Đầu mối “làm ngơ” trước vi phạm của đại lý
Nghị định đã qui định trách nhiệm rõ ràng từ năm 2009, tuy nhiên, đến tận bây giờ, khi vấn đề quản lý chất lượng xăng dầu trở nên nóng bỏng, Bộ Công Thương triệu tập họp, các doanh nghiệp đầu mối mới bắt đầu “than” khó. Vậy là bấy lâu nay, vì khó mà các đầu mối “buông” luôn không quản lý đại lý tư nhân? Trên thực tế, việc phân phối xăng dầu phụ thuộc phần lớn (75%) vào các đại lý tư nhân. Muốn tăng thị phần, các DN đầu mối buộc phải nhân nhượng, thậm chí “nịnh” các đại lý này để họ nhập hàng của mình. Bởi vậy, vào lúc kinh doanh có lãi, các đầu mối sẽ “âm thầm” tăng chiết khấu, tăng ưu đãi.
Bằng chứng là ông Vương Thái Dũng – Phó Tổng Giám đốc Petrolimex nhiều lần than vãn về chuyện lúc có lãi thì thị phần ở khu vực thành phố của họ co lại, lúc lỗ mới phình ra, dù hợp đồng với các đại lý, tổng đại lý đã ký cố định theo năm. Vào lúc kinh doanh lỗ, đầu mối cũng không có lý gì lại đi gây hấn với đại lý, để còn dành mối về sau. Đại diện một đầu mối cũng thẳng thắn thừa nhận: Ngoài quan hệ kinh tế, đầu mối với đại lý còn có những quan hệ khác, nên nếu phát hiện vi phạm, cùng lắm là cắt hợp đồng, chứ nói đến chuyện tố cáo để xử lý là rất khó.
Khi họp với Bộ, các đầu mối “ầm ầm” tố cáo đại lý vi phạm qui định, ký một lúc với nhiều đầu mối. Tuy nhiên, không thể phủ nhận, các đầu mối “làm ngơ”, thậm chí tiếp tay cho vi phạm đó. Vào lúc có lãi, nếu có DN nào đến đặt vấn đề ký hợp đồng, hiếm có đầu mối nào lại đi kiểm tra xem họ đã ký với đầu mối nào khác chưa để mà từ chối.
Ông Võ Văn Quyền – Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước, người có không ít kinh nghiệm, do đã có thời gian làm Vụ phó Vụ Thị trường trong nước, rồi chuyển sang Cục phó Cục Quản lý thị trường trước khi nhận nhiệm vụ cũng khẳng định: “Đầu mối nói không biết đại lý ký với ai là không đúng. Thị trường là thông tin đa chiều, hợp đồng đại lý lại ký trong 1 năm, không thể bỏ cái này nhảy sang cái khác ngay được”.
Thực ra đầu mối là người rõ hơn ai hết các “vấn đề”. Bởi thế mà nếu cần kể “bệnh” của thị trường, họ sẽ kể vanh vách; cần kiến nghị thay đổi, họ sẽ kiến nghị tường tận. Có điều, nếu Nhà nước cần họ chỉ mặt vạch tên đích thân ai, thì họ sẽ có nhiều lý do để không đưa ra cái tên cụ thể nào.
Đầu mối phải chịu trách nhiệm chính
Dù nói như vậy, cũng không phủ nhận việc các DN đầu mối đã thống nhất trách nhiệm là của họ. Vấn đề ở chỗ, họ “cố ý” đi lạc vấn đề, kêu ca về chuyện mình không có chế tài xử lý đại lý vi phạm, trong khi mấu chốt là ở chỗ khác. Điều Nhà nước yêu cầu, là họ phải có cơ chế giám sát để kịp thời phát hiện vi phạm, thông tin cho cơ quan chức năng xử lý, chứ không ai yêu cầu họ xử phạt, rút giấy phép đại lý.
Có những ý kiến rất đáng ghi nhận như của bà Lê Thị Anh Mẫn – Phó Giám đốc Saigon Petro cho biết họ đã tổ chức qui trình chặt chẽ để qui trách nhiệm được rõ ràng từng khâu như tại kho, tài xế, nhân viên cửa hàng… để hỗ trợ cơ quan chức năng khi cần thiết.
Thậm chí nếu phải lấy mẫu xét nghiệm, đầu mối có thể chịu chi phí, bởi lực lượng Quản lý thị trường không có đủ kinh phí 4 – 5 triệu đồng cho 1 mẫu thử này. Được biết, Saigon Petro cũng đã lập tức lắp hệ thống định vị trên các xe bồn chở xăng dầu của mình để giám sát.
Các đầu mối cũng đã nhất trí với Bộ Công Thương về việc quản lý chất lượng là nên bàn, nên triển khai, để trấn an dư luận, để đảm bảo quyền lợi cho người tiêu dùng, không chỉ là vì những vụ cháy xe liên tiếp vừa qua. Họ cũng kiến nghị cơ quan chức năng đã xử lý là phải triệt để, không “giơ cao đánh khẽ”. Đề nghị kiểm tra việc mua bán không có hóa đơn. Có sự tham gia của cơ quan Thuế để biết mỗi đại lý nhập của bao nhiêu nguồn.
Trả lời về các kiến nghị của DN đầu mối, ông Võ Văn Quyền – Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước khẳng định: Các vấn đề vướng mắc DN kiến nghị đối với Nhà nước, cơ quan chức năng sẽ ghi nhận và xem xét nghiêm túc. Tuy nhiên, khẳng định lại các đầu mối phải chịu trách nhiệm theo qui định của pháp luật, có khâu phải chịu trách nhiệm chính, có khâu là liên đới.
Ông Quyền cũng cho rằng việc quản lý với các đại lý trong hệ thống, đã có DN làm nhưng chưa hết và một số chưa làm. Luật qui định là DN có quyền và có trách nhiệm kiểm tra đại lý của mình, chứ không thể đổ trách nhiệm cho cơ quan nhà nước. Trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước là xử lý, và các tổ chức cá nhân liên đới cũng phải chịu trách nhiệm.
| Sẽ lập đoàn kiểm tra các DN đầu mối |
| Đề nghị kiểm soát cả nguồn hóa chất “Methanol tương đối rẻ. Một số cửa hàng xăng dầu bị phát hiện dấu hiệu có trữ một lượng methanol rất lớn thì cũng phải xem xét. Vừa rồi, chúng tôi có phát hiện 1 tàu nhập toàn hóa chất pha chế về, báo QLTT thì được trả lời rằng không kiểm tra hóa chất, chỉ kiểm tra chất lượng xăng, gas thôi. Tôi kiến nghị cần kiểm soát nguồn hóa chất đầu vào, ai kinh doanh, bán cho những đầu mối nào?... sẽ chặt chẽ và dễ dàng hơn” – bà Lê Thị Anh Mẫn, Phó Giám đốc Saigon Petro kiến nghị. |
