Dồn dập tăng phí trên các trạm BOT, PPP
Theo dự thảo Thông tư về thu phí đường bộ cho các dự án không sử dụng vốn ngân sách Nhà nước, khung phí mới đối với ôtô dao động từ 10.000 - 200.000 đồng một vé cho mỗi lượt, tùy vào trọng tải xe.
Cụ thể, đối với ôtô dưới 10 chỗ thì mức thu tối thiểu là 10.000 đồng và tối đa là 35.000 đồng một lượt; đối với xe từ 10-30 chỗ giá vé tối thiểu 15.000 đồng và tối đa 52.000 đồng/lượt... Năm 2013 vẫn áp dụng mức thu tối đa không quá 2 lần mức thu tối thiểu khung; năm 2014 mức thu tăng lên 2,5 lần mức khung (riêng nhóm xe container không quá 2 lần); năm 2015 tăng lên 3 lần (nhóm container không quá 180.000 đồng/vé lượt) và từ năm 2016 trở đi áp dụng mức thu kịch trần (3,5 lần). Như vậy, xe chở người dưới 10 chỗ mức thu từ 10.000 đồng/lượt hiện nay sẽ lần lượt tăng lên 20.000 - 25.000 - 30.000 - 35.000 đồng/lượt theo lộ trình đến năm 2016. Chịu phí nặng nhất là nhóm xe tải, xe chở hàng bằng container và xe ôtô chuyên dùng có trọng lượng toàn bộ từ 27 tấn trở lên với mức phí tăng kịch khung là 200.000 đồng/vé/lượt vào năm 2016.
Dự thảo cũng nêu rõ, mức thu cụ thể tại quốc lộ sẽ do Bộ Tài chính quy định, còn tỉnh lộ do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, tùy vào độ dài đoạn đường thu phí theo dự án đầu tư được duyệt và đề nghị của chủ đầu tư.
Tăng phí đường bộ, doanh nghiệp vận tải và người dân đều lo giá cước tăng.
Bộ GTVT cho hay, trên hệ thống quốc lộ đến nay còn 37 trạm thu phí, trong đó 33 trạm thu phí BOT và 4 trạm thu phí đã nhượng quyền thu phí cho các DN để lấy tiền đầu tư, sửa chữa đường bộ (Trạm Phù Đổng, trạm Hoàng Mai, Trạm Bàn Thạch trên QL1 và Trạm Bãi Cháy trên QL18). Hiện nay, Bộ GTVT đang phối hợp với Bộ Tài chính đàm phán với các nhà đầu tư để mua lại. Bộ GTVT và Bộ Tài chính đang nỗ lực để hoàn thành việc đàm phán với các nhà đầu tư trong năm 2013.
Thêm vào đó, Thủ tướng Chính phủ cũng đã cho phép cải tạo, nâng cấp QL1 và QL14 bằng hình thức BOT. Để hoàn vốn cho các nhà đầu tư, Chính phủ cho phép mức thu bằng 3,5 lần so với hiện tại (sau khi hoàn thành vào năm 2016). Bộ GTVT tính toán, riêng QL1 sau khi hoàn thiện sẽ có khoảng 21 trạm thu phí BOT. Cùng với mức tăng theo dự thảo Thông tư của Bộ Tài chính, thì đồng loạt các trạm BOT trên cả nước sẽ có thể tăng mức phí kịch trần 35.000 đồng/lượt/xe tiêu chuẩn vào năm 2016. Chưa kể QL14 với chiều dài 580km cũng được cải tạo, nâng cấp theo hình thức BOT, hoàn thiện vào năm 2016. Như vậy, ước tính, số lượng trạm BOT vào năm 2016 sẽ xấp xỉ 60 trạm.
Gánh nặng giá cước sẽ đổ lên doanh nghiệp hay người tiêu dùng?!
Ông Bùi Danh Liên, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Hà Nội cho rằng, các nhà đầu tư tham gia vào hạ tầng giao thông là rất đáng khuyến khích. Tuy nhiên, với dự thảo Thông tư về lộ trình tăng phí đường bộ này, thì mức tăng quá dồn dập. Hơn nữa, cần rút kinh nghiệm từ những công trình chưa hoàn thiện đã hư hỏng, đại diện Hiệp hội Vận tải Hà Nội đề nghị nâng cao vai trò của cơ quan giám sát, xử lý nghiêm cơ quan này khi để công trình không đảm bảo chất lượng nhưng vẫn nghiệm thu.
Còn ông Nguyễn Văn Thanh, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam cũng nêu quan điểm: Chỉ tính riêng 21 trạm thu phí trên QL1 mở rộng, với mức thu từ 30-35.000 đồng xe tiêu chuẩn, thì gánh nặng phí đối với DN vận tải tuyến Bắc - Nam đã rất lớn. Nếu mức thu được áp dụng như dự thảo thông tư này, thì DN cả nước càng thêm khốn đốn, bởi mức thu chung áp dụng cho tất cả các trạm BOT sẽ tăng lên đồng loạt. Vì vậy, ông Thanh cho rằng, nên xem xét giãn các thời điểm tăng phí đường bộ, vì mức phí tăng lên dần theo các năm như lộ trình Thông tư đưa ra là quá gần và dồn dập. "Xét cho cùng thì DN chịu phí, nhưng phí đó cũng sẽ tính vào giá cước và giá thành hàng hóa, nên người tiêu dùng vẫn là người phải chịu. Vì thế, giãn lộ trình tăng phí cũng là một cách hỗ trợ tích cực cho DN, người tiêu dùng trong bối cảnh khó khăn hiện nay".
Việc tăng phí qua các trạm BOT, PPP giúp DN thu hồi vốn, tăng cường tính xã hội hóa trong hạ tầng là cần thiết. Tuy nhiên, nếu dự thảo Thông tư của Bộ Tài chính được thông qua thì việc tăng phí đồng loạt trên các trạm BOT là khó lòng tránh khỏi. Khó khăn sẽ chồng chất trên đầu DN vận tải và người dân…
