Điều tra lại vụ tai nạn máy bay bí ẩn của Tổng Thư ký LHQ

Những ngày cuối năm 2014 khép lại bằng thảm kịch hàng không mang tên QZ 8501 của hãng AirAsia, nối dài danh sách những vụ rơi và mất tích bí hiểm trong lịch sử hàng không thế giới hiện đại. Cùng lúc đó, Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc thống nhất mở lại điều tra vụ án rơi máy bay mờ ám được cho là có động cơ chính trị khiến Tổng thư ký Dag Hammarskjold tử nạn. Với các bằng chứng thuyết phục để tái điều tra vụ án này, các bên liên quan đang muốn làm sáng tỏ những góc khuất trong thời kỳ Chiến tranh lạnh.

Vào lúc nửa đêm ngày 18/9/1961, chiếc máy bay chở Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc (LHQ) Dag Hammarskjold đã rơi xuống thị trấn Ndola, Bắc Rhodesia (Cộng hòa Rhodesia tồn tại từ năm 1970 - 1979 trong thời Chiến tranh lạnh), nay là Zambia.

Vị Tổng thư ký người Thụy Điển cùng 15 người khác trên máy bay tử nạn. Năm ấy 47 tuổi, tại nhiệm được 255 ngày, Dag Hjalmar Agne Carl Hammarskjold (tên đầy đủ) cho đến nay vẫn là người trẻ tuổi nhất đã từng ngồi ghế Tổng thư ký LHQ. Ông cũng là một trong số 3 người cho đến nay được trao tặng giải Nobel sau khi đã qua đời và cũng là Tổng thư ký LHQ duy nhất qua đời khi đang tại nhiệm.

Khi đó, cả Chính phủ Thụy Điển và Bắc Rhodesia đều cho rằng vụ tai nạn là do lỗi của phi công. Người duy nhất còn sống sót là một sĩ quan người Mỹ đã không cung cấp được nhiều manh mối. Trước khi qua đời vì vết thương quá nặng, sĩ quan này cho biết trên máy bay đã có một loạt tiếng nổ.

Điều tra của LHQ khi đó không đưa ra kết luận nào rõ ràng. Nhiều dân làng nơi chiếc máy bay bị nạn cho biết, một chiếc máy bay thứ hai và nhỏ hơn có thể đã bắn hạ máy bay của Hammarskjold, nhưng chi tiết này đã không được xem xét thấu đáo.

Không có gì ngạc nhiên khi các bối cảnh gây nên cái chết của ông Hammarskjold luôn có nghi vấn. Nhà ngoại giao Thụy Điển đáng ra sẽ gặp các đại diện từ nhà nước ly khai ở Cộng hòa Dân chủ Congo (Congo) - một quốc gia giàu tài nguyên, non trẻ khi ấy luôn bị các nước lớn bên ngoài dòm ngó. Có rất nhiều bên, thậm chí nhiều người ở Mỹ, có thể không muốn sứ mệnh của ông thành công.

Tổng Thư ký LHQ Dag Hammarskjold cùng Kwane Nkrumah, Tổng thống đầu tiên của Ghana và là người được giải thưởng Hòa bình Lenin.
Tổng Thư ký LHQ Dag Hammarskjold cùng Kwane Nkrumah, Tổng thống đầu tiên của Ghana và là người được giải thưởng Hòa bình Lenin.

Mới đây, phiên họp của LHQ đã nhất trí thông qua, yêu cầu Tổng thư ký Ban Ki-moon bổ nhiệm một ban điều tra độc lập sau khi có bằng chứng mới đưa ra liên quan tới vụ rơi máy bay năm 1961. Năm ngoái, một ủy ban ở Hague (Hà Lan) mang tên Hammarskjold công bố báo cáo nói rằng “có bằng chứng thuyết phục cho thấy máy bay đã bị tấn công hoặc đe dọa khi lượn xuống mặt đất”.

Năm 2011, học giả người Anh Susan Williams xuất bản cuốn sách "Ai giết Hammarskjold?". Trong đó, tác giả đặt giả thuyết máy bay của ông Hammarskjold đã bị bắn hạ và thủ phạm là lính đánh thuê theo đặt hàng của nhà nước ly khai Katanga (lúc đó được Bỉ hậu thuẫn vì lợi ích khai khoáng). Tuy nhiên, lại có giả thuyết khác cho rằng máy bay của Hammarskjold đã bị bắn hạ bởi một âm mưu của CIA.

Có lẽ cần phải trở lại một chút với lịch sử. Congo giành độc lập từ Bỉ vào năm 1960, nhưng gần như ngay sau đó rơi vào khủng hoảng chính trị. Bất ổn trong quân đội quốc gia mới lập đã khiến Bỉ điều quân và lính dù trở lại tỉnh ly khai Katanga - đây cũng là nơi mà một công ty khai mỏ đầy quyền lực của Bỉ có quyền lợi rất lớn.

Quan chức Bỉ không muốn một Congo độc lập quốc hữu hóa các nguồn tài nguyên thiên nhiên của vùng. Trước việc Liên Hiệp Quốc không thể đối phó với các thế lực do Bỉ hậu thuẫn, Thủ tướng Congo lúc bấy giờ là Patrice Lumumba đã rất giận dữ và kêu gọi sự giúp đỡ của Liên Xô.

Thủ tướng Lumumba sau đó đã bị lực lượng trung thành với người đứng đầu quân đội Congo là Joseph Mobutu lật đổ. Ông Mobutu sau đó nổi lên và là người được lợi nhiều nhất từ các chiến dịch hỗ trợ đầy hào phóng của CIA. Ông Lumumba bị ám sát năm 1961.

Hammarskjold không có quan hệ thân thiết với Lumumba, nhưng vẫn rất quan tâm tới việc hỗ trợ cho các nhà nước vừa thoát khỏi ách thực dân. Đây cũng là thời điểm mà phương Tây rất thận trọng quan sát sự trỗi dậy của các quốc gia mới độc lập thuộc "thế giới thứ ba". Vì rất nhiều nước từng chịu ách thực dân, và ít nhất là trong tưởng tượng của phương Tây thì đều có thể trở thành cánh tay nối dài của Liên Xô.

Khi ấy, nhiều nước châu Phi vẫn nằm dưới sự điều hành của các chính phủ ủng hộ thuyết cho rằng "người da trắng là ưu việt", và ủng hộ việc Katanga ly khai vì coi đây sẽ là bức tường chắn làn sóng chủ nghĩa dân tộc ở châu Phi. Còn trên cương vị của mình,  Hammarskjold lại tìm mọi cách để có một Congo thống nhất.

Một trong những tiết lộ đáng chú ý nhất được ủy ban đưa ra thảo luận năm 2013 là lời khai của Charles Southall - một nhân viên thuộc Cơ quan An ninh quốc gia (NSA), Mỹ đã nghỉ hưu - lúc đó làm việc tại một trạm nghe lén ở Nicosia, Cộng hòa Síp.

Thời điểm đưa ra những tiết lộ này, Southall là Chủ tịch Hội đồng quản trị của Công ty Tình báo thương mại Omnifact LLC. Southall, nói rằng vài giờ trước khi Hammarskjold tử nạn, ông đã nhận được thông báo từ cấp trên, nói rằng "sẽ có chuyện thú vị xảy ra". Vừa lúc tới căn cứ của Mỹ, ông nghe thấy tiếng trong loa phóng thanh có vẻ như là giọng của một lính đánh thuê thông báo về cuộc tấn công nhằm vào một máy bay vận tải.

Còn nhật báo Phố Wall dẫn lời Southall cho biết ông nghe lén được thông tin này qua hệ thống của CIA, chứ không phải qua NSA. "Theo Luật Tự do thông tin (FOIA) mà nhật báo Phố Wall, CIA không xác nhận, nhưng cũng chẳng bác bỏ việc nghe lén này". Tuy nhiên, sau cuộc bỏ phiếu của Đại hội đồng LHQ cách đây ít ngày, chính quyền Tổng thống Obama có thể sẽ buộc phải giải mật các tài liệu liên quan đến sự kiện này.

Có nhiều tài liệu cho rằng Washington khi đó đã nhúng tay vào các cuộc xung đột đẫm máu. Khi họ chiếm được khu vực do quân ly khai nắm quyền kiểm soát, lính lê dương và các lực lượng chính phủ đã thảm sát lực lượng nổi dậy và dân thường.

Mặc dù không có thống kê hệ thống con số thương vong, nhưng ước tính ít nhất có 100.000 người Congo bỏ mạng trong giai đoạn xung đột này. Với sự hỗ trợ của Mỹ, ông Mobutu đã nắm quyền kiểm soát hoàn toàn vào năm 1965. Thời gian ông cầm quyền cũng như nhiều thập kỷ chính trị và điều hành yếu kém đã để lại di sản là một Congo với các xung đột giữa các phiến quân và một xã hội bị tổn thương từ tình trạng bạo lực ồ ạt.

Hammarskjold có thể không ngăn được điều này, nhưng cuộc điều tra tới đây về cái chết của ông sẽ soi rọi ánh sáng vào góc rất tối của lịch sử Chiến tranh lạnh.

Lê Thu (theo Washington Post)

Các tin khác

Hành trình triệt phá đường dây ma túy liên tỉnh quy mô lớn

Hành trình triệt phá đường dây ma túy liên tỉnh quy mô lớn

Trùm ma túy Trần Huy Long đã thiết lập đường dây với 150 đối tượng cấp dưới làm chân rết bám rễ sâu ở các tỉnh Đồng Tháp, Vĩnh Long và đặc biệt là TP Hồ Chí Minh để tuồn ma túy vào các bar, vũ trường và các tụ điểm kinh doanh dịch vụ nhạy cảm. Theo “luật” của Long, hầu hết các chân rết đều không được biết mặt, tên tuổi của nhau, mà chỉ liên hệ giao dịch mua bán ma túy theo cấp bậc thông qua tài khoản ảo trên mạng xã hội để né tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng. Tuy nhiên, những phương thức, thủ đoạn hết sức tinh vi ấy đã không thể qua mắt được Cơ quan công an...

Công an tỉnh Tây Ninh giải cứu nhiều nạn nhân khỏi bẫy buôn người

Công an tỉnh Tây Ninh giải cứu nhiều nạn nhân khỏi bẫy buôn người

Mặc dù trên các phương tiện truyền thông phát đi nhiều cảnh báo của cơ quan Công an về những thủ đoạn lừa đảo “việc nhẹ lương cao”, nhưng thời gian qua vẫn còn rất nhiều thanh thiếu niên do nhiều hoàn cảnh khác nhau ở các địa phương vẫn sa vào lưới lừa đảo của đám buôn người. Các đối tượng buôn người thường thông qua mạng xã hội hẹn nạn nhân đến một điểm nào đó gần các cửa khẩu rồi tìm cách đưa người vượt biên trái phép sang Campuchia qua đường mòn, lối mở, sau đó bán cho các ông chủ cầm đầu tập đoàn lừa đảo. Nắm được tình hình này, Công an tỉnh Tây Ninh đã thường trực triển khai nhiều biện pháp nghiệp vụ và chỉ tính từ đầu tháng 7/2026 đến nay đã giải cứu thành công hàng chục trường hợp chưa kịp xuất cảnh; phối hợp với Công an nước bạn tiếp nhận 461 công dân bị phía nước ngoài trục xuất...

Ngăn chặn “tín dụng đen” len lỏi khu công nghiệp

Ngăn chặn “tín dụng đen” len lỏi khu công nghiệp

Đằng sau những lời đường mật “anh em giúp nhau lúc khó khăn”, “đồng nghiệp với nhau, thiếu thì cứ vay”, “cuối tháng có lương rồi trả” là những chiếc bẫy tín dụng đen được giăng ra nhằm trục lợi trên chính mồ hôi, công sức của người lao động. Khi tình đồng đội, nghĩa đồng nghiệp bị biến thành công cụ tạo lòng tin, những khoản vay tưởng chừng đơn giản có thể trở thành vòng xoáy nợ nần, kéo theo hành vi đe dọa, khủng bố tinh thần và những nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự.

Phá án thần tốc, giữ trọn niềm tin

Phá án thần tốc, giữ trọn niềm tin

Từ thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm, mô hình “Hình sự tinh nhuệ - Phá án thần tốc - Giữ trọn niềm tin của nhân dân” do Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Cần Thơ triển khai, từng bước tạo chuyển biến rõ nét trong công tác nắm tình hình, phát hiện, điều tra, truy bắt đối tượng phạm tội; góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với lực lượng Công an nhân dân.

Vạch trần thủ đoạn thuê người vay mua “xe ngân”

Vạch trần thủ đoạn thuê người vay mua “xe ngân”

Được thuê đứng tên vay mua ô tô với mức tiền công từ 80 đến 100 triệu đồng nghe có vẻ là “việc nhẹ, lương cao”, nhưng thực chất lại là cái bẫy lừa đảo tinh vi đẩy những người đồng ý nhận việc này vào vòng lao lý và nợ xấu ngập đầu. Các đối tượng trong đường dây lừa đảo vay mua ô tô trả góp rồi bán lại dưới tên gọi “xe ngân hàng” này đã dùng các chiêu trò, dựng hồ sơ nghề nghiệp, thu nhập giả, thậm chí chúng còn chuẩn bị sẵn “kịch bản” đối phó với khâu thẩm định của ngân hàng...

Giang hồ mạng và những cạm bẫy ma túy núp bóng thuốc lá điện tử

Giang hồ mạng và những cạm bẫy ma túy núp bóng thuốc lá điện tử

Dưới lớp vỏ bọc “dư dả, sang chảnh” và những hình ảnh nổi tiếng trên mạng xã hội, Dương Minh Tuấn (tức Hoàng “Nato”) cùng đồng phạm đã sa lưới trong một chuyên án ma túy quy mô lớn. Từ đầu mối này, Công an TP Hồ Chí Minh đã bóc gỡ 8 đường dây, bắt giữ 126 đối tượng, thu giữ hàng ngàn đầu pod chill chứa chất cấm etomidate. Vụ án tiếp tục là lời cảnh tỉnh về loại ma túy ngụy trang tinh vi đang len lỏi vào giới trẻ...

Tin chưa kiểm chứng, hệ quả khó lường

Tin chưa kiểm chứng, hệ quả khó lường

Chỉ một thông tin chưa được kiểm chứng, nếu được tiếp nhận bằng cảm xúc thay vì lý trí, có thể tạo ra một chuỗi phản ứng khó kiểm soát. Khi sự việc vượt khỏi giới hạn, từ một câu chuyện cá nhân có thể trở thành vấn đề về an ninh, trật tự và trách nhiệm pháp lý. Vụ việc xảy ra tại Bệnh viện Hữu nghị Lạc Việt, tỉnh Phú Thọ mới đây là bài học cảnh tỉnh đắt giá cho những ai muốn biến mạng xã hội thành tòa án để phân xử đúng sai.

Khi người của công chúng đi lầm đường

Khi người của công chúng đi lầm đường

Nhiều năm qua, thế giới showbiz Việt chứng kiến những nghệ sĩ đang ở đỉnh cao sự nghiệp, bất ngờ ngã ngựa vì “cái chết trắng”. Ma túy đã và đang là một cơn ác mộng kinh hoàng, tàn phá không thương tiếc cuộc đời, danh tiếng và cả mạng sống của nhiều người của công chúng...

Hàng giả “khoác áo” đặc sản

Hàng giả “khoác áo” đặc sản

Những năm gần đây, đặc sản vùng miền ngày càng được người tiêu dùng ưa chuộng. Chính tâm lý “hàng vùng cao”, “hàng chính gốc”, “đặc sản bản địa” đã tạo ra một thị trường béo bở cho những người làm ăn gian dối. Vụ việc liên quan đến thịt trâu gác bếp của Hải Sapa, hay sâm Lai Châu giả sâm Ngọc Linh của Thanh Hằng, hay yến sào giả thương hiệu yến sào Khánh Hòa… đang cho thấy vùng trống pháp lý trong việc kiểm soát nguồn gốc và chất lượng đối với các sản phẩm được quảng cáo là đặc sản vùng miền đang bán tràn lan trên mạng xã hội.

Thách đấu trực tuyến hay cá độ trá hình?

Thách đấu trực tuyến hay cá độ trá hình?

“PK” (Player Kill) là hình thức thách đấu trực tiếp giữa những người livestream trên các nền tảng mạng xã hội. Các trận đấu xuất hiện thử thách như bắt ăn theo cách thức của động vật, nhảy khêu gợi, dung tục hoặc thực hiện các hành động đầy rủi ro… Quà tặng là ảo nhưng người nhận có thể quy đổi thành tiền và rút về tài khoản cá nhân. Điều này đã kích thích những cuộc thách đấu PK ngày càng độc lạ, sến sẩm và kịch tính, bất chấp nguy hiểm cũng như thuần phong mỹ tục…

Dẹp loạn “giang hồ mạng”

Dẹp loạn “giang hồ mạng”

Có một thời, chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh, vài câu nói tục tĩu, những màn khoe tiền, khoe xe, khoe “chiến tích” hay những câu chuyện được dựng lên theo màu sắc giang hồ, một người vô danh cũng có thể trở thành “người nổi tiếng” trên mạng xã hội. Thế nhưng sau vụ Huấn Hoa Hồng, Phú Lê, Tế Điên… bị bắt thì “rác” mạng cũng đang dần được dọn dẹp sạch sẽ.

Ai sẽ hoàn tiền vé của khán giả khi show diễn bị hủy?

Ai sẽ hoàn tiền vé của khán giả khi show diễn bị hủy?

Khán giả trả tiền từ nhiều tháng trước nhưng gần như không biết khoản tiền ấy được quản lý ra sao, có còn được giữ để tổ chức chương trình hay đã được sử dụng cho mục đích khác. Vụ án liên quan show “Về đây bốn cánh chim trời” không chỉ đặt ra trách nhiệm của nhà tổ chức mà còn cho thấy khoảng trống trong cơ chế bảo vệ quyền lợi của khán giả.

Hãy tự cứu mình trước “bẫy niềm tin”

Hãy tự cứu mình trước “bẫy niềm tin”

Chơi hụi (họ, biêu, phường…) vốn là một tập quán tương trợ tài chính truyền thống lâu đời của người dân cả nước nói chung, vùng đồng bằng sông Cửu Long nói riêng. Tuy nhiên, thời gian qua, tại tỉnh Cà Mau, tập quán này đang bị nhiều đối tượng lợi dụng, biến tướng thành “ma trận” lừa đảo chiếm đoạt tài sản quy mô lớn, đẩy hàng chục gia đình vào cảnh trắng tay. Việc hàng loạt chủ hụi bị khởi tố, đưa ra xét xử với những mức án nghiêm minh không chỉ gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự nhẹ dạ cả tin, hám lợi của người dân, mà còn đặt ra bài toán cấp thiết về tính tuân thủ pháp luật và hiệu quả quản lý nhà nước ở cấp cơ sở.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Bi kịch phía sau những cuộc hôn nhân tạm bợ

Bi kịch phía sau những cuộc hôn nhân tạm bợ

Gặp nhau sau đổ vỡ hôn nhân gia đình, thay vì phải tìm hiểu xem cả hai có phù hợp về tính tình, lối sống… họ vội vàng quyết định ghép đôi sống thử. Đến khi nhận ra đối tác độc đoán, ích kỷ, xem người yêu như món đồ vật của mình, không phù hợp để kết lương duyên lâu dài thì đã quá muộn...

Bát nháo thị trường kim cương

Bát nháo thị trường kim cương

Từ vụ triệt phá đường dây buôn lậu hơn 28.000 viên kim cương xuyên quốc gia, một góc khuất đáng lo ngại của thị trường đá quý Việt Nam đã lộ diện. Không chỉ là câu chuyện buôn lậu hay trốn thuế, vụ án còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ "vàng thau lẫn lộn", khi những viên kim cương không rõ nguồn gốc hoàn toàn có thể được "hợp thức hóa" để bước vào thị trường như hàng chính hãng.

Triệt phá đường dây sản xuất, mua bán vũ khí quân dụng quy mô lớn

Triệt phá đường dây sản xuất, mua bán vũ khí quân dụng quy mô lớn

Tối mắt vì tiền, đối tượng tìm cách móc nối đặt mua linh kiện súng các loại (trong đó có cả linh kiện súng quân dụng) mang về cất giấu, lên mạng học cách lắp ráp hoàn chỉnh rồi đăng tải hình ảnh lên mạng xã hội để rao bán. Khi có khách đặt mua, chỉ cần chuyển cọc, đối tượng ngụy trang trong thùng đựng máy tính hoặc kiện hàng gửi qua xe khách liên tỉnh, ở gần thì thuê shipper.

Cá độ bóng đá “nóng” cùng World Cup

Cá độ bóng đá “nóng” cùng World Cup

Ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh (FIFA World Cup 2026) mặc dù mới khởi tranh, chỉ mới đi hết nửa chặng đường, song vấn nạn đánh bạc, cá độ bóng đá trên không gian mạng tại Việt Nam đã “nóng” chẳng kém cạnh trên sân cỏ ở Bắc Mỹ. Nhiều đường dây cùng hàng loạt đối tượng, dù hoạt động kín kẽ, tinh vi song vẫn bị lực lượng Công an lật tẩy, xóa sổ trên khắp cả nước.

Mua bán trái phép chất ma túy đội lốt thuốc lá điện tử

Mua bán trái phép chất ma túy đội lốt thuốc lá điện tử

Sau khi hàng loạt những chiêu trò biến tướng của hoạt động mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma túy bằng cách pha trộn ma túy trong các gói trà giảm cân, đông trùng hạ thảo, gói bột nước trái cây Crispy fruit, Crispy fruit grape, mango, nước dâu, nước vui, viên kẹo, miếng ngậm… bị cơ quan Công an bóc trần, các đối tượng lại “đẻ” ra chiêu trò mới bằng cách hòa vào tinh dầu thuốc lá điện tử để tuồn ra thị trường.

Vạch trần thủ đoạn lừa đảo tinh vi bằng hợp đồng nghỉ dưỡng

Vạch trần thủ đoạn lừa đảo tinh vi bằng hợp đồng nghỉ dưỡng

21 vụ án, 187 đối tượng bị khởi tố, số nạn nhân lên đến 493 người, số tiền lừa đảo hơn 181,4 tỷ đồng và con số có thể tăng lên khi vụ án đang tiếp tục điều tra mở rộng. Đó là những con số khủng trong vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng thủ đoạn bán gói nghỉ dưỡng, du lịch vừa bị Công an TP Hà Nội khởi tố. Điều đáng buồn khi nạn nhân chủ yếu là những người già và các đối tượng lập nên một hệ thống các công ty có móc nối với nhau lừa đảo ngay trong nước.