Số hóa vùng trồng, minh bạch nguồn gốc nông sản
Ngày 27/10, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) phối hợp với Bộ Công an (Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương) tổ chức hội nghị với chủ đề “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp và môi trường”.
Các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng; Bộ trưởng Bộ NN&MT Trịnh Việt Hùng; Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Bộ Công an đồng chủ trì hội nghị.
Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Bộ NN&MT Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh, trong bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường; cạnh tranh thương mại ngày càng gay gắt; các tiêu chuẩn xanh và yêu cầu về truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe; thiên tai và biến đổi khí hậu diễn biến bất thường, ngành nông nghiệp và môi trường đã nỗ lực duy trì đà tăng trưởng tích cực, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng chung của nền kinh tế.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao sức cạnh tranh đòi hỏi ngành nông nghiệp và môi trường phải chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực then chốt để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng, theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Trên tinh thần đó, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng đề nghị hội nghị tập trung thảo luận các giải pháp phát huy hiệu quả nguồn lực khoa học, công nghệ; giải quyết những điểm nghẽn trong sản xuất, chế biến và thị trường, qua đó tạo chuyển biến thực chất về năng suất, chất lượng và giá trị nông sản.
Tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La Nguyễn Thành Công cho biết, địa phương xác định truy xuất nguồn gốc là một trong những nền tảng để tổ chức lại vùng nguyên liệu, xác định rõ ranh giới các thửa đất trồng cà phê và đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu.
Đáng chú ý, Sơn La đã thống nhất định hướng đưa cà phê Arabica của tỉnh lên sàn đấu giá tại Hawaii (Mỹ) vào tháng 11/2026. Tỉnh cũng phấn đấu đến quý II/2027 thúc đẩy cà phê Arabica Sơn La tham gia sàn đấu giá cà phê cấp quốc gia.
Theo lãnh đạo tỉnh Sơn La, số hóa vùng trồng không chỉ phục vụ truy xuất nguồn gốc mà còn giúp xác định những khu vực có điều kiện phù hợp để phát triển cà phê, quy hoạch vùng sản xuất tập trung và nâng cao hiệu quả quản lý. Sơn La cũng khuyến khích doanh nghiệp chia sẻ dữ liệu vùng trồng với cơ quan quản lý, qua đó rút ngắn thời gian hoàn thiện thông tin, bảo đảm dữ liệu đầy đủ, chính xác và có thể sử dụng chung.
Ông Nguyễn Văn Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cho biết, trong cơ cấu nông nghiệp của tỉnh, thủy sản chiếm trên 45% giá trị toàn ngành; riêng nuôi trồng đóng góp khoảng 60% tổng sản lượng thủy sản. Về tổ chức không gian nuôi biển, Quảng Ninh ưu tiên khu vực trong phạm vi 3 hải lý nhằm bảo đảm sinh kế cho người dân, đặc biệt là các hộ chuyển đổi từ khai thác sang nuôi trồng thủy sản. Đối với khu vực xa bờ, địa phương khuyến khích hợp tác xã, doanh nghiệp tham gia đầu tư, từng bước hình thành các vùng nuôi biển tập trung theo hướng công nghiệp, hiện đại.
Lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh cũng chỉ ra nhiều điểm nghẽn trong phát triển nuôi biển, đặc biệt là việc thiếu quy hoạch chi tiết về không gian nuôi, xung đột giữa các đối tượng nuôi và hạn chế trong đánh giá sức tải môi trường. Bên cạnh đó, công nghệ chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch và xử lý chất thải còn hạn chế; hệ thống truy xuất nguồn gốc, quan trắc môi trường chưa được số hóa đồng bộ.
Chia sẻ tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Bùi Duy Cường thông tin, từ năm 2018, thành phố đã triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản tại địa chỉ hanoicheck.hanoi.gov.vn, từng bước đưa công nghệ và dữ liệu vào quản lý sản xuất tại cơ sở.
Hà Nội đã phối hợp với các địa phương hình thành và kiểm soát 1.388 chuỗi cung ứng nông sản, thực phẩm an toàn; đồng thời phát triển hơn 3.400 sản phẩm OCOP, gắn truy xuất nguồn gốc với liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản.
Trong quá trình số hóa hồ sơ, thành phố đã triển khai kết nối dữ liệu với Bộ NN&MT, đăng ký các nhóm sản phẩm ưu tiên phục vụ công tác quản lý, truy xuất nguồn gốc. Từ ngày 3/8/2026, hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm của Hà Nội chính thức vận hành, tiếp nhận đăng ký tài khoản và hồ sơ trực tuyến.
Lãnh đạo Hà Nội kiến nghị Chính phủ, Bộ NN&MT cùng các bộ, ngành, địa phương tiếp tục hỗ trợ kết nối, đồng bộ hệ thống dữ liệu, tạo điều kiện để Thủ đô hoàn thiện công tác truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản, đáp ứng yêu cầu quản lý an toàn thực phẩm và phục vụ người tiêu dùng.
Tháo gỡ điểm nghẽn, đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất
Sau khi nghe ý kiến của các địa phương, phát biểu tại hội nghị, Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Bộ Công an nêu rõ, theo kết quả tổng hợp của Bộ Công an – Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương, cả 34 địa phương đã báo cáo 916 nhiệm vụ gắn với 908 sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong đó, lĩnh vực nông nghiệp có 451 sản phẩm, chiếm gần 50% tổng số sản phẩm được thống kê.
Tuy nhiên, 341/451 sản phẩm khoa học, công nghệ thuộc lĩnh vực nông nghiệp vẫn đang ở giai đoạn nghiên cứu. Tỷ lệ kết quả nghiên cứu được đưa vào ứng dụng, thương mại hóa còn thấp, khoảng 24% theo số liệu tổng hợp.
Thực trạng này cho thấy khoảng cách lớn giữa hoạt động nghiên cứu và nhu cầu thực tiễn của sản xuất, kinh doanh. Việc xác định nhiệm vụ khoa học, công nghệ tại nhiều địa phương chưa gắn chặt với mục tiêu tăng trưởng, đồng thời chưa xác định rõ doanh nghiệp chủ lực đồng hành trong quá trình nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa sản phẩm.
Theo đó, Thượng tướng Nguyễn Văn Long đề nghị các địa phương tập trung nhận diện những điểm nghẽn cốt lõi, xác định nhiệm vụ khoa học, công nghệ xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của từng ngành hàng.
Lãnh đạo Bộ Công an đề nghị Bộ NN&MT chủ trì xác định danh mục các bài toán tăng trưởng ưu tiên theo chuỗi ngành hàng, tập trung lựa chọn những khâu có khả năng tạo giá trị gia tăng cao.
Đồng thời, Bộ NN&MT cần phát huy vai trò điều phối, trực tiếp kết nối nhu cầu thực tiễn của địa phương với năng lực nghiên cứu, ứng dụng của các viện, trường đại học và doanh nghiệp; bảo đảm các nhiệm vụ khoa học, công nghệ gắn với mục tiêu tăng trưởng và có khả năng triển khai trong thực tế. Bộ cũng cần nghiên cứu các quy trình, quy chuẩn, tiêu chuẩn, kể cả trong lĩnh vực môi trường và nuôi trồng, nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.
Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đánh giá cao sự chuẩn bị kịp thời, chu đáo của Bộ NN&MT, Bộ Công an và các cơ quan liên quan. Phó Thủ tướng yêu cầu ngành nông nghiệp thống nhất một số quan điểm trong phát triển thời gian tới
Thứ nhất, tiếp tục nhận diện rõ, đầy đủ, thực chất các điểm nghẽn để có biện pháp giải quyết hiệu quả hơn. Thứ hai, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực trực tiếp của tăng trưởng nông nghiệp. Thứ ba, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào nông nghiệp phải là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, hướng tới hiệu quả thực chất.
Về nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới, Phó Thủ tướng yêu cầu xác định đúng định hướng, nhiệm vụ và lĩnh vực ưu tiên. Bộ NN&MT cần phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương rà soát, đánh giá hiện trạng hoạt động khoa học, công nghệ liên quan đến ngành nông nghiệp; xác định kế hoạch và danh mục các vấn đề lớn cần giải quyết, phù hợp với lợi thế và yêu cầu phát triển của nông nghiệp khu vực phía Bắc.
Đặc biệt, các nhiệm vụ phải gắn với định hướng phát triển công nghệ chiến lược quốc gia, gồm: Phát triển giống thế hệ mới (công nghệ gen, tế bào), vaccine thú y, chế phẩm sinh học và hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản...
