Từ TP Đông Hà, ngược quốc lộ 9, chúng tôi đi lên huyện Cam Lộ. Sau 20 phút chạy xe, tôi đã có mặt tại dốc Đầu Mầu, thuộc thôn Tân Phú, xã Cam Thành, huyện Cam Lộ, một địa danh lịch sử nổi tiếng gắn liền với chiến dịch Đường 9 - Nam Lào của bộ đội ta những năm 1970-1971,
Do hậu quả chiến tranh, ở Tân Phú - Cam Thành nói riêng, các xã lân cận nói chung sót lại rất nhiều bom mìn các loại. Tôi vẫn còn nhớ như in, những buổi trưa hè nắng nóng như thiêu như đốt, ở các gò đồi, tiếng bom mìn phát nổ vọng lên. Bom mìn ở đây nhiều quá đã tạo ra một nghề nguy hiểm - nghề rà phá bom mìn, gỡ bom lấy thuốc nổ. Chính cái nghề này đã cướp đi rất nhiều sinh mạng người dân nơi đây.
Ngược con dốc Đầu Mầu đi lên, nhìn sang hai bên đường, là mênh mông bạt ngàn những vườn cao su xanh tốt. Bên đám đất nhỏ nằm sát ven đường đang mọc lên những cây cao su con, tôi gặp và bắt chuyện một bác trung niên. Trò chuyện hồi lâu, mới biết đó là bác Đá, năm nay 54 tuổi, là bạn thân của ba mẹ tôi ngày nào. Bác có thằng cu Khói, hồi xưa học mẫu giáo với tôi, năm nay đã là sinh viên Trường Trung cấp Xây dựng ở Đà Nẵng.
Bác cho biết: "Nếu cháu muốn viết về gương nông dân làm ăn kinh tế giỏi thì bất cứ nhà nào ở đây cũng đủ tiêu chuẩn và điều kiện cả! Ở đây nhà nào thu nhập một ngày dưới một triệu đồng đều được xem như là hộ nghèo hết!...". Tôi thật sự bất ngờ vì câu nói đó của bác.
Tôi ghé thăm nhà nông dân Nguyễn Anh Đào, Trưởng hội Nông dân thôn Tân Phú, xã Cam Thành, điển hình nông dân sản xuất giỏi cấp huyện vốn là bà con của gia đình tôi, tôi gọi bằng dượng. Căn nhà 2 gác được sơn xanh và lát đá hoa sáng loáng. Dượng Đào trước kia đi bộ đội với ba tôi tại chiến trường Lào, sau đó xuất ngũ và về làm công nhân hồ tiêu Tân Lâm. Khi công ty giải thể, dượng ở lại đây cùng một số anh chị em công nhân cũ bám đất để xây dựng cuộc sống.
"Mấy năm đầu cực khổ vô cùng, nước tưới thiếu thốn, hai vợ chồng phải còng lưng để khai hoang hơn 3ha đất, cày cuốc vất vả lắm. Hồi đó làm gì có máy cày như bữa ni mô!". Nhưng rồi bằng ý chí và nghị lực của một cựu quân nhân, người nông dân trẻ Nguyễn Anh Đào ngày nào đã vượt qua những khó khăn và vươn lên làm giàu.
Hiện tại, gia đình dượng Đào có hơn 3ha cao su đang thu hoạch, trừ chi phí, mỗi tháng gia đình thu về 20 triệu đồng. Không chỉ trồng cây cao su, dượng còn xen canh cây hồ tiêu và những cây ăn quả có giá trị khác như bưởi, cam, xoài, vải… Ngoài ra, gia đình dượng còn mạnh dạn đầu tư nuôi nhím giống (6 cặp nhím giống). Dượng Đào cho biết, tính theo giá thị trường hiện nay, mỗi cặp có giá 16 triệu đồng. Mỗi năm nhím đẻ 3 lứa, mỗi lứa từ 1 đến 3 con.
Không riêng gì gia đình dượng Đào, ở Tân Phú giờ đây phong trào nuôi nhím đang phát triển rất rầm rộ. Nhiều hộ nông dân đã vươn lên thoát nghèo và trở thành triệu phú, điển hình như gia đình nông dân Phạm Tạo, Lê Văn Thanh, Nguyễn Thị Gái…
Ngày gia đình tôi rời Tân Phú trở về Quảng Bình, có một nữ công nhân hồ tiêu Tân Lâm khi ấy đang có hoàn cảnh rất nghiệt ngã - Lê Thị Thẩn, tôi thường gọi là dì Thẩn. Ngày đó, chồng dì Thẩn mất, để lại 3 mẹ con côi cút và khoản nợ 30 triệu (con số rất lớn khi ấy). Tưởng như kiếp nghèo đeo đẳng mãi, nhưng không ngờ sau 17 năm tôi quay trở lại đây, dì Thẩn đã trở thành tỉ phú cao su. Chồng mất, dì Thẩn một thân một mình đã khai hoang và trồng hơn 7ha cao su, giờ đây, sau nhiều gian truân vất vả "khổ tận cam lai" - mỗi ngày, gia đình dì Thẩn thu hơn 17 triệu đồng tiền cao su.
Hỏi nhà dì Thẩn, một người phụ nữ ở đây hồ hởi chỉ: "Cái nhà nào to và đẹp nhất thôn là của hắn đấy! Hắn tội lắm, hồi đó, chồng hắn chết, mẹ goá con côi, nợ nần chồng chất, vậy mà giờ là tỉ phú đấy! Hai đứa con đều lớn cả rồi. Thằng đầu là sinh viên ĐH Bách khoa Đà Nẵng, thằng sau là sinh viên ĐH Kinh tế TP Hồ Chí Minh. Nhiều chú nhà báo lên đây để viết về hắn lắm!... ".
Trên đỉnh dốc Đầu Mầu, tôi phóng tầm mắt nhìn toàn cảnh thôn Tân Phú, những rừng cao su mênh mông chạy dài tít tắp. Thoáng ẩn hiện trong những lùm cây xanh ngắt xa xa là những ngôi nhà xây to đẹp.
Khi được hỏi về nguyên nhân của sự đổi thay này, ông Mai Quốc Hùng, Chủ tịch Hội Nông dân xã cho biết: "Phải bắt nguồn từ ý thức của người dân. Nhiều người vốn là cựu quân nhân, khi công ty tan rã, họ đã mạnh dạn khai hoang, chuyển đổi hướng làm ăn theo mô hình mới, hiệu quả và phù hợp với chất đất nơi đây. Hằng năm, UBND xã thường tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật sản xuất, chăn nuôi cho bà con, truyền đạt lại những kỹ thuật sản xuất mới, tiên tiến và hiệu quả! Vì thế bà con nơi đây đã rất mạnh dạn để đầu tư trồng trọt, chăn nuôi sản xuất".
Trời về chiều, sương buông xuống dần phủ trắng xóa đất trời miền sơn cước. Xuôi con dốc Đầu Mầu, xe tôi rời Tân Phú quay về TP Đông Hà, để lại sau lưng hình ảnh bạt ngàn những cánh rừng cao su đang từng ngày làm hồi sinh mảnh đất nơi này
