Đầu vào giảm, đầu ra vẫn “neo” giá
Kể từ đầu năm 2014 tới nay, giá xăng đã điều chỉnh 10 lần, trong đó có 5 lần tăng liên tục, với mức tăng tổng cộng là 1.440 đồng/lít, lên mức đỉnh mới là 25.640 đồng/lít xăng Ron A92. Trong 5 lần điều chỉnh gần đây, giá xăng đã liên tục giảm. Cụ thể, ngày 28/7, giá xăng cũng đã chính thức giảm 330 đồng/lít. 10 ngày sau, ngày 7/8, Liên Bộ Tài chính, - Công thương đã tiếp tục yêu các doanh nghiệp (DN) đầu mối kinh doanh xăng dầu tiếp tục giảm giá các loại xăng dầu, và mức giảm được các DN thực hiện là 500 đồng/lít. Lần thứ 3, cũng 10 ngày sau, giá xăng tiếp tục giảm 600 đồng/lít.
Chưa dừng lại ở đó, ngày 29/8, giá xăng đã giảm thêm 470 đồng/lít. Và mới đây nhất, tuy chỉ giảm có 30 đồng, nhưng giá xăng dầu đã đánh dấu lần giảm thứ 5 liên tiếp, về mức 23.710 đồng/lít. Tổng cộng sau năm lần giảm giá, từ mức đỉnh là 25.640 đồng/lít, giá xăng đã giảm tới 1.930 đồng/lít. Mức giảm này đã đưa giá xăng về mức ngang bằng với giá đầu năm 2013. Cùng với giá xăng, giá dầu các loại cũng giảm mạnh, mức giá cao nhất thuộc về dầu hỏa cũng chỉ còn 21.920 đồng/lít, tiếp theo là dầu điêzen ở mức 21.770 đồng/lít và dầu madut là 18.590 đồng/kg.
Giá xăng dầu giảm được đánh giá là một tín hiệu rất tích cực cho nền kinh tế. Mặt hàng “đầu vào của đầu vào” giảm giá, đồng nghĩa với chi phí cho các DN, đặc biệt là các DN vận tải giảm, sẽ là cơ hội giảm mặt bằng giá cả nói chung. Song, tính toán logic là một chuyện, còn thực tế có giảm giá hay không lại là chuyện khác. Trước đây, cứ mỗi lần xăng dầu tăng giá, các DN vận tải lại kêu trời và ý kiến này nọ để tìm cách tăng giá cước, đẩy mặt bằng giá cả tăng theo.
Theo số liệu phân tích, khi tăng lên đỉnh 25.640 đồng/lít, xăng dầu đã đẩy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của cả nước trong tháng 7 tăng 0,23% so với tháng trước và 1,62% so với cuối năm 2013. Ngành hàng bị tác động trực tiếp vì giá xăng dầu tăng là giao thông, nhóm này tăng tới 0,44% so với tháng trước. Bên cạnh đó, hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng cao hơn 0,26%, và các nhóm hàng khác đều có mức tăng dưới 0,24%...
Thế nhưng khi xăng giảm giá, các DN vận tải đã “lờ” đi kế hoạch giảm giá của mình. Cước vận tải là một trong những yếu tố quan trọng hình thành nên giá cả hàng hóa (chiếm khoảng 10 - 15% giá thành). Khi giá xăng dầu giảm liên tiếp trong tháng qua, giá cước tàu xe, ôtô không có dấu hiệu điều chỉnh. Điều này phần nào khiến cho giá hàng hóa thiết yếu chưa thể giảm. Đại diện Hiệp hội Vận tải cho rằng giá xăng giảm chưa đủ mạnh để khiến các DN vận tải điều chỉnh giá cước. Đấy là chưa kể, các DN vận tải trong thời gian qua đã phải gánh chịu nhiều tác động từ các yếu tố đầu vào như giá xăng dầu liên tục tăng, trong khi DN không điều chỉnh giá cước. Thêm nữa, nếu so sánh với những lần tăng giá xăng từ đầu năm đến nay thì mức giảm lần này vẫn còn thấp.
Doanh nghiệp vận tải cần chia sẻ với người dân
Riêng với dịch vụ vận tải taxi, ông Đỗ Quốc Bình, Hiệp hội Taxi Hà Nội khẳng định, sở dĩ taxi chưa giảm giá là vì trước đó, khi giá xăng tăng cao, cước taxi không tăng, nên đến bây giờ, khi giá xăng giảm, thì cước taxi vẫn chưa thể giảm. Trong khi đó, một số hãng taxi thì lấy lý do cho rằng việc cài lại đồng hồ rất phức tạp vì DN không tự làm được mà phải thông qua một cơ quan kiểm định độc lập của nhà nước để họ điều chỉnh lại đồng hồ. Chính vì “phức tạp” và “tốn kém”, nên các DN này vẫn đang cân nhắc và "chưa tính tới phương án giảm giá”. Đây cũng là ý kiến của nhiều DN vận tải đường dài khác.
Theo đó, lý do mà các DN này đưa ra là khi tổng số giá xăng dầu tăng vượt quá 10% thì các đơn vị vận tải mới tính đến cước vận tải tăng hoặc giảm bởi lẽ chi phí cho việc điều chỉnh rất tốn kém. Hiện, mặc dù giá xăng liên tiếp giảm 5 lần nhưng mức giảm mới chỉ khoảng 7% nên họ vẫn đang cân nhắc. Hơn nữa, việc tăng giảm giá xăng vẫn là một “ẩn số khó lường”. Nếu DN vận tải vội vàng điều chỉnh giảm giá cước, giá xăng đột ngột tăng trở lại thì DN sẽ lỗ, do đó họ vẫn cần phải nghe ngóng thị trường.
Vẫn biết hiện các DN vận tải đang gặp vô vàn khó khăn trong bối cảnh nền kinh tế khó khăn, và lý lẽ họ đưa ra nghe cũng hợp lý. Song, nếu theo tính toán của các DN vận tải, khi giá xăng tăng lên gần 1.500 đồng/lít, thì mỗi chiếc taxi chạy trung bình 200km/ngày, mỗi tháng sẽ phải phụ thêm khoảng 1,2 triệu đồng tiền xăng. Lúc đó, các công ty taxi cho rằng giá cước sẽ phải đội thêm khoảng 600-1.000 đồng/km. Nếu cứ tính theo tỷ lệ này, khi giá xăng giảm 1.930 đồng, thì mỗi xe taxi hiện đã bớt được khoảng 1,5 triệu đồng tiền xăng/tháng. Con số này nếu nhân với hàng chục nghìn chiếc xe taxi đang hoạt động, mỗi tháng, số tiền tiết kiệm được là nhiều chục tỷ đồng. Số tiền này đương nhiên sẽ chui vào túi các DN và cá nhân vận tải, trong khi người tiêu dùng vẫn không được hưởng lợi gì.
Bình luận về vấn đề này, PGS-TS Ngô Trí Long cho rằng đây là điều nghịch lý. “Các DN vận tải không biết cảm thông, chia sẻ khó khăn với người tiêu dùng, đặc biệt là trong điều kiện kinh tế khó khăn như hiện nay. Nó thể hiện sự kém cỏi trong văn hóa kinh doanh của chính DN vận tải, và vô hình trung, biến “cuộc chơi” trên thị trường thiếu sự công bằng. Các bộ, ngành chức năng như Bộ Tài chính, ngành Giao thông, Hiệp hội vận tải và cả người tiêu dùng phải vào cuộc để gây áp lực yêu cầu các DN vận tải giảm giá”, ông Long gợi ý
