Chuyển đổi trồng cao su ở Đắk Lắk: Hậu quả khôn lường đang hiện hữu

Phần lớn diện tích đất rừng khộp có thành phần cơ giới tầng mặt cát, hoặc cát pha, kết cấu đất rời rạc, nguồn dinh dưỡng kém. Cách mặt đất khoảng 20 - 40cm là tầng kết von, sỏi đá, dưới tích đất sét nên mùa nắng gió cây cao su dễ bị ngã đổ, mùa mưa ngập úng.

Năm 2009, UBND tỉnh Đắk Lắk đã ban hành quyết định phê duyệt quy hoạch phát triển cây cao su giai đoạn 2009-2020, trong đó có chuyển đổi gần 8.000ha rừng khộp tại hai huyện Ea Súp và Buôn Đôn sang trồng cây cao su. Tuy nhiên, đến nay hầu hết số diện tích cao su này không chỉ không mang lại hiệu quả mà còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái trên địa bàn.

Theo báo cáo của UBND huyện Ea Súp cho biết, trên địa bàn huyện hiện có 13 dự án thuê đất, thuê rừng để trồng cao su kết hợp quản lý bảo vệ rừng với tổng diện tích hơn 10.586ha. Trong đó, diện tích quy hoạch để trồng cao su là hơn 6.542ha, số diện tích còn lại để khoanh nuôi quản lý, bảo vệ rừng. 

Tính đến nay, các dự án đã trồng được hơn 1.590ha cao su nhưng theo đánh giá của Phòng NN và PTNT huyện, thì phần lớn diện tích cao su đã được trồng tại các vùng dự án sinh trưởng và phát triển kém do điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng không phù hợp và không được chủ dự án đầu tư chăm sóc đúng kỹ thuật.

Điển hình như đầu năm 2010, Công ty TNHH Anh Quốc (TP Hồ Chí Minh) được UBND tỉnh Đắk Lắk phê duyệt dự án trồng rừng, trồng cao su với tổng diện tích hơn 1.160ha tại Tiểu khu 293 thuộc địa bàn xã Cư Mlan, huyện Ea Súp. 

Trong tổng số diện tích được giao, buộc Công ty Anh Quốc phải trồng 434,5ha cao su, còn lại là diện tích quản lý bảo vệ rừng. Tuy nhiên, sau khi được bàn giao, mãi đến cuối năm 2011, công ty này mới cho triển khai trồng 100ha cao su nhưng đến nay, hầu hết số cao su này đã chết gần hết. 

Cũng lâm tình cảnh tương tự, tại dự án của Công ty TNHH TM DV XNK Hoàng Gia Phát đã để 30ha cao su bị chết cháy; Công ty TNHH SX XD TM Đức Tâm bị chết 65ha; Công ty TNHH Minh Hằng, Đức Tâm… cũng có hàng chục ha cao su mới trồng trên đất rừng khộp cũng không tha thiết đầu tư để vườn cây vàng lá chết gần hết.

Không chỉ tại các dự án của doanh nghiệp bị “chết yểu”, trên địa bàn huyện Ea Súp và Buôn Đôn cũng có hàng ngàn héc ta cao su tiểu điền do các hộ đồng bào dân tộc tự ý trồng, trồng theo phong trào nhưng hầu hết đến nay đều bỏ hoang, để chết hoặc chặt bỏ. 

Theo một lãnh đạo huyện Ea Súp cho biết, nguyên nhân khiến phong trào trồng cao su trên địa bàn tăng chóng mặt là do những năm 2009 đến năm 2014, khi giá mủ cao su tăng cao, các doanh nghiệp, hộ gia đình đồng bào các dân tộc đua nhau tranh giành đất, lấn chiếm đất rừng khộp trái phép để trồng cao su. 

Ngay tại huyện Ea Súp, 10 xã, thị trấn trên địa bàn đều có diện tích cao su trồng trên đất rừng khộp, xã thấp nhất có 10ha, còn cao nhất gần 900ha.

Nhiều diện tích cao su trên địa bàn huyện Ea Súp bị bỏ hoang hoặc không được chăm sóc.
Nhiều diện tích cao su trên địa bàn huyện Ea Súp bị bỏ hoang hoặc không được chăm sóc.

Trao đổi với chúng tôi, ông Phạm Văn Thước, Chủ tịch UBND xã Cư MLan, huyện Ea Súp than thở: “Trước đây, xã cũng đã từng phá bỏ hàng ngàn ha rừng khộp chuyển sang trồng 700ha điều nhưng kém hiệu quả kinh tế. Năm 2009, do giá cao su tăng cao, đồng bào đua nhau chặt điều chuyển sang trồng cao su nhưng với vườn cây “không chịu lớn” như thế này thì đời sống người dân càng thêm khó khăn…”. 

Còn một vị lãnh đạo UBND xã Ea Lê, huyện Ea Súp cho biết thêm, do chạy theo phong trào, đồng bào các dân tộc trong xã đã ồ ạt phá rừng trồng 500ha cao su trên đất rừng khộp. Qua quan sát 3 năm đầu thì cây phát triển khá tốt nhưng đến năm thứ 4 trở đi rễ chính rễ ngang gặp đá bàn cây không phát triển được, trở nên còi cọc, chững lại, có nơi chết dần. 

“Hiện nay, nhiều đồng bào các dân tộc ở huyện Ea Súp đã tự ý chặt bỏ vườn cao su để chuyển sang trồng các loại nông sản như ngô lai, đậu đỗ, sắn… để có nguồn thu nhập”, vị cán bộ này cho biết thêm.

Trao đổi với chúng tôi về những bất cập trên, Tiến sĩ Tôn Nữ Tuấn Nam, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông, lâm nghiệp Tây Nguyên cho biết, điều kiện đất đai, khí hậu vùng rừng khộp Ea Súp rất khắc nghiệt bởi tầng đất canh tác mỏng, khả năng ngập úng trong mùa mưa, lượng bốc hơi và nhiệt độ cao trong các tháng mùa khô ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh trưởng, phát triển của nhiều loại cây trồng, nhất là loại cây công nghiệp dài ngày như cao su bởi đây là loại cây rất sợ ngập nước. 

Còn Tiến sĩ Trình Công Tư, Trung tâm Nghiên cứu Đất, Phân bón, Môi trường Tây Nguyên (Viện Thổ nhưỡng - Nông hóa) cũng cho rằng, phần lớn diện tích đất rừng khộp có thành phần cơ giới tầng mặt cát, hoặc cát pha, kết cấu đất rời rạc, nguồn dinh dưỡng kém. Cách mặt đất khoảng 20 - 40cm là tầng kết von, sỏi đá, dưới tích đất sét nên mùa nắng gió cây cao su dễ bị ngã đổ, mùa mưa ngập úng.

“Qua thực tế cho thấy, việc chuyển đổi rừng khộp để lấy đất trồng cao su ở huyện Ea Súp và Buôn Đôn không chỉ thiệt hại lớn trước mắt về kinh tế mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái trên địa bàn. Hậu quả dễ nhận thấy là trong vài năm trở lại đây, cứ đến mùa mưa, huyện Ea Súp luôn bị ngập lụt nặng. Còn về mùa khô, nhiệt độ trong vùng luôn tăng thêm từ 1 độ trở lên so với các địa phương lân cận. Chính điều này càng gây khó khăn trong sản xuất và đời sống cho đồng bào các dân tộc trên địa bàn”, Tiến sỹ Trình Công Tư cho hay.

Theo đánh giá của các chuyên gia nông nghiệp cho rằng, UBND tỉnh Đắk Lắk đã quá nóng vội trong việc ồ ạt chuyển đổi rừng khộp sang trồng cao su mà chưa tính đến hiệu quả kinh tế cũng như ảnh hưởng đến môi trường. 

Những cánh rừng khộp, rừng “nghèo” xanh ngát trước đây ở Đắk Lắk giờ nhiều nơi trở thành đồi trọc chỉ sau gần 8 năm chuyển đổi mục đích sang trồng cao su. Một hậu quả khôn lường hiển hiện trước mắt mà cơ quan chức năng cần nhìn nhận và đánh giá lại hiệu quả của dự án.

Văn Thành

Các tin khác

Tuyến đường gần 200 tỷ đồng chưa bàn giao đã phải… xử lý lún

Tuyến đường gần 200 tỷ đồng chưa bàn giao đã phải… xử lý lún

Sau khi hoàn thiện xây dựng, tuyến đường Chợ Mai – Tân Mỹ (TP Huế) có vốn đầu tư 195 tỷ đồng cho phép lưu thông hơn 1 năm qua. Tuy nhiên, dù chưa bàn giao cho đơn vị quản lý nhưng mặt đường tuyến đường này đã bị hằn lún, buộc nhà thầu phải chắn đường xử lý.

Bài cuối: Để “sát thủ” kích điện không còn trên dòng sông

Bài cuối: Để “sát thủ” kích điện không còn trên dòng sông

Sau những chuyến đi thực tế trên sông, những gì phóng viên ghi nhận cho thấy kích điện không còn đơn thuần là câu chuyện về một phương thức đánh bắt cá. Phía sau những mẻ cá là nguồn lợi thủy sản bị tác động, những hiểm nguy đối với con người, sinh kế của cộng đồng ven sông và một hành vi đã bị pháp luật nghiêm cấm.

Bài 4: Lần theo đường đi của “sát thủ” kích điện

Bài 4: Lần theo đường đi của “sát thủ” kích điện

Những bộ kích điện đang được sử dụng trên sông đến từ đâu? Lần theo nguồn cung, phóng viên ghi nhận từ mạng xã hội, nền tảng trực tuyến đến một số điểm bán, việc tiếp cận thiết bị phục vụ đánh bắt cá bằng điện không quá khó. Nghịch lý là trong khi sử dụng dòng điện để khai thác thủy sản bị pháp luật nghiêm cấm, những thiết bị phục vụ hoạt động này vẫn được chào bán công khai.

Bài 3: Kích điện không chỉ giết cá

Bài 3: Kích điện không chỉ giết cá

Sử dụng kích điện để đánh bắt thủy sản không chỉ tác động đến nguồn lợi và hệ sinh thái. Chính người trực tiếp cầm sào, đưa dòng điện xuống nước cũng phải đối mặt với nguy cơ bị điện giật, thương tích, thậm chí tử vong. Những vụ tai nạn đau lòng đã xảy ra. Có người vĩnh viễn không trở về, có người thoát chết nhưng nỗi ám ảnh còn kéo dài. Thế nhưng, vì sinh kế, nhiều người vẫn tiếp tục bám lấy dòng sông.

Loay hoay xử lý công trình trái phép tồn tại 20 năm trên đê Tả Lam

Loay hoay xử lý công trình trái phép tồn tại 20 năm trên đê Tả Lam

Tại Nghệ An, một công trình nhà ở được xây dựng trái phép trên hành lang đê điều tồn tại suốt 20 năm, lấn chiếm hành lang bảo vệ đê điều và hành lang bảo vệ luồng đường thủy nội địa nhưng không được xử lý dứt điểm đang gây ra nhiều hệ luỵ cho chính quyền lẫn các đơn vị quản lý.

Bài 2: “Lời khai” của dòng sông

Bài 2: “Lời khai” của dòng sông

Dòng điện khi được sử dụng để khai thác thủy sản không lựa chọn cá lớn hay cá nhỏ. Những cá thể không bị bắt lên cũng có thể chịu tác động. Đáng lo hơn, cá non, cá bố mẹ, trứng và nhiều sinh vật thủy sinh khác cũng nằm trong vùng ảnh hưởng. Phía sau những mẻ cá được đưa lên bờ là một câu chuyện khó nhìn thấy bằng mắt thường, nguy cơ nguồn lợi tự nhiên mất dần khả năng tái tạo.

Bài 1: Dòng sông “chết” dưới những mẻ kích điện

Bài 1: Dòng sông “chết” dưới những mẻ kích điện

Sau khi nổ máy cho thuyền chạy sát bờ, ngược dòng sông Hồng, sông Đuống, những người sử dụng kích điện nhanh chóng tiếp cận những vị trí quen thuộc. Chỉ vài thao tác, đầu kích được đưa xuống nước, công tắc được bật. Vài giây sau, trong tiếng xèo xèo, ù ù phát ra từ bộ kích điện, những con cá lớn, nhỏ nhao lên mặt nước. Cá nhỏ nhanh chóng được vớt lên thuyền; gặp cá lớn không thể vớt bằng vợt, người đánh bắt sẵn sàng lao xuống nước để bắt...

Kỳ cuối: Lập dự án mới nghìn tỷ, đề nghị Trung ương hỗ trợ vốn

Kỳ cuối: Lập dự án mới nghìn tỷ, đề nghị Trung ương hỗ trợ vốn

Theo tham mưu của sở, ban, ngành tỉnh Hà Tĩnh: Việc “khai tử” dự án hệ thống kênh tách nước, phân lũ, phòng chống ngập úng các xã phía Nam huyện Kỳ Anh để thay thế dự án đầu tư mới sẽ giảm bớt các thủ tục pháp lý liên quan; đặc biệt là để đề xuất hỗ trợ, tận dụng tối đa nguồn lực Ngân sách Trung ương dành cho địa phương.

Kỳ 1: Dự án chống ngập đội vốn hơn 886 tỷ đồng "đứt gánh" sau 16 năm thi công

Kỳ 1: Dự án chống ngập đội vốn hơn 886 tỷ đồng "đứt gánh" sau 16 năm thi công

Dự án hệ thống kênh tách nước, phân lũ, phòng chống ngập úng các xã phía Nam huyện Kỳ Anh (Hà Tĩnh) có tổng mức đầu tư hơn 886 tỷ đồng, sau 16 năm thi công nhưng không thể hoàn thành, đã bị chấm dứt đầu tư. Thay vào đó, một dự án mới có tổng mức gần 1.400 tỷ đồng được phê duyệt khẩn cấp để giải nguy tình trạng ngập úng cục bộ tại Khu kinh tế Vũng Áng.

Ẩn họa môi trường từ chôn lấp rác thải trái quy định ở Hà Tĩnh

Ẩn họa môi trường từ chôn lấp rác thải trái quy định ở Hà Tĩnh

Do rác thải tồn đọng, quá tải nên tại một số địa phương, các doanh nghiệp ký kết hợp đồng thu gom, vận chuyển đã có dấu hiệu tự ý chôn lấp rác thải chưa qua xử lý. Tình trạng chôn rác thải không chỉ tiềm ẩn mối nguy về môi trường sinh thái, mà còn vi phạm pháp luật về môi trường, cần được chấn chỉnh, xử lý nghiêm.

Cải tạo trường học chậm tiến độ, nhà thầu bị phạt hơn 850 triệu

Cải tạo trường học chậm tiến độ, nhà thầu bị phạt hơn 850 triệu

Sau khi bị chấm dứt hợp đồng tại gói thầu số 22 dự án xử lý ô nhiễm môi trường TP Huế, một nhà thầu tiếp tục bị cơ quan chức năng TP Huế ra quyết định xử phạt hơn 850 triệu đồng do thi công cải tạo các hạng mục tại Trường THPT chuyên Quốc Học Huế chậm tiến độ.

Dự án xử lý ô nhiễm dang dở nhiều năm, Huế “trảm” nhà thầu

Dự án xử lý ô nhiễm dang dở nhiều năm, Huế “trảm” nhà thầu

Dự án xử lý triệt để ô nhiễm môi trường do rác thải sinh hoạt tại các khu vực trọng điểm trên địa bàn TP Huế (gọi tắt dự án xử lý ô nhiễm môi trường) thi công nhiều năm vẫn chưa hoàn thành. Chủ đầu tư đã ra quyết định xử phạt, chấm dứt hợp đồng đối với nhà thầu thi công chậm tiến độ.

Loạt nhà máy rác “ngắc ngoải”, nguy cơ phát sinh điểm nóng về môi trường

Loạt nhà máy rác “ngắc ngoải”, nguy cơ phát sinh điểm nóng về môi trường

Các dự án xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh không thể đầu tư xây dựng, hoặc xây dựng xong thì gặp sự cố, không phát huy hiệu quả. Để xử lý lượng rác thải tồn đọng, một số doanh nghiệp liên quan đã lén lút chôn lấp trái phép hoặc xin ngừng hoạt động buộc cơ quan Công an phải vào cuộc.

Bãi tập kết dăm gỗ ém cạnh 4 tổng kho nhiên liệu, hoá chất

Bãi tập kết dăm gỗ ém cạnh 4 tổng kho nhiên liệu, hoá chất

Tại khu vực hậu cảng Khu kinh tế (KKT) Vũng Áng hiện đang tập trung 4 tổng kho của các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực xăng dầu, hoá chất và khí hóa lỏng LPG. Tuy nhiên, cũng trong khu vực này đang hiện hữu bãi tập kết dăm gỗ quy mô lớn nhưng không đảm bảo các biện pháp về PCCC và các biện pháp che chắn ứng phó với gió lớn, đe doạ trực tiếp đến sự an toàn của các doanh nghiệp kinh doanh nhiên liệu, hoá chất.

Loay hoay xử lý “núi rác” khổng lồ chôn lấp trong Khu công nghiệp VSIP Hà Tĩnh

Loay hoay xử lý “núi rác” khổng lồ chôn lấp trong Khu công nghiệp VSIP Hà Tĩnh

Quá trình thực hiện dự án, chủ đầu tư đã phát hiện “núi rác” tồn đọng được chôn lấp dưới lòng đất trong dự án Khu công nghiệp (KCN) VSIP Hà Tĩnh. Đến nay, ngành chức năng vẫn loay hoay tìm giải pháp trong khi chưa có đầy đủ thông tin, cơ sở để xác định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Làm rõ vụ có dấu hiệu lạm dụng chức vụ ở chợ dân sinh Quảng An

Làm rõ vụ có dấu hiệu lạm dụng chức vụ ở chợ dân sinh Quảng An

Dù không được giao nhiệm vụ thu tiền, làm giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (GCNĐKKD), nhưng bà Nguyễn Thị Thanh Hương, nguyên Phó Trưởng phòng Kinh tế quận Tây Hồ (cũ), vẫn tự ý xuống chợ dân sinh Quảng An (phường Quảng An, quận Tây Hồ cũ), nay là phường Hồng Hà, TP Hà Nội, yêu cầu các hộ kinh doanh nộp tiền, làm GCNĐKKD, khiến nhiều người bức xúc…

Ai chịu trách nhiệm về sai phạm dự án Khu du lịch thác Đam B’ri ?

Ai chịu trách nhiệm về sai phạm dự án Khu du lịch thác Đam B’ri ?

Hàng chục năm kể từ khi được chấp thuận đầu tư, dự án Khu du lịch thác Đam B’ri (Lâm Đồng) vẫn dang dở. Kết luận của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đã chỉ ra những vi phạm của chủ đầu tư và còn cho thấy dấu hiệu buông lỏng quản lý của cơ quan chức năng qua nhiều giai đoạn.