Vụ bờ kè trăm tỷ lún nghiêng: Có phải “đâm lao nên phải theo lao”?

Kè chống xói lở bờ sông Tiền khu vực chợ Bình Thành (huyện Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp) mới làm đã sạt lở. Việc sửa lại bờ kè đã hư hỏng sẽ tốn kém nhưng vẫn khó tồn tại bởi ngược với quy luật tự nhiên.

Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện, chuyên gia nghiên cứu độc lập về sinh thái ĐBSCL phân tích kè chống xói lở bờ sông Tiền khu vực chợ Bình Thành đã được xây dựng tốn kém, nay bị hư hỏng thì việc khắc phục sửa chữa là dễ hiểu, theo kiểu “đâm lao thì phải theo lao”. Tuy nhiên, vì vị trí này tiêu biểu cho rủi ro cao hư hỏng bờ kè dù có được sửa chữa lại. Tỉnh Đồng Tháp và các cơ quan chức năng cần cân nhắc cẩn thận trước khi quyết định có nên tiếp tục “theo lao” hay không.

Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện chỉ ra hai nguyên nhân chính cho rủi ro thất bại cao ở vị trí này. Thứ nhất, theo Báo cáo kỹ thuật số 31 của Ủy hội Mekong quốc tế (UHMKQT), đoạn sông qua chợ Bình Thành, có hố sâu mang ký hiệu V010, là một hố sâu trong hệ thống 450 hố sâu lớn của toàn hệ thống sông Mê Kông. Ở ĐBSCL có 23 hố lớn cũng đã được các nhà khoa học khảo sát, lập bản đồ từ 2007. Các hố này là một phần của hệ tự nhiên bình thường của sông Mekong về mặt động lực và về sinh thái đã có từ ngàn đời suốt dọc chiều dài sông Mekong, chứ không phải mới xuất hiện.

Trên toàn bộ sông Mê Kông, phần lớn các hố sâu này sâu khoảng 15-20m, rộng 10-15 hecta, hố sâu nhất tới 90,5m, hố dài nhất đến 18,5km. Báo cáo kỹ thuật số 31 của UHMKQT cũng chỉ ra ở ĐBSCL các hố có độ sâu 13m-44m, có diện tích từ 4-95 hecta. Các hố sâu này được hình thành do các yếu tố địa hình, địa chất, thủy văn, động lực dòng chảy.

Có phải “đâm lao nên phải theo lao”? -0
Dự án kè tiêu tốn hơn 100 tỷ đồng bị sạt lún.

Trên sông Mê Kông, thông thường các hố sâu này xuất hiện tại 6 vị trí tiêu biểu, gồm: Một là ở đoạn sông cong, nơi mà đường “tim sông” (đường đáy sâu nhất của dòng sông) đi áp sát vào bờ phía lõm thì ở phía lõm đó thường có một hố sâu; hai là ở đoạn sông thẳng nhưng phía bên kia bị lấn bởi một bãi cát tự nhiên hay một công trình nhân tạo. Lúc này đường tim sông bị dời sang phía bên kia và tạo ra một hố sâu; ba là nơi dòng sông bị thắt hẹp lại, ở giữa sông thường có một hố sâu; bốn là nơi đáy sông có đá chặn một phần đáy sông thì hố sâu hình thành phía bên kia; năm là nơi dòng sông có một cù lao giữa dòng, dòng chảy bị tách ra làm đôi rồi nhập lại ở phía đuôi cù lao tạo ra một hố sâu ở nơi nhập lại; sáu là nơi dòng sông có dòng nhánh đổ ra, hố sâu hình thành ở hợp lưu của hai dòng chảy.

Trước đây, trong điều kiện tự nhiên thì vào đầu mùa lũ, bùn cát từ thượng nguồn về tràn vào các hố vào tháng 7-8, đến khi dòng nước mạnh lên vào tháng 8-9 thì dòng chảy nạo vét các hố này mang bùn cát đi tiếp xuống phía hạ lưu, do đó các hố này ít thay đổi về hình dạng, thể tích, độ sâu. Nay trong điều kiện thiếu cát thì đầu mùa lũ, lượng bùn cát vào hố rất ít, nhưng sau đó dòng sông vẫn nạo vét hố càng làm cho hố sâu thêm. Khuynh hướng này là tất yếu theo quy luật tự nhiên trong bối cảnh thiếu bùn cát, do đó hố V010 ở đoạn sông khu vực chợ Bình Thành cũng sẽ ngày càng sâu thêm, nguy cơ hư hỏng bờ kè sẽ càng tăng qua thời gian.

Thứ hai, vị trí này là đoạn sông cong có mặt cắt thu hẹp, đúng là một vị trí “kinh điển” trong giáo khoa về sạt lở. Ở đoạn sông cong, phía lõm gọi là vịnh, phía lồi gọi là doi. Khi đi qua đoạn sông cong, đường tim sông luôn luôn đi áp sát bờ phía bên lõm, cho nên đường tim sông ở đây áp sát bờ phía chợ Bình Thành, tức là áp sát chân bờ kè. Khi đi qua đoạn sông thu hẹp, vận tốc dòng chảy luôn tăng cao hơn ở các đoạn khác, dòng chảy xiết hơn.

Ngoài ra, ở đoạn sông cong dòng chảy hình thành 2 lực rất mạnh. Một là lực ly tâm xoáy vào bờ phía lõm, làm cho dòng chảy va đập vào bờ phía lõm. Có thể hình dung lực này giống như khi xe chạy với tốc độ cao qua đoạn đường cong thì sẽ dễ va vào hoặc văng ra khỏi lề đường ở phía lõm của đoạn đường cong. Lực ly tâm còn làm cho mực nước sông ở phía vịnh cao hơn phía doi. Sự chênh lệch mực nước giữa hai bờ này mắt thường có thể không cảm nhận được. Mực nước cao phía vịnh bị trọng lực kéo xuống và nạo bờ phía vịnh theo chiều đứng từ trên xuống. Như vậy, tại đoạn sông cong này, nước vừa đi tới vừa xoáy trên xuống như một “mũi khoan” sát bờ phía chợ Bình Thành. Nay có bờ kè chắn lại thì “mũi khoan nước” này sẽ liên tục tấn công bờ kè nhiều năm về sau.

“Vấn đề khó ở đây là hố sâu thì càng ngày càng sâu và hai lực nói trên tác động vào chân bờ ở đáy sông đe dọa bào mòn, cắt đứt chân bờ.Bờ kè xây dựng để bảo vệ bờ sông một khi đã bị đứt chân thì khó mà tồn tại.Bờ kè càng kiên cố, càng nặng thì càng nhanh sụp xuống.Việc lấp các hố này là việc không nên và không thể làm”, Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện phân tích.

Báo CAND đã thông tin dự án kè chống xói lở bờ sông Tiền khu vực chợ Bình Thành do Công ty CP Nhân Bình thi công, với tổng mức đầu tư được phê duyệt hơn 90 tỷ đồng. Sở NN&PTNT tỉnh Đồng Tháp làm chủ đầu tư. Quá trình thực hiện dự án đã 3 lần xảy ra sạt, trượt.

Sau khi xảy ra sự cố vào năm 2019, UBND tỉnh Đồng Tháp đã phê duyệt phương án xử lý khẩn cấp khắc phục các hố xoáy mới phát sinh giáp chân kè chợ Bình Thành, với tổng kinh phí gần 19 tỷ đồng được chi từ nguồn ngân sách. Sau sự cố lần thứ nhất, đến tháng 4/2021, tại gói thầu số 6 xảy ra sạt trượt chân kè. Đến tháng 3/2022, chủ đầu tư kiểm tra để xóa bảo hành, phát hiện gói thầu số 7 (cùng vị trí sạt trượt nêu trên) có dấu hiện răng nứt, lún nghiêng đỉnh kè.

Văn Vĩnh

Các tin khác

Bài cuối: Để “sát thủ” kích điện không còn trên dòng sông

Bài cuối: Để “sát thủ” kích điện không còn trên dòng sông

Sau những chuyến đi thực tế trên sông, những gì phóng viên ghi nhận cho thấy kích điện không còn đơn thuần là câu chuyện về một phương thức đánh bắt cá. Phía sau những mẻ cá là nguồn lợi thủy sản bị tác động, những hiểm nguy đối với con người, sinh kế của cộng đồng ven sông và một hành vi đã bị pháp luật nghiêm cấm.

Bài 4: Lần theo đường đi của “sát thủ” kích điện

Bài 4: Lần theo đường đi của “sát thủ” kích điện

Những bộ kích điện đang được sử dụng trên sông đến từ đâu? Lần theo nguồn cung, phóng viên ghi nhận từ mạng xã hội, nền tảng trực tuyến đến một số điểm bán, việc tiếp cận thiết bị phục vụ đánh bắt cá bằng điện không quá khó. Nghịch lý là trong khi sử dụng dòng điện để khai thác thủy sản bị pháp luật nghiêm cấm, những thiết bị phục vụ hoạt động này vẫn được chào bán công khai.

Bài 3: Kích điện không chỉ giết cá

Bài 3: Kích điện không chỉ giết cá

Sử dụng kích điện để đánh bắt thủy sản không chỉ tác động đến nguồn lợi và hệ sinh thái. Chính người trực tiếp cầm sào, đưa dòng điện xuống nước cũng phải đối mặt với nguy cơ bị điện giật, thương tích, thậm chí tử vong. Những vụ tai nạn đau lòng đã xảy ra. Có người vĩnh viễn không trở về, có người thoát chết nhưng nỗi ám ảnh còn kéo dài. Thế nhưng, vì sinh kế, nhiều người vẫn tiếp tục bám lấy dòng sông.

Loay hoay xử lý công trình trái phép tồn tại 20 năm trên đê Tả Lam

Loay hoay xử lý công trình trái phép tồn tại 20 năm trên đê Tả Lam

Tại Nghệ An, một công trình nhà ở được xây dựng trái phép trên hành lang đê điều tồn tại suốt 20 năm, lấn chiếm hành lang bảo vệ đê điều và hành lang bảo vệ luồng đường thủy nội địa nhưng không được xử lý dứt điểm đang gây ra nhiều hệ luỵ cho chính quyền lẫn các đơn vị quản lý.

Bài 2: “Lời khai” của dòng sông

Bài 2: “Lời khai” của dòng sông

Dòng điện khi được sử dụng để khai thác thủy sản không lựa chọn cá lớn hay cá nhỏ. Những cá thể không bị bắt lên cũng có thể chịu tác động. Đáng lo hơn, cá non, cá bố mẹ, trứng và nhiều sinh vật thủy sinh khác cũng nằm trong vùng ảnh hưởng. Phía sau những mẻ cá được đưa lên bờ là một câu chuyện khó nhìn thấy bằng mắt thường, nguy cơ nguồn lợi tự nhiên mất dần khả năng tái tạo.

Bài 1: Dòng sông “chết” dưới những mẻ kích điện

Bài 1: Dòng sông “chết” dưới những mẻ kích điện

Sau khi nổ máy cho thuyền chạy sát bờ, ngược dòng sông Hồng, sông Đuống, những người sử dụng kích điện nhanh chóng tiếp cận những vị trí quen thuộc. Chỉ vài thao tác, đầu kích được đưa xuống nước, công tắc được bật. Vài giây sau, trong tiếng xèo xèo, ù ù phát ra từ bộ kích điện, những con cá lớn, nhỏ nhao lên mặt nước. Cá nhỏ nhanh chóng được vớt lên thuyền; gặp cá lớn không thể vớt bằng vợt, người đánh bắt sẵn sàng lao xuống nước để bắt...

Kỳ cuối: Lập dự án mới nghìn tỷ, đề nghị Trung ương hỗ trợ vốn

Kỳ cuối: Lập dự án mới nghìn tỷ, đề nghị Trung ương hỗ trợ vốn

Theo tham mưu của sở, ban, ngành tỉnh Hà Tĩnh: Việc “khai tử” dự án hệ thống kênh tách nước, phân lũ, phòng chống ngập úng các xã phía Nam huyện Kỳ Anh để thay thế dự án đầu tư mới sẽ giảm bớt các thủ tục pháp lý liên quan; đặc biệt là để đề xuất hỗ trợ, tận dụng tối đa nguồn lực Ngân sách Trung ương dành cho địa phương.

Kỳ 1: Dự án chống ngập đội vốn hơn 886 tỷ đồng "đứt gánh" sau 16 năm thi công

Kỳ 1: Dự án chống ngập đội vốn hơn 886 tỷ đồng "đứt gánh" sau 16 năm thi công

Dự án hệ thống kênh tách nước, phân lũ, phòng chống ngập úng các xã phía Nam huyện Kỳ Anh (Hà Tĩnh) có tổng mức đầu tư hơn 886 tỷ đồng, sau 16 năm thi công nhưng không thể hoàn thành, đã bị chấm dứt đầu tư. Thay vào đó, một dự án mới có tổng mức gần 1.400 tỷ đồng được phê duyệt khẩn cấp để giải nguy tình trạng ngập úng cục bộ tại Khu kinh tế Vũng Áng.

Ẩn họa môi trường từ chôn lấp rác thải trái quy định ở Hà Tĩnh

Ẩn họa môi trường từ chôn lấp rác thải trái quy định ở Hà Tĩnh

Do rác thải tồn đọng, quá tải nên tại một số địa phương, các doanh nghiệp ký kết hợp đồng thu gom, vận chuyển đã có dấu hiệu tự ý chôn lấp rác thải chưa qua xử lý. Tình trạng chôn rác thải không chỉ tiềm ẩn mối nguy về môi trường sinh thái, mà còn vi phạm pháp luật về môi trường, cần được chấn chỉnh, xử lý nghiêm.

Cải tạo trường học chậm tiến độ, nhà thầu bị phạt hơn 850 triệu

Cải tạo trường học chậm tiến độ, nhà thầu bị phạt hơn 850 triệu

Sau khi bị chấm dứt hợp đồng tại gói thầu số 22 dự án xử lý ô nhiễm môi trường TP Huế, một nhà thầu tiếp tục bị cơ quan chức năng TP Huế ra quyết định xử phạt hơn 850 triệu đồng do thi công cải tạo các hạng mục tại Trường THPT chuyên Quốc Học Huế chậm tiến độ.

Dự án xử lý ô nhiễm dang dở nhiều năm, Huế “trảm” nhà thầu

Dự án xử lý ô nhiễm dang dở nhiều năm, Huế “trảm” nhà thầu

Dự án xử lý triệt để ô nhiễm môi trường do rác thải sinh hoạt tại các khu vực trọng điểm trên địa bàn TP Huế (gọi tắt dự án xử lý ô nhiễm môi trường) thi công nhiều năm vẫn chưa hoàn thành. Chủ đầu tư đã ra quyết định xử phạt, chấm dứt hợp đồng đối với nhà thầu thi công chậm tiến độ.

Loạt nhà máy rác “ngắc ngoải”, nguy cơ phát sinh điểm nóng về môi trường

Loạt nhà máy rác “ngắc ngoải”, nguy cơ phát sinh điểm nóng về môi trường

Các dự án xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh không thể đầu tư xây dựng, hoặc xây dựng xong thì gặp sự cố, không phát huy hiệu quả. Để xử lý lượng rác thải tồn đọng, một số doanh nghiệp liên quan đã lén lút chôn lấp trái phép hoặc xin ngừng hoạt động buộc cơ quan Công an phải vào cuộc.

Bãi tập kết dăm gỗ ém cạnh 4 tổng kho nhiên liệu, hoá chất

Bãi tập kết dăm gỗ ém cạnh 4 tổng kho nhiên liệu, hoá chất

Tại khu vực hậu cảng Khu kinh tế (KKT) Vũng Áng hiện đang tập trung 4 tổng kho của các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực xăng dầu, hoá chất và khí hóa lỏng LPG. Tuy nhiên, cũng trong khu vực này đang hiện hữu bãi tập kết dăm gỗ quy mô lớn nhưng không đảm bảo các biện pháp về PCCC và các biện pháp che chắn ứng phó với gió lớn, đe doạ trực tiếp đến sự an toàn của các doanh nghiệp kinh doanh nhiên liệu, hoá chất.

Loay hoay xử lý “núi rác” khổng lồ chôn lấp trong Khu công nghiệp VSIP Hà Tĩnh

Loay hoay xử lý “núi rác” khổng lồ chôn lấp trong Khu công nghiệp VSIP Hà Tĩnh

Quá trình thực hiện dự án, chủ đầu tư đã phát hiện “núi rác” tồn đọng được chôn lấp dưới lòng đất trong dự án Khu công nghiệp (KCN) VSIP Hà Tĩnh. Đến nay, ngành chức năng vẫn loay hoay tìm giải pháp trong khi chưa có đầy đủ thông tin, cơ sở để xác định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Làm rõ vụ có dấu hiệu lạm dụng chức vụ ở chợ dân sinh Quảng An

Làm rõ vụ có dấu hiệu lạm dụng chức vụ ở chợ dân sinh Quảng An

Dù không được giao nhiệm vụ thu tiền, làm giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (GCNĐKKD), nhưng bà Nguyễn Thị Thanh Hương, nguyên Phó Trưởng phòng Kinh tế quận Tây Hồ (cũ), vẫn tự ý xuống chợ dân sinh Quảng An (phường Quảng An, quận Tây Hồ cũ), nay là phường Hồng Hà, TP Hà Nội, yêu cầu các hộ kinh doanh nộp tiền, làm GCNĐKKD, khiến nhiều người bức xúc…

Ai chịu trách nhiệm về sai phạm dự án Khu du lịch thác Đam B’ri ?

Ai chịu trách nhiệm về sai phạm dự án Khu du lịch thác Đam B’ri ?

Hàng chục năm kể từ khi được chấp thuận đầu tư, dự án Khu du lịch thác Đam B’ri (Lâm Đồng) vẫn dang dở. Kết luận của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đã chỉ ra những vi phạm của chủ đầu tư và còn cho thấy dấu hiệu buông lỏng quản lý của cơ quan chức năng qua nhiều giai đoạn.

Hàng loạt sai phạm tại các dự án nghỉ dưỡng ở hồ Tuyền Lâm

Hàng loạt sai phạm tại các dự án nghỉ dưỡng ở hồ Tuyền Lâm

Từ việc giao hàng trăm héc ta đất, rừng không qua đấu giá theo quy định, buông lỏng quản lý trong nhiều năm, đến những dự án "ôm" đất hơn một thập kỷ nhưng vẫn dang dở…, kết luận thanh tra của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đã chỉ ra hàng loạt sai phạm tại các dự án du lịch nghỉ dưỡng ở Khu du lịch Quốc gia hồ Tuyền Lâm.