"Kêu" khó khăn nhưng vẫn lãi...
Thống kê từ các DN sản xuất đường, tính đến cuối tháng 4, cả nước còn tồn khoảng 500.000 tấn. Do đó, nếu tiếp tục cho nhập khẩu đúng hạn ngạch 250.000 tấn như Bộ Công Thương cho phép từ đầu vụ thì đường nhập sẽ "ép" đường trong nước. Các DN đồng loạt kiến nghị Bộ Công Thương chưa nên cấp quota nhập khẩu 250.000 tấn đường.
Tuy nhiên, ngược lại với việc DN kêu thua lỗ, khó khăn, tính toán của Hiệp hội Mía đường cho thấy, để nông dân có lãi 460 đồng/kg mía, giá mía bán tại ruộng phải từ 1.080 đồng/kg (chưa kể giá vận chuyển). Trên cơ sở đó, đối với DN, giá đường chưa thuế tại kho nhà máy là khoảng 18.000 đồng/kg; với giá này, doanh nghiệp lãi khoảng 10% (1.800 đồng/kg đường) từ giá bán buôn. Ngay cả đại diện Công ty cổ phần Đường Biên Hòa cũng phải thẳng thắn khẳng định, tồn kho ở các nhà máy cũng chỉ mức vừa phải, chứ không nhiều, vì nhiều nhà máy vào vụ sớm, đương nhiên họ tiêu thụ hết sớm. Các DN cần bình tĩnh, giá đường giữ được như hiện nay là mình giữ giá mía được cho người nông dân. Nếu kêu theo kiểu giá đường lao dốc, DN lao đao, là không đúng.
Tại buổi làm việc giữa Bộ NN&PTNT và Bộ Công Thương xung quanh vấn đề này, ông Nguyễn Lộc An, Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước, Bộ Công Thương cho hay, trong tổng số lượng đường đã nhập, các đơn vị thương mại chỉ mới nhập 4.000 tấn, là một con số rất nhỏ, không mấy ảnh hưởng đến việc tiêu thụ đường trong nước như kiến nghị của các nhà máy. Con số tồn kho 500.000 tấn hiện nay các nhà máy đưa ra cần phải xem xét lại.
Bộ Công Thương khẳng định, sẽ giữ nguyên hạn ngạch nhập khẩu đường năm 2011. Tuy nhiên, Bộ cũng đang rà soát lại để tạo điều kiện cho các nhà máy: những hợp đồng đã mở L/C giao hàng trong tháng 5 và tháng 6 thì bắt buộc phải tiến hành để tránh bị phạt, những hợp đồng chưa mở L/C sẽ giãn lại đến tháng 7.
Khả năng thiếu đường trong tháng 7, 8 (thời điểm nhu cầu đường trong nước tăng cao do vào vụ Trung thu) là hoàn toàn có thể. Ông Đoàn Xuân Hòa, Cục phó Chế biến nông lâm sản và thủy sản (Bộ NN&PTNT) cũng cho hay, giá cả là do thị trường điều tiết. Với giá khoảng 18.000 đồng/kg đường như hiện nay, DN vẫn có lãi.
DN mía đường có " truyền thống" không chia sẻ lợi nhuận?
Vậy, dựa vào đâu các DN "đồng thanh" kêu khó khăn trong khi thực tế, giá đường bán lẻ trên thị trường vẫn đứng ở mức cao? Ông An lý giải: "Chỉ đơn giản là do giá đường thế giới đang xuống, hoạt động thương mại đường trong nước gần như đóng băng, các nhà máy đường vì phải vay lãi suất ngân hàng với mức tới 21 - 22%, không chịu nổi sức ép phải ôm kho nên muốn tác động để tìm sự hỗ trợ, nhanh chóng bán đường ra, không có chuyện người nông dân bị ảnh hưởng bởi đường nhập khẩu".
Theo ông An, bản thân các nhà máy đường từ trước đến nay không chia sẻ lợi nhuận với người dân và Chính phủ. Điển hình là hồi năm 2010 khi giá đường sốt lên tới 27.000 đồng/kg, các nhà máy đường vẫn cố tình giữ giá, bán từng ngày, không ký hợp đồng lâu dài với bên thương mại và các ngành sản xuất cần đường khác. Điều này dẫn đến thị trường sốt lại càng sốt và nhiều nhà sản xuất không thể mua được đường ở thời điểm đó.
Ông An dẫn chứng, giá thành sản xuất ra 1kg đường ở phía Bắc chỉ 12.000 đồng, phía Nam 15.000 đồng. Giá bán đường trắng loại I đã có thuế VAT tại kho nhà máy ở miền Bắc và miền Trung từ 17.500 - 18.000 đồng/kg nên dù ở thời điểm "khó khăn" này các nhà máy đường vẫn lãi.
Bộ NN&PTNT cũng đưa ra con số tính toán, năm nay sản xuất ngành công nghiệp nước giải khát tăng 30%, bia và các loại khác tăng 20%. Với mức tăng trưởng này, dự tính nhu cầu là 1,4 - 1,5 triệu tấn. Tính cả phương án mức dự báo sản xuất trong nước năm nay tăng lên 1,1 triệu tấn thì lượng đường sản xuất ra cũng sẽ không thừa.
Trong buổi làm việc mới đây giữa Bộ NN&PTNT với Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, ông Diệp Kỉnh Tần, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT cho biết, các nhà máy đường sản xuất trong nước gặp khó khăn do đường tồn kho nhiều với lãi suất cao, chứ không phải do đường nhập khẩu. Lượng đường nhập khẩu hiện nay vẫn thấp hơn so với cùng kỳ năm ngoái. Hiện liên Bộ đã thống nhất sẽ trình Thủ tướng Chính phủ một số giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản xuất mía đường trong nước và việc giữ nguyên hạn ngạch nhập khẩu đường của năm 2011 là hợp lý
