Điều tra lại vụ tai nạn máy bay bí ẩn của Tổng Thư ký LHQ

Những ngày cuối năm 2014 khép lại bằng thảm kịch hàng không mang tên QZ 8501 của hãng AirAsia, nối dài danh sách những vụ rơi và mất tích bí hiểm trong lịch sử hàng không thế giới hiện đại. Cùng lúc đó, Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc thống nhất mở lại điều tra vụ án rơi máy bay mờ ám được cho là có động cơ chính trị khiến Tổng thư ký Dag Hammarskjold tử nạn. Với các bằng chứng thuyết phục để tái điều tra vụ án này, các bên liên quan đang muốn làm sáng tỏ những góc khuất trong thời kỳ Chiến tranh lạnh.

Vào lúc nửa đêm ngày 18/9/1961, chiếc máy bay chở Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc (LHQ) Dag Hammarskjold đã rơi xuống thị trấn Ndola, Bắc Rhodesia (Cộng hòa Rhodesia tồn tại từ năm 1970 - 1979 trong thời Chiến tranh lạnh), nay là Zambia.

Vị Tổng thư ký người Thụy Điển cùng 15 người khác trên máy bay tử nạn. Năm ấy 47 tuổi, tại nhiệm được 255 ngày, Dag Hjalmar Agne Carl Hammarskjold (tên đầy đủ) cho đến nay vẫn là người trẻ tuổi nhất đã từng ngồi ghế Tổng thư ký LHQ. Ông cũng là một trong số 3 người cho đến nay được trao tặng giải Nobel sau khi đã qua đời và cũng là Tổng thư ký LHQ duy nhất qua đời khi đang tại nhiệm.

Khi đó, cả Chính phủ Thụy Điển và Bắc Rhodesia đều cho rằng vụ tai nạn là do lỗi của phi công. Người duy nhất còn sống sót là một sĩ quan người Mỹ đã không cung cấp được nhiều manh mối. Trước khi qua đời vì vết thương quá nặng, sĩ quan này cho biết trên máy bay đã có một loạt tiếng nổ.

Điều tra của LHQ khi đó không đưa ra kết luận nào rõ ràng. Nhiều dân làng nơi chiếc máy bay bị nạn cho biết, một chiếc máy bay thứ hai và nhỏ hơn có thể đã bắn hạ máy bay của Hammarskjold, nhưng chi tiết này đã không được xem xét thấu đáo.

Không có gì ngạc nhiên khi các bối cảnh gây nên cái chết của ông Hammarskjold luôn có nghi vấn. Nhà ngoại giao Thụy Điển đáng ra sẽ gặp các đại diện từ nhà nước ly khai ở Cộng hòa Dân chủ Congo (Congo) - một quốc gia giàu tài nguyên, non trẻ khi ấy luôn bị các nước lớn bên ngoài dòm ngó. Có rất nhiều bên, thậm chí nhiều người ở Mỹ, có thể không muốn sứ mệnh của ông thành công.

Tổng Thư ký LHQ Dag Hammarskjold cùng Kwane Nkrumah, Tổng thống đầu tiên của Ghana và là người được giải thưởng Hòa bình Lenin.
Tổng Thư ký LHQ Dag Hammarskjold cùng Kwane Nkrumah, Tổng thống đầu tiên của Ghana và là người được giải thưởng Hòa bình Lenin.

Mới đây, phiên họp của LHQ đã nhất trí thông qua, yêu cầu Tổng thư ký Ban Ki-moon bổ nhiệm một ban điều tra độc lập sau khi có bằng chứng mới đưa ra liên quan tới vụ rơi máy bay năm 1961. Năm ngoái, một ủy ban ở Hague (Hà Lan) mang tên Hammarskjold công bố báo cáo nói rằng “có bằng chứng thuyết phục cho thấy máy bay đã bị tấn công hoặc đe dọa khi lượn xuống mặt đất”.

Năm 2011, học giả người Anh Susan Williams xuất bản cuốn sách "Ai giết Hammarskjold?". Trong đó, tác giả đặt giả thuyết máy bay của ông Hammarskjold đã bị bắn hạ và thủ phạm là lính đánh thuê theo đặt hàng của nhà nước ly khai Katanga (lúc đó được Bỉ hậu thuẫn vì lợi ích khai khoáng). Tuy nhiên, lại có giả thuyết khác cho rằng máy bay của Hammarskjold đã bị bắn hạ bởi một âm mưu của CIA.

Có lẽ cần phải trở lại một chút với lịch sử. Congo giành độc lập từ Bỉ vào năm 1960, nhưng gần như ngay sau đó rơi vào khủng hoảng chính trị. Bất ổn trong quân đội quốc gia mới lập đã khiến Bỉ điều quân và lính dù trở lại tỉnh ly khai Katanga - đây cũng là nơi mà một công ty khai mỏ đầy quyền lực của Bỉ có quyền lợi rất lớn.

Quan chức Bỉ không muốn một Congo độc lập quốc hữu hóa các nguồn tài nguyên thiên nhiên của vùng. Trước việc Liên Hiệp Quốc không thể đối phó với các thế lực do Bỉ hậu thuẫn, Thủ tướng Congo lúc bấy giờ là Patrice Lumumba đã rất giận dữ và kêu gọi sự giúp đỡ của Liên Xô.

Thủ tướng Lumumba sau đó đã bị lực lượng trung thành với người đứng đầu quân đội Congo là Joseph Mobutu lật đổ. Ông Mobutu sau đó nổi lên và là người được lợi nhiều nhất từ các chiến dịch hỗ trợ đầy hào phóng của CIA. Ông Lumumba bị ám sát năm 1961.

Hammarskjold không có quan hệ thân thiết với Lumumba, nhưng vẫn rất quan tâm tới việc hỗ trợ cho các nhà nước vừa thoát khỏi ách thực dân. Đây cũng là thời điểm mà phương Tây rất thận trọng quan sát sự trỗi dậy của các quốc gia mới độc lập thuộc "thế giới thứ ba". Vì rất nhiều nước từng chịu ách thực dân, và ít nhất là trong tưởng tượng của phương Tây thì đều có thể trở thành cánh tay nối dài của Liên Xô.

Khi ấy, nhiều nước châu Phi vẫn nằm dưới sự điều hành của các chính phủ ủng hộ thuyết cho rằng "người da trắng là ưu việt", và ủng hộ việc Katanga ly khai vì coi đây sẽ là bức tường chắn làn sóng chủ nghĩa dân tộc ở châu Phi. Còn trên cương vị của mình,  Hammarskjold lại tìm mọi cách để có một Congo thống nhất.

Một trong những tiết lộ đáng chú ý nhất được ủy ban đưa ra thảo luận năm 2013 là lời khai của Charles Southall - một nhân viên thuộc Cơ quan An ninh quốc gia (NSA), Mỹ đã nghỉ hưu - lúc đó làm việc tại một trạm nghe lén ở Nicosia, Cộng hòa Síp.

Thời điểm đưa ra những tiết lộ này, Southall là Chủ tịch Hội đồng quản trị của Công ty Tình báo thương mại Omnifact LLC. Southall, nói rằng vài giờ trước khi Hammarskjold tử nạn, ông đã nhận được thông báo từ cấp trên, nói rằng "sẽ có chuyện thú vị xảy ra". Vừa lúc tới căn cứ của Mỹ, ông nghe thấy tiếng trong loa phóng thanh có vẻ như là giọng của một lính đánh thuê thông báo về cuộc tấn công nhằm vào một máy bay vận tải.

Còn nhật báo Phố Wall dẫn lời Southall cho biết ông nghe lén được thông tin này qua hệ thống của CIA, chứ không phải qua NSA. "Theo Luật Tự do thông tin (FOIA) mà nhật báo Phố Wall, CIA không xác nhận, nhưng cũng chẳng bác bỏ việc nghe lén này". Tuy nhiên, sau cuộc bỏ phiếu của Đại hội đồng LHQ cách đây ít ngày, chính quyền Tổng thống Obama có thể sẽ buộc phải giải mật các tài liệu liên quan đến sự kiện này.

Có nhiều tài liệu cho rằng Washington khi đó đã nhúng tay vào các cuộc xung đột đẫm máu. Khi họ chiếm được khu vực do quân ly khai nắm quyền kiểm soát, lính lê dương và các lực lượng chính phủ đã thảm sát lực lượng nổi dậy và dân thường.

Mặc dù không có thống kê hệ thống con số thương vong, nhưng ước tính ít nhất có 100.000 người Congo bỏ mạng trong giai đoạn xung đột này. Với sự hỗ trợ của Mỹ, ông Mobutu đã nắm quyền kiểm soát hoàn toàn vào năm 1965. Thời gian ông cầm quyền cũng như nhiều thập kỷ chính trị và điều hành yếu kém đã để lại di sản là một Congo với các xung đột giữa các phiến quân và một xã hội bị tổn thương từ tình trạng bạo lực ồ ạt.

Hammarskjold có thể không ngăn được điều này, nhưng cuộc điều tra tới đây về cái chết của ông sẽ soi rọi ánh sáng vào góc rất tối của lịch sử Chiến tranh lạnh.

Lê Thu (theo Washington Post)

Các tin khác

Cá độ bóng đá “nóng” cùng World Cup

Cá độ bóng đá “nóng” cùng World Cup

Ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh (FIFA World Cup 2026) mặc dù mới khởi tranh, chỉ mới đi hết nửa chặng đường, song vấn nạn đánh bạc, cá độ bóng đá trên không gian mạng tại Việt Nam đã “nóng” chẳng kém cạnh trên sân cỏ ở Bắc Mỹ. Nhiều đường dây cùng hàng loạt đối tượng, dù hoạt động kín kẽ, tinh vi song vẫn bị lực lượng Công an lật tẩy, xóa sổ trên khắp cả nước.

Mua bán trái phép chất ma túy đội lốt thuốc lá điện tử

Mua bán trái phép chất ma túy đội lốt thuốc lá điện tử

Sau khi hàng loạt những chiêu trò biến tướng của hoạt động mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma túy bằng cách pha trộn ma túy trong các gói trà giảm cân, đông trùng hạ thảo, gói bột nước trái cây Crispy fruit, Crispy fruit grape, mango, nước dâu, nước vui, viên kẹo, miếng ngậm… bị cơ quan Công an bóc trần, các đối tượng lại “đẻ” ra chiêu trò mới bằng cách hòa vào tinh dầu thuốc lá điện tử để tuồn ra thị trường.

Vạch trần thủ đoạn lừa đảo tinh vi bằng hợp đồng nghỉ dưỡng

Vạch trần thủ đoạn lừa đảo tinh vi bằng hợp đồng nghỉ dưỡng

21 vụ án, 187 đối tượng bị khởi tố, số nạn nhân lên đến 493 người, số tiền lừa đảo hơn 181,4 tỷ đồng và con số có thể tăng lên khi vụ án đang tiếp tục điều tra mở rộng. Đó là những con số khủng trong vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng thủ đoạn bán gói nghỉ dưỡng, du lịch vừa bị Công an TP Hà Nội khởi tố. Điều đáng buồn khi nạn nhân chủ yếu là những người già và các đối tượng lập nên một hệ thống các công ty có móc nối với nhau lừa đảo ngay trong nước.

Sử dụng phần mềm lậu: Lợi trước mắt, hại dài lâu

Sử dụng phần mềm lậu: Lợi trước mắt, hại dài lâu

Nhiều năm qua, việc cài đặt và sử dụng phần mềm không bản quyền vẫn diễn ra khá phổ biến tại Việt Nam. Không ít người vẫn giữ tâm lý “dùng tạm”, “không ai kiểm tra”, hoặc coi việc sử dụng phần mềm crack, key lậu là chuyện bình thường để tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, vụ án vừa được Công an tỉnh Phú Thọ khởi tố cho thấy sự nghiêm khắc của cơ quan chức năng đối với hành vi xâm phạm quyền tác giả trên môi trường số.

 Bóc gỡ đường dây sản xuất trái phép vũ khí xuyên Việt

Bóc gỡ đường dây sản xuất trái phép vũ khí xuyên Việt

Trong thời gian 60 ngày, từ những dấu vết trên không gian mạng, lực lượng An ninh Công an Hà Tĩnh đã bóc gỡ, triệt xóa thành công đường dây sản xuất, chế tạo, tàng trữ, mua bán trái phép vũ khí quân dụng quy mô lớn hoạt động từ Lào Cai đến An Giang, bắt giữ hàng chục đối tượng, thu hàng trăm khẩu súng thành phẩm và hàng nghìn linh kiện.

Xuất ngoại tham gia đường dây rửa tiền gần 565 tỷ đồng

Xuất ngoại tham gia đường dây rửa tiền gần 565 tỷ đồng

Sau khi giả danh cán bộ thuế, gọi điện cho nhiều doanh nghiệp yêu cầu cài đặt kê khai thuế qua mạng; các đối tượng đã chiếm quyền kiểm soát tài khoản ngân hàng của các bị hại. Từ đó, các đối tượng sử dụng tài khoản bị hại để chuyển tiền đến nhiều tài khoản khác nhau… Cơ quan điều tra xác định, các đối tượng trong đường dây “Rửa tiền” có giao dịch bất thường phát sinh là 43.510 lượt giao dịch, với tổng số tiền giao dịch lên đến gần 565 tỷ đồng…

Thị trường ngầm mua bán thiết bị gian lận cước taxi công nghệ

Phanh phui thị trường ngầm gian lận cước taxi

Hành khách vẫn lên xe, chuyến đi vẫn diễn ra, tiền cước vẫn được thanh toán đầy đủ, nhưng trên hệ thống quản lý của doanh nghiệp, những cuốc xe ấy chưa từng tồn tại. Những vụ án gần đây đã hé lộ một phương thức gian lận mới trong ngành vận tải công nghệ, nơi các thiết bị điện tử được chế tạo riêng để vô hiệu hóa hệ thống giám sát, giúp tài xế chiếm đoạt doanh thu và hình thành cả một thị trường ngầm trên phạm vi nhiều tỉnh, thành phố.

Ngọc “Sủi”: Từ "Idol tóp tóp" đến vòng lao lý

Ngọc “Sủi”: Từ "Idol tóp tóp" đến vòng lao lý

Từng thu hút hàng trăm nghìn người theo dõi bằng những "bài giảng" về chữ tín, nghĩa khí và cách làm người, TikToker Ngọc "Sủi" xây dựng hình ảnh một đàn anh từng trải trên mạng xã hội. Nhưng phía sau những video triệu lượt xem ấy, cơ quan điều tra lại phác họa một chân dung khác, gắn với cáo buộc cưỡng đoạt 6,8 tỷ đồng và một vụ án đang gây nhiều chú ý.

Lật tẩy băng nhóm núp bóng doanh nghiệp cưỡng đoạt tài sản

Lật tẩy băng nhóm núp bóng doanh nghiệp cưỡng đoạt tài sản

Dưới cái mác một doanh nghiệp trung chuyển, kiểm đếm thủy hải sản hoạt động nhộn nhịp tại phường Minh Phụng, TP Hồ Chí Minh, “Chành cua 46” thực chất là đại bản doanh của một băng nhóm giang hồ hoạt động theo kiểu “xã hội đen”. Bằng các thủ đoạn khủng bố tinh thần, phá hoại tài sản và áp đặt “luật ngầm” tàn nhẫn, băng nhóm do nữ quái Lâm Bích Dung cầm đầu đã cưỡng đoạt của các chủ vựa, tài xế miền Tây số tiền bất chính khổng lồ lên đến hơn 40 tỷ đồng.

Lập khống nhiều chứng từ truyền thông, chiếm đoạt hơn 1,7 tỷ đồng của Nhà nước

Lập khống nhiều chứng từ truyền thông, chiếm đoạt hơn 1,7 tỷ đồng của Nhà nước

Trần Thị Cẩm Nhung, nguyên là kế toán viên Phòng Tài chính - Dịch vụ quảng cáo của Đài Phát thanh Truyền hình Thừa Thiên Huế cũ (Đài TRT cũ) đã cấu kết với một số đối tượng lập khống các chứng nhận phát sóng, các chứng từ liên quan đến việc truyền thông, tuyên truyền để chiếm đoạt số tiền hơn 1,7 tỷ đồng của Nhà nước tại Văn phòng Điều phối Chương trình mục tiêu quốc gia nông thôn mới TP Huế (viết tắt Văn phòng Điều phối nông thôn mới TP Huế)…

Lỗ hổng nghiêm trọng từ chứng nhận hợp quy

Lỗ hổng nghiêm trọng từ chứng nhận hợp quy

Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa kết luận vụ án “Giả mạo trong công tác” xảy ra tại Văn phòng Chứng nhận chất lượng (BQC) và các đơn vị liên quan trên phạm vi toàn quốc. Các đối tượng đã lập khống hồ sơ, sử dụng phiếu kết quả thử nghiệm giả để cấp giấy chứng nhận hợp quy cho các doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là sản xuất thức ăn chăn nuôi, thủy sản.

Phá đường dây sản xuất và buôn bán vũ khí quân dụng liên tỉnh

Phá đường dây sản xuất và buôn bán vũ khí quân dụng liên tỉnh

Quá trình triển khai công tác trinh sát trên không gian mạng, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm (ANM&PCTP) sử dụng công nghệ cao Công an TP Huế vừa xác minh, làm rõ 10 đối tượng có hành vi sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí quân dụng liên tỉnh. Cơ quan Công an thu giữ 10 khẩu súng nén hơi bắn đạn chì, gần 20.000 viên đạn cùng nhiều dụng cụ để sản xuất vũ khí quân dụng…

Cẩn trọng sập bẫy hàng hiệu giá rẻ

Cẩn trọng sập bẫy hàng hiệu giá rẻ

Không cần cửa hàng sang trọng, không cần quầy kệ xa hoa, chỉ với một chiếc điện thoại và vài câu quảng cáo “xả kho hàng hiệu”, “sale sốc”, “hàng chính hãng 100%”, nhiều tài khoản livestream trên mạng xã hội đang thu hút hàng nghìn lượt xem, chốt đơn liên tục. Phía sau những phiên livestream tưởng như “săn được món hời” ấy lại tiềm ẩn nguy cơ lớn về hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Vụ án “giết người không thấy xác” thách thức cảnh sát Australia

Vụ án “giết người không thấy xác” thách thức cảnh sát Australia

Giữa vùng sa mạc mênh mông của Australia, một tiếng súng vang lên trong đêm tối, mở ra vụ án khiến cảnh sát mất hơn 20 năm điều tra mà vẫn chưa thể đóng hồ sơ. Lý do là hung thủ đã chết trong tù, nhưng thi thể nạn nhân vẫn biến mất đâu đó giữa sa mạc rộng lớn.

Thần tượng hóa tội phạm - căn bệnh trầm kha của mạng xã hội

Thần tượng hóa tội phạm - căn bệnh trầm kha của mạng xã hội

Ra tòa với một thái độ không thể ngông nghênh hơn, Bùi Đình Khánh - kẻ cầm đầu đường dây tội phạm ma túy ở Quảng Ninh, kẻ đã chống trả quyết liệt khi bị truy bắt khiến một chiến sĩ Công an hy sinh, với những clip ngông nghênh đang trở nên viral trên mạng xã hội. Chỉ vài câu nói trước tòa, một thái độ bình tĩnh hay cái gọi là “thần thái” cũng đủ để một kẻ phạm tội đặc biệt nghiêm trọng được tung hô như một người “bản lĩnh”, “nghĩa khí”, coi cái chết nhẹ tựa lông hồng.

Những đứa trẻ bị bỏ quên

Những đứa trẻ bị bỏ quên

Những vụ bạo hành trẻ em liên tiếp xảy ra thời gian gần đây không chỉ khiến dư luận phẫn nộ bởi sự tàn nhẫn của những kẻ mang danh “cha dượng”, người tình của mẹ, mà còn bởi một sự thật đau đớn hơn: rất nhiều đứa trẻ đã bị bỏ lại ngay trong chính gia đình mình.

Ly kỳ vụ bán thiên thạch giả ở Bắc Ninh

Ly kỳ vụ bán thiên thạch giả ở Bắc Ninh

Công an tỉnh Bắc Ninh vừa bắt giữ 4 đối tượng có hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng thủ đoạn bán thiên thạch giả với giá 11 tỷ đồng. “Thiên thạch” chỉ là một viên đá được chế tác bằng than chì và một số nguyên liệu khác, được rao bán tới hàng chục tỷ đồng, nhưng vẫn có người mắc bẫy. Vì sao?

Những thủ đoạn “thời kỳ đồ đá” khiến an ninh hiện đại lúng túng

Những thủ đoạn “thời kỳ đồ đá” khiến an ninh hiện đại lúng túng

Tháng 1/2026, cảnh sát Tây Ban Nha triệt phá một đường dây buôn cocaine sử dụng phương thức tưởng như rất đơn giản: thuê thợ lặn bí mật gắn ma túy vào thân tàu vận tải để vận chuyển xuyên Đại Tây Dương. Khi tàu cập cảng, số hàng này được thu hồi trước khi lực lượng chức năng kịp phát hiện.

Chiếc “vòi bạch tuộc” của gã trùm 9X

Chiếc “vòi bạch tuộc” của gã trùm 9X

Dưới vỏ bọc là những cư dân trí thức, người nước ngoài sinh sống tại các căn hộ chung cư cao cấp, một đường dây mua bán, tàng trữ và tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy quy mô lớn đã bị lực lượng Cảnh sát phòng, chống tội phạm về ma túy Công an TP Hồ Chí Minh triệt phá thành công.

Cạm bẫy sau lớp vỏ hào nhoáng

Cạm bẫy sau lớp vỏ hào nhoáng

Những hình ảnh giàu có, cuộc sống sang trọng và các mối quan hệ được dàn dựng trên mạng xã hội đang trở thành công cụ để xây dựng niềm tin giả tạo và chiếm đoạt tài sản thật.