Xã tái nghèo, nhiều người dân không được hưởng lợi từ rừng, vì sao?

Không chỉ có tiềm năng đất rừng rộng lớn cùng với huyết mạch Quốc lộ 19C và tỉnh lộ 646, mà xã Sơn Hội, huyện Sơn Hòa (Phú Yên) còn được nhà nước đầu tư nhiều công trình, dự án phát triển kinh tế – xã hội từ cơ chế, chính sách ưu tiên miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Thế nhưng chỉ sau 5 năm thoát nghèo, đến năm 2021 địa phương này lâm cảnh… tái nghèo. Lạ một điều là nhiều người dân ở địa phương này lại không được hưởng lợi từ dự án liên quan đến phát triển lâm nghiệp.

PV Báo CAND vào cuộc và phát hiện ra nhiều điều bất ngờ…

Theo thống kê, xã Sơn Hội có 1.471 hộ gia đình với 5.101 người dân cư trú ở 7 thôn, trong đó có 52,7 % đồng bào dân tộc thiểu số. Trong tổng diện tích 11.813ha đất rừng toàn xã, có gần 6.669ha rừng tự nhiên và hơn 5.144ha rừng trồng, thế nhưng đến nay Sơn Hội vẫn còn 367 hộ gia đình gồm 1.440 người nghèo, chiếm gần 25% số hộ và 28,2% số người dân.

a.jpg -0
Nhiều khoảnh rừng ở xã Sơn Hội bị đốn hạ.

Theo tài liệu PV Báo CAND thu thập được, ngày 26/11/2009, UBND tỉnh Phú Yên có quyết định phê duyệt kế hoạch đầu tư phát triển xã Sơn Hội trong dự án phát triển lâm nghiệp để cải thiện đời sống vùng Tây Nguyên (Flitch) ở Phú Yên. Hồ sơ thiết kế – dự toán đã được Chi cục Lâm nghiệp Phú Yên thẩm định, tổng diện tích rừng keo thực trồng tại Sơn Hội trong 4 năm (2012-2015) hơn 105ha với tổng kinh phí hơn 3,9 tỷ đồng.

Làm việc với PV, ông Trần Ngọc Tây, Chủ tịch UBND xã Sơn Hội – một trong những người được “ưu tiên” trồng rừng dự án Flitch cho biết, trong năm 2012, ông Phạm Anh Tân, Bí thư Đảng ủy xã Sơn Hội lúc đó nhờ cán bộ địa chính xã đưa đến nhà ông Nguyễn Văn Tảng, dân tộc Chăm ở thôn Tân Thành để mua lại gần 10ha đất rừng với giá 10 triệu đồng. Ông Tân giao cho ông Tây - lúc đó là Bí thư xã Đoàn đăng ký trồng rừng dự án Flitch để cùng hưởng lợi.

Do hạn mức mỗi người 6ha, nên ông Tây chia tách, ký kết với Ban Quản lý dự án Flitch huyện Sơn Hòa 2 hợp đồng hỗ trợ kinh phí trồng và chăm sóc rừng 12ha, đứng tên Trần Ngọc Tây và Nguyễn Văn Tảng để nhận hơn 60 triệu đồng. Ông Tây thừa nhận tự mình ghi danh, giả mạo chữ ký ông Tảng trong hợp đồng, biên bản, chứng từ nhận tiền… vì ông Tảng không biết gì về dự án Flitch. Do thời tiết khô hạn, gia súc giẫm phá nên rừng keo còn lại chỉ hơn 50%, đến khi khai thác ông Tây đã chia một nửa tiền lãi cho ông Tân. Khi kết thúc dự án Flitch hai người tiếp tục trồng keo trên đất đã mua chưa hợp pháp của ông Tảng.

Do bị “động” nên gần đây ông Tây đến nhà ông Tảng để đưa 15 triệu đồng “hỗ trợ trồng rừng dự án Flitch” từ năm 2012, nhưng ông Tảng từ chối và thu giữ giấy nhận tiền do ông Tây viết sẵn.

Không riêng hai ông Trần Xuân Tây, Phạm Anh Tân “nhanh tay” trồng rừng dự án Flitch, mà bà Trương Thị Bích Liên, Phó Bí thư thường trực lúc đó - nay là Bí thư Đảng ủy xã Sơn Hội cùng cán bộ địa chính Nguyễn Thanh Châu và giáo viên Nguyễn Văn Tịnh cũng tranh thủ trồng rừng dự án Flitch trên diện tích hơn 22ha do ông Châu mua lại của ông Sô Bùa, dân tộc Chăm ở thôn Tân Thành. Làm việc với PV, ba người nêu trên cho rằng do bị người dân lấn chiếm nên thực tế chỉ có hơn 9ha rừng. Sau khi khai thác và chia lãi, họ tiếp tục trồng keo đến giữa năm 2019 thì ông Châu rút khỏi nhóm, giao lại “sổ đỏ” cho bà Liên.

Tham gia dự án Flitch còn có một số cán bộ như ông Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã – nay là Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Hội trồng hơn 4,1ha; ông Huỳnh Văn Trọng, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Tân Lương, trồng hơn 5,3ha… Nhiều người dân ở Sơn Hội cho biết, họ không được phổ biến về dự án Flitch, mà một số cán bộ xã có đất đã chủ động tham gia hoặc tranh thủ mua đất giá rẻ của dân để trồng rừng, từ đó những cán bộ này hưởng lợi từ dự án.

Liên quan đến sinh kế từ rừng, theo Quyết định số 27/QĐ-UBND ngày 2/8/2013 của UBND tỉnh Phú Yên, xã Sơn Hội tiếp nhận 1.791ha đất rừng từ Ban Quản lý rừng phòng hộ Sơn Hòa để giao cho người dân bảo vệ, phát triển rừng. Do khó khăn về tài chính nên đến cuối tháng 11/2018, UBND xã Sơn Hội mới ký kết hợp đồng với Trung tâm Quy hoạch thiết kế NN&PTNT Phú Yên đo đạc chi tiết. Hai bên đã nghiệm thu, thanh toán 918 triệu đồng từ cuối tháng 12/2018, thế nhưng hơn 4 năm qua xã chưa giao thửa đất rừng nào cho người dân trong diện tích nêu (!?).

Mặt khác, từ khi triển khai thực hiện Nghị định 75/2015/NĐ-CP ngày 9/9/2015 của Chính phủ về cơ chế, chính sách bảo vệ và phát triển rừng, gắn với chính sách giảm nghèo nhanh, bền vững và hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2015-2020, cho đến nay chỉ có 10 hộ dân ở xã Sơn Hội được nhận tiền khoán bảo vệ 197,60ha rừng mỗi năm 400.000 đồng/ha. Trong khi đó, theo Quyết định số 763/QĐ-UBND ngày 21/6/2010 của UBND huyện Sơn Hòa đã có 389 hộ gia đình ở xã Sơn Hội được giao hơn 554.6ha đất rừng, trong đó có 3.240ha đất rừng sản xuất và hơn 2.300ha đất rừng phòng hộ. Và điều lạ lùng là hợp đồng giao khoán bảo vệ rừng của 10 hộ dân ghi ngày 13/11/2017, nhưng Chủ tịch UBND xã Sơn Hội thừa nhận mới giao cho công chức địa chính tranh thủ đến nhà dân để ký kết lại vào đêm 4/4/2023 vì “hợp đồng cũ bị… thất lạc” (!?).

Bên cạnh thông tin cho rằng nhiều khu đất rừng bị dân lấn chiếm, nhưng UBND xã Sơn Hội chưa xác định được diện tích, đối tượng và chưa có biện pháp xử lý kiên quyết, thì 3 năm gần đây trên địa bàn xã Sơn Hội đã xảy ra nhiều vụ phá rừng. Nổi cộm nhất là vụ đốn hạ hơn 3,1ha rừng tại tiểu khu 162, gây thiệt hại hơn 180 triệu đồng đã có 8 bị can bị Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Phú Yên khởi tố về tội “Hủy hoại rừng” và 2 bị can “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”…

Chiều 6/5, một nguồn tin riêng của PV Báo CAND cho biết, Ủy ban kiểm tra Huyện ủy Sơn Hòa cũng đã vào cuộc, kiểm tra dấu hiệu vi phạm đảng viên Trần Ngọc Tây, Chủ tịch UBND xã Sơn Hội.

Tuy nhiên người dân địa phương cho rằng, cần phải mở rộng kiểm tra những đảng viên khác đã tranh thủ hưởng lợi từ dự án Flitch, đồng thời rà soát lại năng lực, trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng ở xã Sơn Hội. Đặc biệt là việc thực hiện các chủ trương, chính sách bảo vệ và phát triển rừng, gắn với chính sách giảm nghèo nhanh, bền vững và hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2015-2020.

Hữu Toàn

Các tin khác

Bài 4: Lần theo đường đi của “sát thủ” kích điện

Bài 4: Lần theo đường đi của “sát thủ” kích điện

Những bộ kích điện đang được sử dụng trên sông đến từ đâu? Lần theo nguồn cung, phóng viên ghi nhận từ mạng xã hội, nền tảng trực tuyến đến một số điểm bán, việc tiếp cận thiết bị phục vụ đánh bắt cá bằng điện không quá khó. Nghịch lý là trong khi sử dụng dòng điện để khai thác thủy sản bị pháp luật nghiêm cấm, những thiết bị phục vụ hoạt động này vẫn được chào bán công khai.

Bài 3: Kích điện không chỉ giết cá

Bài 3: Kích điện không chỉ giết cá

Sử dụng kích điện để đánh bắt thủy sản không chỉ tác động đến nguồn lợi và hệ sinh thái. Chính người trực tiếp cầm sào, đưa dòng điện xuống nước cũng phải đối mặt với nguy cơ bị điện giật, thương tích, thậm chí tử vong. Những vụ tai nạn đau lòng đã xảy ra. Có người vĩnh viễn không trở về, có người thoát chết nhưng nỗi ám ảnh còn kéo dài. Thế nhưng, vì sinh kế, nhiều người vẫn tiếp tục bám lấy dòng sông.

Loay hoay xử lý công trình trái phép tồn tại 20 năm trên đê Tả Lam

Loay hoay xử lý công trình trái phép tồn tại 20 năm trên đê Tả Lam

Tại Nghệ An, một công trình nhà ở được xây dựng trái phép trên hành lang đê điều tồn tại suốt 20 năm, lấn chiếm hành lang bảo vệ đê điều và hành lang bảo vệ luồng đường thủy nội địa nhưng không được xử lý dứt điểm đang gây ra nhiều hệ luỵ cho chính quyền lẫn các đơn vị quản lý.

Bài 2: “Lời khai” của dòng sông

Bài 2: “Lời khai” của dòng sông

Dòng điện khi được sử dụng để khai thác thủy sản không lựa chọn cá lớn hay cá nhỏ. Những cá thể không bị bắt lên cũng có thể chịu tác động. Đáng lo hơn, cá non, cá bố mẹ, trứng và nhiều sinh vật thủy sinh khác cũng nằm trong vùng ảnh hưởng. Phía sau những mẻ cá được đưa lên bờ là một câu chuyện khó nhìn thấy bằng mắt thường, nguy cơ nguồn lợi tự nhiên mất dần khả năng tái tạo.

Bài 1: Dòng sông “chết” dưới những mẻ kích điện

Bài 1: Dòng sông “chết” dưới những mẻ kích điện

Sau khi nổ máy cho thuyền chạy sát bờ, ngược dòng sông Hồng, sông Đuống, những người sử dụng kích điện nhanh chóng tiếp cận những vị trí quen thuộc. Chỉ vài thao tác, đầu kích được đưa xuống nước, công tắc được bật. Vài giây sau, trong tiếng xèo xèo, ù ù phát ra từ bộ kích điện, những con cá lớn, nhỏ nhao lên mặt nước. Cá nhỏ nhanh chóng được vớt lên thuyền; gặp cá lớn không thể vớt bằng vợt, người đánh bắt sẵn sàng lao xuống nước để bắt...

Kỳ cuối: Lập dự án mới nghìn tỷ, đề nghị Trung ương hỗ trợ vốn

Kỳ cuối: Lập dự án mới nghìn tỷ, đề nghị Trung ương hỗ trợ vốn

Theo tham mưu của sở, ban, ngành tỉnh Hà Tĩnh: Việc “khai tử” dự án hệ thống kênh tách nước, phân lũ, phòng chống ngập úng các xã phía Nam huyện Kỳ Anh để thay thế dự án đầu tư mới sẽ giảm bớt các thủ tục pháp lý liên quan; đặc biệt là để đề xuất hỗ trợ, tận dụng tối đa nguồn lực Ngân sách Trung ương dành cho địa phương.

Kỳ 1: Dự án chống ngập đội vốn hơn 886 tỷ đồng "đứt gánh" sau 16 năm thi công

Kỳ 1: Dự án chống ngập đội vốn hơn 886 tỷ đồng "đứt gánh" sau 16 năm thi công

Dự án hệ thống kênh tách nước, phân lũ, phòng chống ngập úng các xã phía Nam huyện Kỳ Anh (Hà Tĩnh) có tổng mức đầu tư hơn 886 tỷ đồng, sau 16 năm thi công nhưng không thể hoàn thành, đã bị chấm dứt đầu tư. Thay vào đó, một dự án mới có tổng mức gần 1.400 tỷ đồng được phê duyệt khẩn cấp để giải nguy tình trạng ngập úng cục bộ tại Khu kinh tế Vũng Áng.

Ẩn họa môi trường từ chôn lấp rác thải trái quy định ở Hà Tĩnh

Ẩn họa môi trường từ chôn lấp rác thải trái quy định ở Hà Tĩnh

Do rác thải tồn đọng, quá tải nên tại một số địa phương, các doanh nghiệp ký kết hợp đồng thu gom, vận chuyển đã có dấu hiệu tự ý chôn lấp rác thải chưa qua xử lý. Tình trạng chôn rác thải không chỉ tiềm ẩn mối nguy về môi trường sinh thái, mà còn vi phạm pháp luật về môi trường, cần được chấn chỉnh, xử lý nghiêm.

Cải tạo trường học chậm tiến độ, nhà thầu bị phạt hơn 850 triệu

Cải tạo trường học chậm tiến độ, nhà thầu bị phạt hơn 850 triệu

Sau khi bị chấm dứt hợp đồng tại gói thầu số 22 dự án xử lý ô nhiễm môi trường TP Huế, một nhà thầu tiếp tục bị cơ quan chức năng TP Huế ra quyết định xử phạt hơn 850 triệu đồng do thi công cải tạo các hạng mục tại Trường THPT chuyên Quốc Học Huế chậm tiến độ.

Dự án xử lý ô nhiễm dang dở nhiều năm, Huế “trảm” nhà thầu

Dự án xử lý ô nhiễm dang dở nhiều năm, Huế “trảm” nhà thầu

Dự án xử lý triệt để ô nhiễm môi trường do rác thải sinh hoạt tại các khu vực trọng điểm trên địa bàn TP Huế (gọi tắt dự án xử lý ô nhiễm môi trường) thi công nhiều năm vẫn chưa hoàn thành. Chủ đầu tư đã ra quyết định xử phạt, chấm dứt hợp đồng đối với nhà thầu thi công chậm tiến độ.

Loạt nhà máy rác “ngắc ngoải”, nguy cơ phát sinh điểm nóng về môi trường

Loạt nhà máy rác “ngắc ngoải”, nguy cơ phát sinh điểm nóng về môi trường

Các dự án xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh không thể đầu tư xây dựng, hoặc xây dựng xong thì gặp sự cố, không phát huy hiệu quả. Để xử lý lượng rác thải tồn đọng, một số doanh nghiệp liên quan đã lén lút chôn lấp trái phép hoặc xin ngừng hoạt động buộc cơ quan Công an phải vào cuộc.

Bãi tập kết dăm gỗ ém cạnh 4 tổng kho nhiên liệu, hoá chất

Bãi tập kết dăm gỗ ém cạnh 4 tổng kho nhiên liệu, hoá chất

Tại khu vực hậu cảng Khu kinh tế (KKT) Vũng Áng hiện đang tập trung 4 tổng kho của các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực xăng dầu, hoá chất và khí hóa lỏng LPG. Tuy nhiên, cũng trong khu vực này đang hiện hữu bãi tập kết dăm gỗ quy mô lớn nhưng không đảm bảo các biện pháp về PCCC và các biện pháp che chắn ứng phó với gió lớn, đe doạ trực tiếp đến sự an toàn của các doanh nghiệp kinh doanh nhiên liệu, hoá chất.

Loay hoay xử lý “núi rác” khổng lồ chôn lấp trong Khu công nghiệp VSIP Hà Tĩnh

Loay hoay xử lý “núi rác” khổng lồ chôn lấp trong Khu công nghiệp VSIP Hà Tĩnh

Quá trình thực hiện dự án, chủ đầu tư đã phát hiện “núi rác” tồn đọng được chôn lấp dưới lòng đất trong dự án Khu công nghiệp (KCN) VSIP Hà Tĩnh. Đến nay, ngành chức năng vẫn loay hoay tìm giải pháp trong khi chưa có đầy đủ thông tin, cơ sở để xác định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Làm rõ vụ có dấu hiệu lạm dụng chức vụ ở chợ dân sinh Quảng An

Làm rõ vụ có dấu hiệu lạm dụng chức vụ ở chợ dân sinh Quảng An

Dù không được giao nhiệm vụ thu tiền, làm giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (GCNĐKKD), nhưng bà Nguyễn Thị Thanh Hương, nguyên Phó Trưởng phòng Kinh tế quận Tây Hồ (cũ), vẫn tự ý xuống chợ dân sinh Quảng An (phường Quảng An, quận Tây Hồ cũ), nay là phường Hồng Hà, TP Hà Nội, yêu cầu các hộ kinh doanh nộp tiền, làm GCNĐKKD, khiến nhiều người bức xúc…

Ai chịu trách nhiệm về sai phạm dự án Khu du lịch thác Đam B’ri ?

Ai chịu trách nhiệm về sai phạm dự án Khu du lịch thác Đam B’ri ?

Hàng chục năm kể từ khi được chấp thuận đầu tư, dự án Khu du lịch thác Đam B’ri (Lâm Đồng) vẫn dang dở. Kết luận của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đã chỉ ra những vi phạm của chủ đầu tư và còn cho thấy dấu hiệu buông lỏng quản lý của cơ quan chức năng qua nhiều giai đoạn.

Hàng loạt sai phạm tại các dự án nghỉ dưỡng ở hồ Tuyền Lâm

Hàng loạt sai phạm tại các dự án nghỉ dưỡng ở hồ Tuyền Lâm

Từ việc giao hàng trăm héc ta đất, rừng không qua đấu giá theo quy định, buông lỏng quản lý trong nhiều năm, đến những dự án "ôm" đất hơn một thập kỷ nhưng vẫn dang dở…, kết luận thanh tra của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đã chỉ ra hàng loạt sai phạm tại các dự án du lịch nghỉ dưỡng ở Khu du lịch Quốc gia hồ Tuyền Lâm.

Trạm trộn bê tông và các công trình nhà ở xây dựng trái phép nhưng đang được các cấp chính quyền địa phương "tháo gỡ" bằng cách phạt, cho tồn tại.

Trạm trộn bê tông, khu sinh thái “mọc” trái phép, chính quyền phạt cho tồn tại

Quá trình cấp đất để khai thác mỏ đá, doanh nghiệp liên tục xảy ra sai phạm. Sau khi bị thu hồi trả về địa phương quản lý, doanh nghiệp này tự ý xây dựng nhiều công trình kiên cố; xây dựng trạm trộn bê tông hoạt động trái phép. Phát hiện sai phạm, chính quyền địa phương xử lý theo kiểu “phạt, cho tồn tại” và ngành chức năng xem xét đề xuất cho thuê đất ngắn hạn làm du lịch trải nghiệm.