Vào dịp Tết Nguyên đán, việc sử dụng tiền mới mệnh giá nhỏ để đi lễ đền, chùa (nhất là các tỉnh phía Bắc) là khá phổ biến. Có cầu tất có cung, dịch vụ đổi tiền lẻ cứ đến hẹn lại… nóng. Mặt khác, mặt tiêu cực của việc sử dụng tiền lẻ đi lễ đền chùa là một thói quen lãng phí của cải tiền bạc. Nên chăng mỗi chúng ta cần thay đổi thói quen ấy, trả lại vị trí của tiền lẻ trong nhu cầu tiêu dùng, giúp cơ quan quản lý tiền tệ điều hòa lưu thông tốt hơn các loạt tiền qua mỗi đợt phát hành và người dân không còn phải bận tâm lo “bị móc túi” khi đổi tiền lẻ trước cổng đền, chùa mỗi dịp Tết đến Xuân về như hiện nay.
“Mùa”… làm ăn
Trước thông tin Ngân hàng Nhà nước (NHNN) không in thêm tiền mệnh giá nhỏ loại 500 đồng trong dịp Tết, phóng viên Báo CAND đã đi khảo sát một số điểm đổi tiền “phi chính thức” tại Hà Nội. 13h30 ngày 15/1 tại Phủ Tây Hồ, những quầy đổi tiền di động vẫn hoạt động hết công suất, khách hàng có nhu cầu bao nhiêu cũng được đáp ứng. Tùy từng loại tiền mới hay cũ có tỷ lệ đổi khác nhau, mệnh giá càng nhỏ tỷ lệ “ăn” càng lớn.
Việc đổi tiền lẻ tại các đền, chùa hiện nay tùy thuộc vào lượng khách đến lễ đông, hay vắng, qua đó giá đổi tiền cũng khác nhau. Theo khảo sát của chúng tôi, mức quy đổi tiền trung bình tại các điểm đền, chùa hiện nay đối với tiền mệnh giá 10.000 đồng là 10 “ăn” 8; loại 5.000 đồng tỷ lệ 10 “ăn” 7, 2.000 đồng tỷ lệ 10 “ăn” 6.
Chị Trần Thị Thanh - đi lễ Phủ Tây Hồ cho biết: “Giờ đổi tiền đắt quá, cửa hàng nào cũng đổi mức giá như vậy, tôi vừa đổi 100.000 nghìn mệnh giá 500 đồng mất 60.000 nghìn đồng”. Trao đổi với phóng viên, chị Huấn – chủ hiệu Huấn Trí ở phố Chùa Hà cho biết: “Năm nay ngân hàng không in tiền 500 đồng, nên việc đổi tiền mệnh giá này có giá cao nhất. Vào thời điểm này nếu đổi 50.000 đồng lấy tờ 500 đồng, khách hàng phải trả 80.000 đồng để nhận loại tiền mới, còn tiền đã qua sử dụng thì với 50.000 đồng khách hàng phải trả 60.000 đồng”...
Tiền lẻ mới chủ yếu là đi lễ chùa, tại các chùa có đông người đến lễ, nhà chùa đã phải cử một nhóm các vãi chuyên lo việc thu gom, phân loại, kiểm đếm tiền. Loại tiền phổ biến là tờ 200, 500, 1.000, 2.000 đồng… Thông thường lượng tiền lẻ mà các chùa thu được năm sau thường gia tăng gấp hai, thậm chí ba lần năm trước.
Phải có văn hóa sử dụng tiền lẻ
Liên quan tới vấn đề này, Phó Thống đốc NHNN Đào Minh Tú lấy ví dụ về một ngôi chùa nổi tiếng Hà Nội sau Tết năm ngoái thu về 6 tỷ đồng tiền lẻ, chủ yếu là tiền 500 đồng khiến ngân hàng ở địa phương phải huy động cán bộ, máy đếm tiền của ngân hàng vào hỗ trợ đếm tiền lẻ.
“Tiền mệnh giá thấp mới sử dụng vào nhà chùa một lần rồi lại quay trở về kho ngân hàng, rất ít đưa vào lưu thông nên gây lãng phí lớn. Sau Tết, lượng tiền mệnh giá nhỏ nộp vào ngân hàng rất lớn, cần phải huy động lượng lớn cán bộ, nhân viên kiểm đếm, làm lãng phí nhiều thời gian và chi phí. Mặt khác, việc sử dụng tiền mệnh giá nhỏ để đi chùa tràn lan, tạo ra những hình ảnh không đẹp, phản cảm; không ít nơi đông người, tiền bị rơi vương vãi, bị dẫm chân lên ảnh hưởng đến văn hóa lễ chùa. NHNN mong người dân nên thay đổi văn hóa lễ chùa khi dùng nhiều tiền lẻ đặt ở khắp mọi nơi. Thay vào đó, người dân có thể để tiền mệnh giá lớn hơn vào hòm công đức để giúp đỡ người nghèo”- Phó Thống đốc Đào Minh Tú gợi ý.
Theo sư thầy Đàm Huyền, trụ trì chùa Láng (Hà Nội), vào những ngày lễ Tết, lượng tiền lẻ của khách đến chùa rất lớn. “Lên chùa cần sự thành tâm, nếu đặt tiền lễ thì nên chủ động bỏ vào hòm công đức. Du khách nên thay đổi nhận thức: không phải đi chùa cứ đặt càng đặt nhiều tiền là tốt”.
Có cầu sẽ có cung, dù muốn hay không thì nhu cầu tiền lẻ là có thật và đến hẹn lại… nóng. Tuy nhiên, chính vì thói quen sử dụng thiếu hiểu biết, phung phí của nhiều người mà một số kẻ đã lợi dụng thu gom và đầu cơ, mua bán, nâng giá một cách vô tội vạ ở thị trường “chợ đen”. Tuy hậu quả chưa đến mức làm hỗn loạn, mất cân đối nghiêm trọng cơ cấu mệnh giá tiền tệ, nhưng ít nhất nó cũng tạo nên một tâm lý coi thường những đồng tiền lẻ, coi chúng như một thứ vàng mã dùng tế lễ, thậm chí đốt chung trong lễ hóa vàng. Đây là hành động tiêu hủy tiền, vi phạm pháp luật, cần phải lên án.
Thiết nghĩ, mỗi chúng ta cần cân nhắc và thay đổi thói quen lãng phí của cải tiền bạc của chính mình, trả lại vị trí của tiền lẻ trong nhu cầu tiêu dùng thông thường vốn có của nó, đây chính là việc làm góp phần giúp cơ quan quản lý tiền tệ điều hòa lưu thông tốt hơn các loạt tiền qua mỗi lần phát hành.
| Ông Nguyễn Chí Thành, Cục trưởng Cục Phát hành Kho quỹ NHNN: NHNN đã làm việc với Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Ban Tôn giáo Chính phủ, Bộ Thông tin và Truyền thông đề nghị quan tâm, phối hợp, tăng cường công tác tuyên truyền, vận động người dân hạn chế việc sử dụng tiền mệnh giá nhỏ đi lễ chùa, góp phần sử dụng đồng tiền một cách có hiệu quả, tiết kiệm. |
