Điều tra lại vụ tai nạn máy bay bí ẩn của Tổng Thư ký LHQ

Những ngày cuối năm 2014 khép lại bằng thảm kịch hàng không mang tên QZ 8501 của hãng AirAsia, nối dài danh sách những vụ rơi và mất tích bí hiểm trong lịch sử hàng không thế giới hiện đại. Cùng lúc đó, Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc thống nhất mở lại điều tra vụ án rơi máy bay mờ ám được cho là có động cơ chính trị khiến Tổng thư ký Dag Hammarskjold tử nạn. Với các bằng chứng thuyết phục để tái điều tra vụ án này, các bên liên quan đang muốn làm sáng tỏ những góc khuất trong thời kỳ Chiến tranh lạnh.

Vào lúc nửa đêm ngày 18/9/1961, chiếc máy bay chở Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc (LHQ) Dag Hammarskjold đã rơi xuống thị trấn Ndola, Bắc Rhodesia (Cộng hòa Rhodesia tồn tại từ năm 1970 - 1979 trong thời Chiến tranh lạnh), nay là Zambia.

Vị Tổng thư ký người Thụy Điển cùng 15 người khác trên máy bay tử nạn. Năm ấy 47 tuổi, tại nhiệm được 255 ngày, Dag Hjalmar Agne Carl Hammarskjold (tên đầy đủ) cho đến nay vẫn là người trẻ tuổi nhất đã từng ngồi ghế Tổng thư ký LHQ. Ông cũng là một trong số 3 người cho đến nay được trao tặng giải Nobel sau khi đã qua đời và cũng là Tổng thư ký LHQ duy nhất qua đời khi đang tại nhiệm.

Khi đó, cả Chính phủ Thụy Điển và Bắc Rhodesia đều cho rằng vụ tai nạn là do lỗi của phi công. Người duy nhất còn sống sót là một sĩ quan người Mỹ đã không cung cấp được nhiều manh mối. Trước khi qua đời vì vết thương quá nặng, sĩ quan này cho biết trên máy bay đã có một loạt tiếng nổ.

Điều tra của LHQ khi đó không đưa ra kết luận nào rõ ràng. Nhiều dân làng nơi chiếc máy bay bị nạn cho biết, một chiếc máy bay thứ hai và nhỏ hơn có thể đã bắn hạ máy bay của Hammarskjold, nhưng chi tiết này đã không được xem xét thấu đáo.

Không có gì ngạc nhiên khi các bối cảnh gây nên cái chết của ông Hammarskjold luôn có nghi vấn. Nhà ngoại giao Thụy Điển đáng ra sẽ gặp các đại diện từ nhà nước ly khai ở Cộng hòa Dân chủ Congo (Congo) - một quốc gia giàu tài nguyên, non trẻ khi ấy luôn bị các nước lớn bên ngoài dòm ngó. Có rất nhiều bên, thậm chí nhiều người ở Mỹ, có thể không muốn sứ mệnh của ông thành công.

Tổng Thư ký LHQ Dag Hammarskjold cùng Kwane Nkrumah, Tổng thống đầu tiên của Ghana và là người được giải thưởng Hòa bình Lenin.
Tổng Thư ký LHQ Dag Hammarskjold cùng Kwane Nkrumah, Tổng thống đầu tiên của Ghana và là người được giải thưởng Hòa bình Lenin.

Mới đây, phiên họp của LHQ đã nhất trí thông qua, yêu cầu Tổng thư ký Ban Ki-moon bổ nhiệm một ban điều tra độc lập sau khi có bằng chứng mới đưa ra liên quan tới vụ rơi máy bay năm 1961. Năm ngoái, một ủy ban ở Hague (Hà Lan) mang tên Hammarskjold công bố báo cáo nói rằng “có bằng chứng thuyết phục cho thấy máy bay đã bị tấn công hoặc đe dọa khi lượn xuống mặt đất”.

Năm 2011, học giả người Anh Susan Williams xuất bản cuốn sách "Ai giết Hammarskjold?". Trong đó, tác giả đặt giả thuyết máy bay của ông Hammarskjold đã bị bắn hạ và thủ phạm là lính đánh thuê theo đặt hàng của nhà nước ly khai Katanga (lúc đó được Bỉ hậu thuẫn vì lợi ích khai khoáng). Tuy nhiên, lại có giả thuyết khác cho rằng máy bay của Hammarskjold đã bị bắn hạ bởi một âm mưu của CIA.

Có lẽ cần phải trở lại một chút với lịch sử. Congo giành độc lập từ Bỉ vào năm 1960, nhưng gần như ngay sau đó rơi vào khủng hoảng chính trị. Bất ổn trong quân đội quốc gia mới lập đã khiến Bỉ điều quân và lính dù trở lại tỉnh ly khai Katanga - đây cũng là nơi mà một công ty khai mỏ đầy quyền lực của Bỉ có quyền lợi rất lớn.

Quan chức Bỉ không muốn một Congo độc lập quốc hữu hóa các nguồn tài nguyên thiên nhiên của vùng. Trước việc Liên Hiệp Quốc không thể đối phó với các thế lực do Bỉ hậu thuẫn, Thủ tướng Congo lúc bấy giờ là Patrice Lumumba đã rất giận dữ và kêu gọi sự giúp đỡ của Liên Xô.

Thủ tướng Lumumba sau đó đã bị lực lượng trung thành với người đứng đầu quân đội Congo là Joseph Mobutu lật đổ. Ông Mobutu sau đó nổi lên và là người được lợi nhiều nhất từ các chiến dịch hỗ trợ đầy hào phóng của CIA. Ông Lumumba bị ám sát năm 1961.

Hammarskjold không có quan hệ thân thiết với Lumumba, nhưng vẫn rất quan tâm tới việc hỗ trợ cho các nhà nước vừa thoát khỏi ách thực dân. Đây cũng là thời điểm mà phương Tây rất thận trọng quan sát sự trỗi dậy của các quốc gia mới độc lập thuộc "thế giới thứ ba". Vì rất nhiều nước từng chịu ách thực dân, và ít nhất là trong tưởng tượng của phương Tây thì đều có thể trở thành cánh tay nối dài của Liên Xô.

Khi ấy, nhiều nước châu Phi vẫn nằm dưới sự điều hành của các chính phủ ủng hộ thuyết cho rằng "người da trắng là ưu việt", và ủng hộ việc Katanga ly khai vì coi đây sẽ là bức tường chắn làn sóng chủ nghĩa dân tộc ở châu Phi. Còn trên cương vị của mình,  Hammarskjold lại tìm mọi cách để có một Congo thống nhất.

Một trong những tiết lộ đáng chú ý nhất được ủy ban đưa ra thảo luận năm 2013 là lời khai của Charles Southall - một nhân viên thuộc Cơ quan An ninh quốc gia (NSA), Mỹ đã nghỉ hưu - lúc đó làm việc tại một trạm nghe lén ở Nicosia, Cộng hòa Síp.

Thời điểm đưa ra những tiết lộ này, Southall là Chủ tịch Hội đồng quản trị của Công ty Tình báo thương mại Omnifact LLC. Southall, nói rằng vài giờ trước khi Hammarskjold tử nạn, ông đã nhận được thông báo từ cấp trên, nói rằng "sẽ có chuyện thú vị xảy ra". Vừa lúc tới căn cứ của Mỹ, ông nghe thấy tiếng trong loa phóng thanh có vẻ như là giọng của một lính đánh thuê thông báo về cuộc tấn công nhằm vào một máy bay vận tải.

Còn nhật báo Phố Wall dẫn lời Southall cho biết ông nghe lén được thông tin này qua hệ thống của CIA, chứ không phải qua NSA. "Theo Luật Tự do thông tin (FOIA) mà nhật báo Phố Wall, CIA không xác nhận, nhưng cũng chẳng bác bỏ việc nghe lén này". Tuy nhiên, sau cuộc bỏ phiếu của Đại hội đồng LHQ cách đây ít ngày, chính quyền Tổng thống Obama có thể sẽ buộc phải giải mật các tài liệu liên quan đến sự kiện này.

Có nhiều tài liệu cho rằng Washington khi đó đã nhúng tay vào các cuộc xung đột đẫm máu. Khi họ chiếm được khu vực do quân ly khai nắm quyền kiểm soát, lính lê dương và các lực lượng chính phủ đã thảm sát lực lượng nổi dậy và dân thường.

Mặc dù không có thống kê hệ thống con số thương vong, nhưng ước tính ít nhất có 100.000 người Congo bỏ mạng trong giai đoạn xung đột này. Với sự hỗ trợ của Mỹ, ông Mobutu đã nắm quyền kiểm soát hoàn toàn vào năm 1965. Thời gian ông cầm quyền cũng như nhiều thập kỷ chính trị và điều hành yếu kém đã để lại di sản là một Congo với các xung đột giữa các phiến quân và một xã hội bị tổn thương từ tình trạng bạo lực ồ ạt.

Hammarskjold có thể không ngăn được điều này, nhưng cuộc điều tra tới đây về cái chết của ông sẽ soi rọi ánh sáng vào góc rất tối của lịch sử Chiến tranh lạnh.

Lê Thu (theo Washington Post)

Các tin khác

Đường dây dẫn dụ kiếm tiền online trên ứng dụng thương mại điện tử

Đường dây dẫn dụ kiếm tiền online trên ứng dụng thương mại điện tử

Sau gần 5 tháng kiên trì lần theo dấu vết trên không gian mạng, thu thập chứng cứ, giữa tháng 2/2026, các đơn vị nghiệp vụ Công an tỉnh Đồng Nai phối hợp với Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Bộ Công an, Công an TP Hồ Chí Minh và tỉnh Tây Ninh đã triệt phá thành công đường dây lừa đảo trên không gian mạng với quy mô lớn do Nguyễn Thị Vân, sinh năm 1996 tại tỉnh Đồng Nai cầm đầu.

16 giờ truy bắt 2 tên cướp tiệm vàng đêm Giao thừa

16 giờ truy bắt 2 tên cướp tiệm vàng đêm Giao thừa

Khi những cành mai trước hiên nhà vừa kịp bung nở, mùi nhang trầm bắt đầu len nhẹ trong gió lạnh cao nguyên, mọi nhà chuẩn bị đón thời khắc giao thừa Tết Bính Ngọ 2026 thì tại Trung tâm chỉ huy của Công an tỉnh Lâm Đồng, bầu không khí lại căng như dây đàn.

Bắt “ông trùm” chuyên mua bán trái phép súng đạn

Bắt “ông trùm” chuyên mua bán trái phép súng đạn

Sau thời gian áp dụng nhiều biện pháp nghiệp vụ tiến hành theo dõi, đầu tháng 2/2026, cơ quan An ninh điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam đối với Nguyễn Thanh Hiếu, sinh năm 1988, ngụ phường An Lạc, TP Hồ Chí Minh về hành vi tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng.

Vạch trần kẻ tà dâm mạo danh "Phật sống"

Vạch trần kẻ tà dâm mạo danh "Phật sống"

Từ một thầy dạy khí công, Vương Hưng Phu đã dựng lên vỏ bọc “Phật sống” để thao túng niềm tin của hàng nghìn tín đồ. Dưới vỏ bọc tu hành khổ hạnh, hắn đã thu lợi gần 200 triệu NDT, thậm chí, lạm dụng tình dục hàng trăm nữ đệ tử.

Xóa sổ nhiều tụ điểm ma túy ở Đồng Nai

Xóa sổ nhiều tụ điểm ma túy ở Đồng Nai

Nằm trong vùng trọng điểm kinh tế phía Nam với nhiều khu công nghiệp, chế xuất thu hút hàng triệu người từ khắp nơi trên cả nước đến lưu trú dài hạn để làm công nhân và lao động tự do nên Đồng Nai thường được các đối tượng tội phạm chọn làm nơi tiêu thụ và trung chuyển ma túy từ khu vực biên giới Tây Nam, các tỉnh phía Bắc, miền Trung vào TP Hồ Chí Minh tiêu thụ.

Khi niềm tin bị “đóng hộp”: Từ đồ hộp Hạ Long đến chuỗi sụp đổ thương hiệu

Khi niềm tin bị “đóng hộp”: Từ đồ hộp Hạ Long đến chuỗi sụp đổ thương hiệu

Trong nhiều năm, Đồ hộp Hạ Long được mặc định là một thương hiệu “an toàn”, tồn tại lặng lẽ nhưng bền bỉ trong hệ thống phân phối chính thống. Niềm tin ấy chỉ thực sự sụp đổ khi hơn 130 tấn thịt lợn nhiễm bệnh bị phát hiện và vụ án bị khởi tố, phơi bày vùng tối kéo dài phía sau uy tín lâu năm.

“Vùng xám” trong quản lý các trung tâm trợ giúp xã hội

“Vùng xám” trong quản lý các trung tâm trợ giúp xã hội

Vụ việc một học sinh 17 tuổi tử vong chỉ sau 2 ngày nhập học tại Trung tâm Công tác xã hội Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh đã khiến dư luận bàng hoàng, đau xót những ngày qua; đồng thời, là hồi chuông cảnh báo nghiêm khắc về những lỗ hổng trong quản lý các trung tâm mang danh giáo dục kĩ năng sống, cai nghiện tự phát, hỗ trợ tâm lý..., đang tồn tại và hoạt động một cách mập mờ, thiếu kiểm soát tại nhiều địa phương.

Kẻ trộm đục tường ngân hàng, phá 3.000 két sắt

Kẻ trộm đục tường ngân hàng, phá 3.000 két sắt

Một nhóm trộm đã lợi dụng dịp Giáng sinh vắng người để đột nhập vào ngân hàng Sparkasse ở thành phố Gelsenkirchen, miền Tây Đức, khoan một lỗ lớn xuyên bức tường bê tông dày của kho tiền, sau đó phá hơn 3.000 két sắt cỡ nhỏ bên trong để lấy đi số lượng tiền mặt, vàng và đồ trang sức có tổng trị giá hơn 30 triệu USD.

Đắk Lắk: Triệt phá đường dây ma túy lớn

Đắk Lắk: Triệt phá đường dây ma túy lớn

Lực lượng Công an tỉnh Đắk Lắk vừa phối hợp cùng các lực lượng Công an địa phương triệt phá thành công Chuyên án mang bí số 122xx, đánh sập đường dây ma túy cực kỳ tinh vi và nguy hiểm, hoạt động xuyên quốc gia với số lượng ma túy thu giữ lớn nhất từ trước đến nay trên địa bàn.

Luận giải chiến kê, đá gà qua mạng

Luận giải chiến kê, đá gà qua mạng

Đá gà trực tuyến mang lại cảm giác an toàn, không cần bến bãi, người canh chừng, chỉ việc ngồi máy lạnh, nhấp chuột là ăn tiền. Loại hình trò chơi này đã manh nha từ nhiều năm nay và phát triển một cách kín đáo, luồn lách qua nhiều vỏ bọc trá hình khác nhau. Thời điểm cuối năm, luận giải chiến kê lại sôi nổi cho những cuộc sát phạt đá gà trong các sới bạc online.

Khi “cá mập” rớt khỏi bể kính

Khi “cá mập” rớt khỏi bể kính

Ánh đèn trường quay, trong nhiều năm, đã làm được một việc mà không ít hệ thống kiểm định phải ghen tị: biến danh xưng “shark” thành một chiếc áo choàng quyền lực. Ở đó, uy tín được sản xuất nhanh hơn báo cáo tài chính, hình ảnh lan tỏa mạnh hơn kiểm toán độc lập, và cảm xúc được ưu tiên hơn chuẩn mực pháp lý. Khi hào quang được mặc định như một dạng bảo chứng đạo đức, niềm tin xã hội bắt đầu trôi theo ánh đèn nhiều hơn là theo con số.

Bóc trần màn kịch của kẻ sát hại chị ruột ở Tây Ninh

Bóc trần màn kịch của kẻ sát hại chị ruột ở Tây Ninh

Với âm mưu chiếm đoạt toàn bộ gia sản của cha mẹ mà không chia cho những người khác là chị và em ruột, Nguyễn Tấn Thành (Cu nhỏ), sinh năm 1979, ngụ ấp Thuận Tây, xã Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh dựng lên màn kịch sang Campuchia kinh doanh rồi gửi tiền về nhờ mẹ mua đất, xây nhà.

Hai thập kỷ truy lùng “thợ săn xác sống”

Hai thập kỷ truy lùng “thợ săn xác sống”

Bryan Patrick Miller đã sát hại dã man hai cô gái hồi đầu thập niên 1990 và ung dung ngoài vòng pháp luật suốt hàng chục năm. Phả hệ di truyền và DNA là chìa khóa xác định hắn là kẻ giết người.

Vén màn bí ẩn “hệ sinh thái Mailisa”

Vén màn bí ẩn “hệ sinh thái Mailisa”

Dư luận đang sôi động bởi sự nổi tiếng của vợ chồng đại gia ngành thẩm mỹ sở hữu biệt phủ 4.000 m2 ở TP Hồ Chí Minh cùng dàn siêu xe trăm tỉ và loạt cơ sở thẩm mỹ viện sang chảnh trải dài trên nhiều tỉnh, thành của cả nước. Càng “nổi tiếng” hơn và được dư luận chú ý đặc biệt sau khi cục nghiệp vụ Bộ Công an phối hợp với Công an các địa phương đồng loạt kiểm tra các cơ sở thẩm mỹ viện thuộc “hệ sinh thái Mailisa”...

Tài xế taxi gài ma túy vu khống đồng nghiệp

Tài xế taxi gài ma túy vu khống đồng nghiệp

Từ một mâu thuẫn nhỏ, một âm mưu gài bẫy tinh vi đã khiến một tài xế xe công nghệ vô tội suýt rơi vào vòng lao lý, khi “bỗng dưng” bị phát hiện trên xe ô tô của mình có ma túy. Vụ việc xảy ra mới đây tại TP Hồ Chí Minh là lời cảnh tỉnh về sự xảo quyệt của tội phạm hiện nay, khi các đối tượng có thể giả danh lực lượng chức năng để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Đây cũng là bài học để những người hành nghề vận chuyển, đặc biệt là tài xế công nghệ, cần luôn cảnh giác và chủ động để bảo vệ bản thân…

Diễn viên Trương Ngọc Ánh, từ màn ảnh đến nhà tạm giam

Diễn viên Trương Ngọc Ánh, từ màn ảnh đến nhà tạm giam

Thông tin diễn viên Trương Ngọc Ánh bị khởi tố, bắt tạm giam về hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt hàng ngàn lượng vàng, đã khiến dư luận đặc biệt chú ý. Bởi trước đó, nữ diễn viên này được biết đến là một trong những mỹ nhân nổi tiếng, hoạt động đa lĩnh vực trong làng giải trí. Điều khó tin là ngay trước khi bị bắt, Trương Ngọc Ánh vẫn cập nhật trang cá nhân thường xuyên, khoe những hình ảnh sang chảnh, hào nhoáng và cả những hoạt động thiện nguyện ở nhiều nơi…

Vạch trần mô hình lừa đảo RaccoonO365

Vạch trần mô hình lừa đảo RaccoonO365

Microsoft vừa phối hợp với cơ quan thực thi pháp luật để triệt phá một mạng lưới lừa đảo trực tuyến chuyên cung cấp “dịch vụ thuê bao”, đánh cắp ít nhất 5.000 tài khoản Microsoft và vận hành hàng trăm tên miền giả mạo.

Bác sĩ rởm và chiêu trò bán “niềm tin” cho người bệnh

Bác sĩ rởm và chiêu trò bán “niềm tin” cho người bệnh

Từ các buổi “khám bệnh miễn phí” ở vùng núi đến những cuộc gọi tư vấn “bác sĩ online”, hàng loạt đường dây giả danh y, bác sĩ đã bị Công an nhiều tỉnh triệt phá. Các đối tượng khoác áo blouse trắng, dựng vỏ bọc “chăm sóc sức khỏe cộng đồng” để bán thực phẩm chức năng kém chất lượng, chiếm đoạt hàng chục tỷ đồng của hàng vạn người dân nhẹ dạ, cả tin.

Cú sập niềm tin mang tên “Cá mập”

Cú sập niềm tin mang tên “Cá mập”

Những ngày qua, vụ  Shark Bình bị bắt đã khiến dư luận chấn động, một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về mặt tối của hiện tượng các Shark. Khi ánh hào quang truyền hình, mạng xã hội và những bài nói đạo lý dạy làm giàu trở thành bình phong cho chiêu trò đánh bóng tên tuổi, trục lợi và lừa đảo, người dân cần tỉnh táo hơn bao giờ hết.