Trong 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu của nhóm hàng nông, lâm, thủy sản ước đạt 9,6 tỷ USD (tăng 44,7% so với cùng kỳ), chiếm tỷ trọng 23% trong tổng kim ngạch xuất khẩu.
Trong đó, thủy sản tăng 28%; hạt điều tăng 21,6%, hạt tiêu tăng 69%, sắn và các sản phẩm từ sắn tăng 86,6%... mặc dù, mức tăng trưởng hết sức ấn tượng như vậy nhưng các doanh nghiệp trong lĩnh vực nông sản, thủy sản, cũng đang hết sức lo ngại cho việc xuất khẩu trong những tháng cuối năm…
Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam (VPA) cho rằng, thị trường năm 2011 có nhiều nét giống với năm 2008. Đó là đầu năm giá liên tục tăng nhưng đến cuối năm thì có xu hướng chững lại, thậm chí sụt giảm. Tình trạng "người người đầu cơ, nhà nhà đầu cơ" các mặt hàng nông sản, đã dẫn đến lượng hàng tồn kho quá lớn và kết quả là nhiều doanh nghiệp đã phải trả giá đắt cho việc này.
Còn trong năm 2011, nhiều ngành hàng cũng đã xuất hiện hiện tượng đầu cơ như: sắn lát, tinh bột sắn, hạt tiêu, nên lượng tồn kho rất lớn lại gặp lãi suất ngân hàng quá cao nên doanh nghiệp chưa biết bán ra bằng cách nào. Trong khi đó, các doanh nghiệp nước ngoài lợi dụng các mặt hàng nông sản xuống giá so với mặt bằng chung nên đã thu gom trong dân vì họ chủ động về tài chính. Các doanh nghiệp Việt Nam thì cũng mua được hàng hoá nhưng từng bước lụn bại dần. Thậm chí phải gia công cho các doanh nghiệp nước ngoài...
Các doanh nghiệp cho rằng, Chính phủ có nguồn hỗ trợ đầu tư vay lãi suất thấp nhưng tiếp cận rất khó, nếu đã ưu đãi đầu tư nhà máy chế biến lương thực thực phẩm để xuất khẩu thì không nên chỉ quy định mỗi Ngân hàng NN&PTNT để doanh nghiệp có thể tiếp cận được nguồn vốn.
Trong khi các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản gặp không ít khó khăn như vậy thì ngành thủy sản cũng có nhiều dấu hiệu đáng quan ngại hơn. Đó là 3 nhóm xuất khẩu chính gồm tôm, cá tra và hải sản đều rất căng thẳng về nguồn nguyên liệu. Thêm vào đó, những lô tôm của Việt Nam liên tục bị Nhật Bản cảnh báo nhiễm bệnh.
Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu cũng cho biết họ đang phải chịu rất nhiều khoản phí vô lý, đơn cử như ngành điều. Theo ông Đỗ Hoàng Giang, Tổng Thư ký Hiệp hội điều Việt Nam (VINACAS) thì, các doanh nghiệp Việt Nam đang phải chịu một mức phí 30 USD/thùng điều thô của các đội tàu nước ngoài. Trong khi đó, hãng tàu Việt Nam lại đi chở hàng cho Trung Quốc nên không thể kỳ vọng vào các đội tàu Việt Nam trong thời gian sớm được.
Hơn nữa, Thông tư 13/2011/RR-BNNPTNT có hiệu lực từ ngày 1/7/2011 về việc áp dụng các quy định mới có nguồn gốc thực vật nhập khẩu đối với mặt hàng hạt điều tươi hoặc khô, bóc vỏ, lột vỏ, đang làm khó các doanh nghiệp nhập khẩu. Hiện, một lượng hàng lớn đang bị ùn ứ tại các cảng lên đến 300 container/ngày với mức phí cao.
Thêm vào đó, các cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu điều thô cho Việt Nam chưa có hồ sơ đăng ký chính thức. Do đó, VINACAS kiến nghị Bộ NN&PTNT lùi thời hạn áp dụng thông tư này đến ngày 30/9/2011
