 2023, lãnh đạo một liên minh rộng lớn đã đánh bại đảng dân túy cánh hữu Luật pháp và Công lý (PiS). Một trong những hành động đầu tiên của ông là chấm dứt cuộc tranh chấp kéo dài với Brussels bằng lời cam kết khôi phục các chuẩn mực hiến pháp, mở khóa hàng tỷ euro quỹ EU bị đóng băng. Sau đó, ông Tusk đã thể hiện ảnh hưởng của mình bên trong Hội đồng châu Âu, giúp dàn xếp sự trở lại của đồng minh trung hữu Ursula von der Leyen với tư cách là Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC).

Chức Chủ tịch EU là một công việc kỹ thuật: Chủ trì hàng trăm cuộc họp, thiết lập chương trình nghị sự. Ông Tusk không có vai trò chính thức nào. Nhưng, tính biểu tượng rất quan trọng. Biểu tượng của tổng thống, một lá cờ Ba Lan đan xen với các chữ cái “E” và “U”, có ý định thể hiện sự trở lại của Ba Lan với chính trị chính thống của châu Âu. Chính phủ của ông Tusk đã cam kết ưu tiên an ninh trong nhiệm kỳ 6 tháng của mình, là một sự tương phản đặc biệt đáng hoan nghênh sau chính sách ngoại giao bảo thủ của Thủ tướng Hungary Viktor Orbán trong nhiệm kỳ Chủ tịch luân phiên vừa kết thúc của Hungary.

Một số người trong EU cho rằng, Chính phủ Ba Lan đang chơi an toàn bằng cách tránh đưa các chủ đề gây tranh cãi vào chương trình nghị sự của EU, chẳng hạn như mục tiêu giảm phát thải carbon vào năm 2040.

Rộng hơn, Warsaw có một câu chuyện hay để kể với Tổng thống đắc cử của Mỹ Donald Trump, người đã chỉ trích dữ dội các đồng minh NATO vì “không thanh toán hóa đơn”. Ba Lan vốn đã là nước chi tiêu quốc phòng lớn nhất trong NATO tính theo GDP, dự kiến sẽ chi 4,7% sản lượng kinh tế của mình cho quốc phòng vào năm 2025. Đây sẽ là một lợi thế ở Washington và là cách chứng minh rằng châu Âu có thể cam kết và thậm chí cam kết quá mức đối với các mục tiêu của NATO.

Trong thời gian giữ chức Chủ tịch EU, Ba Lan dự kiến sẽ đưa ra lập luận về việc chi tiêu quốc phòng nhiều hơn cho châu Âu, bao gồm cả thông qua tài trợ của EU, có thể dẫn đến việc vay chung. Ủy ban châu Âu đã đưa ra mức chi phí tăng cường quốc phòng của EU ở mức tối thiểu là 500 tỷ euro và đã hứa sẽ có một văn bản về các phương án về cách huy động các khoản tiền này vào đầu năm 2025.

Bất kỳ thỏa thuận nào về chi tiêu quốc phòng của châu Âu sẽ phải thông qua nước đóng góp lớn nhất của châu Âu vào ngân sách EU, Đức, nơi mà sự phản đối chính trị và các ràng buộc pháp lý khiến việc vay chung trở nên vô cùng khó khăn. Nhìn rộng hơn, bất chấp sự trở lại của một chính phủ ủng hộ EU tại Warsaw và "bước ngoặt" mang tính thời đại, Zeitenwende, tại Đức, quan hệ Đức-Ba Lan vẫn bị đè nặng bởi sự ngờ vực và chỉ trích lẫn nhau.

Dưới thời chính phủ PiS trước đây, Ba Lan đã tiến hành một chiến dịch kéo dài để đòi bồi thường thiệt hại do cuộc xâm lược và chiếm đóng của Đức Quốc xã gây ra. Trong khi đó, Đức là một trong những nước chỉ trích gay gắt nhất tại Warsaw về việc chính trị hóa tòa án của mình, giúp làm trung gian cho một thỏa thuận vào năm 2020 theo đó các quỹ của EU có thể bị đóng băng do vi phạm pháp luật.

Về lý thuyết, cuộc bầu cử của ông Tusk đáng lẽ phải cải thiện quan hệ, nhưng tâm trạng vẫn còn tệ. Berlin đã vô cùng tức giận khi vào tháng 5, ông Tusk đã hợp tác với Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis để kêu gọi thành lập lá chắn phòng không châu Âu nhằm bảo vệ không phận EU trước mọi mối đe dọa sắp tới, được mô tả là "một sáng kiến táo bạo sẽ gửi đi một thông điệp rõ ràng và mạnh mẽ tới bạn bè và kẻ thù của chúng ta". Đức đã bác bỏ kế hoạch này vì cho rằng không khả thi, phản đối chi phí quá lớn và nhấn mạnh rõ ràng rằng kế hoạch này phải được thực hiện tại châu Âu.

Đối với ông Tusk, khi phải đối mặt với những lời chỉ trích từ các đối thủ PiS của mình là thân Đức, sự từ chối đó đã khép lại một dự án tích cực, hướng tới tương lai có thể đưa mối quan hệ đi theo hướng tốt đẹp hơn. "Không có thỏa thuận nào về cách giải quyết câu đố này trong quan hệ Ba Lan-Đức", Piotr Buras, người đứng đầu Văn phòng Hội đồng Quan hệ đối ngoại châu Âu tại Warsaw cho biết. "Đây là một vấn đề lớn đối với Donald Tusk vì ông ấy là người phải đối mặt với những cáo buộc rằng ông ấy quá thân Đức, vì vậy ông ấy cần phải khiến mình đáng tin cậy hơn đối với dư luận Ba Lan bằng cách cứng rắn với Đức".

Buras cho rằng, phần còn lại của EU đánh giá thấp mức độ PiS "xác định lại các thông số của cuộc tranh luận về châu Âu của Ba Lan". Sự ủng hộ của Ba Lan đối với EU vẫn ở mức cao nhưng đã giảm so với sự nhiệt tình tột độ của quá khứ gần đây: một cuộc khảo sát của công ty thăm dò ý kiến CBOS có trụ sở tại Warsaw cho thấy 77% số người được hỏi ủng hộ EU vào tháng 4/2024, giảm so với mức 92% chưa đầy 2 năm trước đó. Và, sự phản đối người tị nạn Ukraine ở Ba Lan đang gia tăng.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.