Độc đáo bảo tàng nước bên dòng Hương giang

Sau hơn 110 năm xây dựng, nhà máy nước Vạn Niên 1 (ở phường Thủy Biều, TP Huế) trở thành công trình kiến trúc tiêu biểu của ngành cấp nước tại vùng đất Cố đô. Với những giá trị văn hóa, lịch sử to lớn, các cơ quan chức năng tỉnh Thừa Thiên-Huế đã và đang nỗ lực xây dựng nhà máy nước Vạn Niên 1 thành bảo tàng nước “có một không hai” của Việt Nam nằm bên dòng Hương giang thơ mộng.

Trong tiết trời ấm áp ngày đầu Xuân xứ Huế, nhiều đoàn du khách đạp xe nối nhau lên đồi Vọng Cảnh. Tại đây, các du khách không những tham quan lăng vua Tự Đức, chiêm ngưỡng vẻ đẹp thiên nhiên mà còn khám phá công trình kiến trúc cổ kính nhà máy nước Vạn Niên 1. Theo tư liệu lịch sử, nhà máy nước Vạn Niên 1 được khởi công xây dựng từ năm 1909 dưới thời vua Duy Tân và hoàn thành vào năm 1911.

Đây là công trình nhà máy nước đầu tiên ở Trung Kỳ do kiến trúc sư Bossard người Pháp thiết kế mang đậm dấu ấn kiến trúc truyền thống Huế. Ngày ấy, nhà máy nước Vạn Niên 1 cùng với nhà máy vôi nước Long Thọ xây dựng tại vùng đất Thủy Biều được xem là “biểu tượng” văn minh công nghiệp tại Huế.

DOC_DAO_1-1642602478535.jpg
Di tích nhà máy nước Vạn Niên 1 sẽ là bảo tàng nước “có một không hai” của Việt Nam.

Các nhà nghiên cứu văn hóa Huế cho biết, sau khi được xây dựng hoàn thành, nhà máy nước Vạn Niên 1 cùng cảnh quan thơ mộng đồi Vọng Cảnh đã trở thành địa chỉ tham quan du lịch hấp dẫn đối với rất nhiều du khách. Tác giả Ph.Eberhardt viết trong cuốn sách “Guide L’Annam” xuất bản năm 1914 đã xếp nhà máy nước này vào danh mục công trình lịch sử văn hóa Huế để tham quan với lời mời: “Chúng ta nên ghé thăm nhà máy nước được xây dựng để cung cấp nước sạch cho Huế. Nó thật sự tạo nên sự chú ý bởi một phong cách rất Việt Nam”. Các nhà nghiên cứu khẳng định, giá trị của nhà máy nước Vạn Niên 1 không chỉ là di sản quý giá của ngành cấp nước nói chung, xứ Huế nói riêng mà công trình kiến trúc này còn thể hiện được tầm nhìn quy hoạch xây dựng giữa phát triển công nghiệp gắn với gìn giữ cảnh quan đô thị Huế.

Năm 2004, nhà máy nước Vạn Niên 1 được UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh. Từ đây, lãnh đạo Công ty CP Cấp nước Thừa Thiên-Huế (HueWACO) ấp ủ ý tưởng, kế hoạch xây dựng một bảo tàng nước độc đáo tại nhà máy này. Thông qua các mối quan hệ hợp tác quốc tế, HueWACO đã sưu tập, mua lại nhiều tư liệu, hiện vật quý liên quan đến nhà máy nước Vạn Niên 1 được lưu giữ tại Pháp. Năm 2019, nhân dịp kỷ niệm 110 năm nhà máy nước Vạn Niên 1, HueWACO đã công bố bản vẽ thiết kế về công trình nhà máy nước này cùng nhiều tài liệu liên quan. Đây là những tài liệu quý được tìm thấy tại một Trung tâm lưu trữ ở Pháp và đơn vị đã quyết định bỏ kinh phí để sao chụp các tư liệu này đưa về Huế phục vụ cho công tác trưng bày.

51_Tet_Độc đáo bảo tàng nước bên dòng Hương giang -0
Ống thép tán ri-vê xuất xứ từ Pháp được nhà máy nước Vạn Niên 1 sử dụng từ năm 1909, trưng bày tại khuôn viên nhà máy.

Ông Trương Công Hân, Tổng Giám đốc HueWACO cho biết, năm 2020, UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế đã ban hành quyết định chủ trương đầu tư dự án “Nhà máy xử lý nước sạch Vạn Niên công suất 120.000m3/ngày đêm” (nhà máy nước Vạn Niên 3), trong đó có hạng mục bảo tàng nước. Từ ý tưởng ban đầu cùng với những tư liệu, hiện vật quý giá về ngành nước thu thập được, HueWACO đã xây dựng đề án thành lập bảo tàng nước tại nhà máy nước Vạn Niên 1.

“Hiện Công ty đang nỗ lực triển khai thực hiện đề án này, đồng thời xây dựng kế hoạch bảo tồn, tu bổ các hạng mục của di tích nhà máy nước Vạn Niên 1 đang bị xuống cấp. Trong tương lai, nếu được công nhận thì nhà máy nước Vạn Niên 1 sẽ là bảo tàng nước đầu tiên của Việt Nam kết nối với nhiều danh thắng, di tích nổi tiếng của Huế như đồi Vọng Cảnh, lăng vua Tự Đức, lăng Đồng Khánh…”, ông Hân khẳng định.

Chia sẻ về quá trình thực hiện đề án thành lập bảo tàng nước tại nhà máy nước Vạn Niên 1, ông Nguyễn Liên Minh, Trưởng phòng Thiết kế HueWACO, người phụ trách lập đề án cho hay, những năm qua, đơn vị đã có dịp tham quan và tìm hiểu nhiều mô hình trưng bày bảo tàng nước ở các nước Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan. Đơn vị đã lưu giữ được nhiều tư liệu, hiện vật quý liên quan đến quá trình thiết kế, thi công nhà máy Vạn Niên 1 từ thời vua Duy Tân. Trong đó có những hiện vật là thiết bị của nhà máy từ thời điểm bắt đầu xây dựng vào năm 1909 như các loại van, ống gang, ống thép, máy rửa lọc khí, trụ cấp nước, bơm trục đứng, động cơ… và sẽ tiếp tục sưu tầm, bổ sung.

“Chúng tôi sẽ giới thiệu đến công chúng công nghệ kỹ thuật xử lý nước hiện đại, quá trình phát triển của ngành cấp nước. Đồng thời, đơn vị sẽ tổ chức các sự kiện, hội thảo, chương trình trải nghiệm tìm hiểu về ngành nước trong khuôn viên di tích nhằm giúp người dân, du khách hiểu rõ về lịch sử ra đời của nhà máy nước”, ông Minh chia sẻ thêm.

TS Trần Đình Hằng, Phân viện trưởng Phân viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam tại Huế cho biết, việc thành lập bảo tàng nước tại công trình di tích nhà máy nước Vạn Niên 1 là rất phù hợp. Sự ra đời nhà máy nước Vạn Niên 1 là biểu tượng nền công nghiệp hiện đại gắn với quá trình đô thị hóa Huế. Theo TS Hằng, bảo tàng nước thành lập tại đây nhất thiết phải là bảo tàng “sống”, bảo tàng phải tích hợp, giới thiệu những cách thức sử dụng nước trong sinh hoạt dân gian cho đến hiện đại, có những phân khu kết hợp với thuyết minh, hướng dẫn rõ ràng.

Đặc biệt cần số hóa và sử dụng phần mềm trình chiếu để có thể tái hiện lại hoạt động của nhà máy nước bằng mô hình 3D. Ngoài ra, có thể kết nối khu vực tháp nước hiện có ở cồn Dã Viên lên bảo tàng nước nước Vạn Niên 1 để trở thành một quần thể bảo tàng nước tuyệt đẹp. “Nếu làm được như thế chắc chắn sẽ là một bảo tàng nước độc đáo, có một không hai ở Việt Nam. Bởi lẽ những công trình kiến trúc này đều ghi dấu ấn thời kỳ ngành công nghiệp cấp nước đầu tiên của Việt Nam mà Huế vinh dự có được”.

TS Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hóa-Thông tin tỉnh Thừa Thiên-Huế cho biết, ngành Văn hóa rất ủng hộ chủ trương xây dựng bảo tàng nước tại nhà máy nước Vạn Niên 1. Theo ông Hải, hiện nay địa phương đang có nhiều chính sách khuyến khích sự phát triển của các bảo tàng ngoài công lập. Trong đó việc xây dựng, thành lập bảo tàng nước tại nhà máy nước Vạn Niên 1 được các nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử, nhà khoa học và người dân địa phương hết sức quan tâm. Điều này không những góp phần gìn giữ, bảo tồn công trình kiến trúc độc đáo nhà máy nước Vạn Niên 1 cùng các tư liệu, hiện vật liên quan mà còn phát huy giá trị văn hóa, lịch sử vốn có của di tích.

Anh Khoa

Các tin khác

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.