Di sản thiêng liêng của một thời lửa đạn

Ngày 25-7, tại Hà Nội, hơn 100 đại biểu gồm nhiều Tướng lĩnh, Anh hùng LLVTND, cựu tù chính trị, thân nhân gia đình liệt sĩ, thương binh, cựu chiến binh tiêu biểu đã cùng tham gia hội thảo khoa học “Những lá thư thời chiến với lịch sử, truyền thống và văn hóa dân tộc”.

Đây là hội thảo do Trung tâm Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa dân tộc phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Trung tâm Triển lãm Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam, Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, Quỹ Mãi mãi tuổi 20, Hành trình “Mỗi nén hương một tấm lòng” tổ chức nhân kỷ niệm 70 năm ngày Thương binh – Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2017).

Hội thảo khoa học "Những lá thư thời chiến với lịch sử, truyền thống và văn hóa dân tộc" tại Hà Nội ngày 25-7
Hội thảo khoa học "Những lá thư thời chiến với lịch sử, truyền thống và văn hóa dân tộc" tại Hà Nội ngày 25-7

Tại hội thảo, hơn 30 tham luận của các tác giả từ khắp mọi miền đất nước đã được chuyển về cho ban tổ chức. Các tham luận không chỉ soi chiếu giá trị của những lá thư thời chiến Việt Nam dưới nhiều góc độ của lịch sử, truyền thống, văn hóa dân tộc mà còn cung cấp rất nhiều câu chuyện xúc động từ chính chủ nhân của các bức thư cũng như những người đã nâng niu, gìn giữ chúng qua nhiều thập kỷ.

Công trình "Những lá thư thời chiến Việt Nam" do nhà văn Đặng Vương Hưng dày công sưu tầm, biên soạn
Công trình "Những lá thư thời chiến Việt Nam" do nhà văn Đặng Vương Hưng dày công sưu tầm, biên soạn

Với Thiếu tướng Phan Khắc Hy, nguyên Chính ủy Bộ Tư lệnh Không quân, nguyên Phó tư lệnh Bộ đội Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội truyền thống Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh thì những lá thư thời chiến chính là những nhịp cầu kết nối yêu thương hữu hiệu nhất. Bởi lẽ, ngay từ trong kháng chiến chống Pháp, ông và vợ đều lên đường tham gia cách mạng. Ông chiến đấu ở chiến trường Bình Trị Thiên và Trung Lào còn vợ ông công tác tại chiến trường Bình Trị Thiên rồi lui về hậu phương. 

Một tiết mục biểu diễn xúc động của các cựu thanh niên xung phong
Một tiết mục biểu diễn xúc động của các cựu thanh niên xung phong 

Trước khi lên đường, ông và vợ quy ước mỗi tháng viết cho nhau tối thiểu 1 lá thư. Mỗi khi đọc thư vợ, ông có thể hình dung mọi việc đang diễn ra ở nhà ra sao, các con đang làm gì…Nhiều tháng, thư đến chậm là ông lại bồn chồn không yên. 

Thiếu tướng Phan Khắc Hy cũng thú thật rằng, những lần ra chiến trường, nỗi nhớ nhung vợ con, gia đình được ông gửi trọn vào những trang thư tràn ngập yêu thương. Những lá thư viết trên giấy pơ luya ấy đã theo ông suốt các chặng đường hành quân, mang theo cả tình yêu, tấm lòng của vợ… 

Mẹ ông thương con, thương dâu nên đã cất giữ những bức thư con trai gửi về rất cẩn thận. Bà bọc chúng lại bằng mo cau, giấu trên gác bếp để ngừa mốc mọt. Mỗi khi có máy bay Mỹ ném bom, trước khi xuống hầm ẩn nấp, bà đều chạy đến gác, lấy mo cau bọc thư đem theo. Khi yên ổn trở lên mặt đất bà lại cất chúng lên gác bếp. Nhờ vậy, thư từ giữa hai vợ chồng ông vẫn còn nguyên vẹn đến ngày hôm nay. Hiện tại, vợ chồng ông vẫn giữ hơn 500 bức thư tình đã viết cho nhau…

Sự xuất hiện của những nghệ sĩ áo lính một thời thu hút sự chú ý của đông đảo công chúng
Sự xuất hiện của những nghệ sĩ áo lính một thời thu hút sự chú ý của đông đảo công chúng

Với Thiếu tướng, AHLLVTND Phan Văn Lai, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Chính trị - Bộ Công an, Trưởng ban liên lạc Cán bộ Công an chi viện chiến trường miền Nam thời kỳ kháng chiến chống Mỹ thì những lá thư thời chiến còn là nguồn sức mạnh tinh thần to lớn của lực lượng CAND. Chứa đựng những tình cảm chân thực nhất, các lá thư phản ánh một cách phong phú các mặt sinh hoạt rất đời thường của cuộc sống cũng như tâm tư, tình cảm của lực lượng Công an sống trong lòng địch và thân nhân của họ ở hậu phương.

Những lá thư ấy được gọi chung là “Những lá thư thời chiến Công an nhân dân” – một bộ phận của “Những lá thư thời chiến Việt Nam”. Đây là những kỷ vật độc đáo, nối liền tiền tuyến với hậu phương, có giá trị động viên tư tưởng chính trị to lớn nhưng cũng là tư liệu lịch sử quý giá bổ sung vào truyền thống lực lượng CAND, đóng góp vào kho tư liệu lịch sử chống ngoại xâm vang dội ở thế kỷ XX.

Rất nhiều đại biểu, bạn đọc chúc mừng nhà văn Đặng Vương Hưng và
Rất nhiều đại biểu, bạn đọc chúc mừng nhà văn Đặng Vương Hưng và  

Soi chiếu các giá trị của những lá thư thời chiến Việt Nam dưới góc độ lịch sử, PGS.TS  Hà Minh Hồng, giảng viên khoa Lịch sử trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP Hồ Chí Minh khẳng định: Không có cuộc chiến tranh nào trong lịch sử chống ngoại xâm của Việt Nam lại sản sinh một lượng thư thời chiến khổng lồ như cuộc cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ. Thư thời chiến ở Việt Nam thuần túy là tình cảm cụ thể của con người thời chiến, viết ra giấy mực để chia sẻ chứ không phải lưu truyền. Thư nói về suy nghĩ, tình cảm riêng tư chứ không phải phản ảnh tâm nguyện chung của tập thể nào, địa phương nào. 

Thư được giữ làm kỷ vật, kỷ niệm cá nhân chứ không nhằm lưu trữ thành tài liệu, sử liệu cho bất cứ giới nghiên cứu nào. Nhưng chính sự sản sinh tự nhiên với lý do tự thân và tự do cá nhân như thế, thư thời chiến đã nghiễm nhiên trở thành loại tài liệu đặc biệt có một không hai ở Việt Nam, là nguồn sử liệu cá nhân độc đáo bậc nhất về lịch sử chiến tranh ở Việt Nam. Có thể hình dung, nếu ghép tất cả những lá thư thời chiến trong một cuộc chiến vào với nhau, chúng ta sẽ có một bức tranh không gian 4 chiều khổng lồ không tưởng tượng nổi…

Tiến sĩ, nhà văn Lê Thị Bích Hồng, nguyên Phó vụ trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cũng bày tỏ sự tin tưởng rằng “Những lá thư thời chiến Việt Nam” sẽ luôn mang thông điệp về cái đẹp, có giá trị rất cao về nội dung tư tưởng và mang tính nhân văn sâu sắc, có tác dụng lớn phục vụ phong trào và sự nghiệp cách mạng, có ảnh hưởng sâu rộng và lâu dài trong đời sống nhân dân; đóng góp tích cực vào sự nghiệp bảo vệ, xây dựng Tổ quốc và phát triển nhận thức xã hội, góp phần bảo tồn và phát huy di sản văn hóa của dân tộc.

Được biết, “Những lá thư thời chiến Việt Nam” là công trình khoa học do nhà văn Đặng Vương Hưng sưu tầm, biên soạn trong 10 năm (2005 – 2015), tập hơn hơn 300 lá thư của 127 tác giả. Người viết thư thuộc đủ mọi lứa tuổi và tầng lớp xã hội nhưng đều giống nhau ở một điểm là trực tiếp đi qua chiến tranh. Đa phần các tác giả, nhân vật trong thư được giới thiệu là liệt sĩ, thương binh và hầu hết họ đều không còn nữa. Bởi thế, nhiều lá thư không chỉ là kỷ vật vô giá, mà còn là di vật thiêng liêng, từng đặt trên bàn thờ của nhiều gia đình. 

Chia sẻ về “Những lá thư thời chiến Việt Nam”, nhà văn Đặng Vương Hưng cũng khẳng định, đây là những tư liệu lịch sử chân thật nhất, sống động nhất nhưng chưa được khai thác đúng tiềm năng vốn có. Đối tượng có thể khai thác từ những lá thư này rất rộng. Đó có thể là các nhà văn, nhà báo, là các nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa… 

Để phát huy giá trị từ di sản thiêng liêng này, điều cần thiết nhất hiện nay là làm sao để cộng đồng xã hội biết đến rộng hơn, sâu hơn để mọi người, đặc biệt là người trẻ hiểu hơn những cảm xúc, suy tư của thế hệ ông cha trước, những khoảnh khắc định mệnh của lịch sử, của đất nước. Từ đó, mọi người sẽ hiểu thấu đáo hơn quá khứ, tự xây dựng cho mình một lý tưởng sống, hoài bão sống đẹp hơn, có ích hơn cho đất nước và cuộc đời này. 

N.Hoa

Các tin khác

Đánh thức ký ức bằng sắc màu

Đánh thức ký ức bằng sắc màu

Tiếc những thước phim, những bức ảnh nhuốm màu thời gian trong những kho tư liệu quý giá, nhiều năm qua, chàng trai trẻ của Thủ đô Hà Nội Viên Hồng Quang miệt mài theo đuổi công việc phục dựng tư liệu lịch sử bằng công nghệ số. Hàng nghìn tư liệu được phục chế, số hoá, đăng tải trên mạng xã hội, thu hút đông đảo người trẻ.

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

Bãi biển Soi Sim (Quảng Ninh) vừa trở thành đại diện duy nhất của Việt Nam góp mặt trong danh sách Corona Beach 100 năm 2026 - bảng xếp hạng những bãi biển đẹp nhất thế giới. Được ví như “viên ngọc bích tĩnh lặng giữa lòng vịnh Hạ Long”, Soi Sim gây ấn tượng nhờ cảnh quan nguyên sơ, hệ sinh thái được bảo tồn và trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên.

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Trước những tác động mạnh mẽ của không gian mạng đối với đời sống tư tưởng, văn hóa và nhận thức xã hội, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, thù địch mà còn phải chủ động lan tỏa các giá trị tích cực, nhân văn và cách mạng bằng những phương thức phù hợp với thời đại số.

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Trước những thách thức của không gian mạng hiện nay, việc xây dựng và lan tỏa các giá trị văn hóa, văn học mang tính nhân văn, chân thực trở thành yêu cầu cấp thiết trên mặt trận tư tưởng. Văn học về lực lượng CAND không chỉ phản ánh chân thực cuộc đấu tranh bảo vệ ANTT mà còn góp phần khắc họa hình ảnh người chiến sĩ Công an bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ.

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

Là người đảm nhiệm vai trò cố vấn lịch sử cho series phim về triều Trần của V-Film (thuộc Tập đoàn Vingroup), GS.TS Vũ Minh Giang cho rằng, thời Trần là giai đoạn hội tụ những giá trị tiêu biểu của lịch sử Việt Nam. Ông kỳ vọng, dự án sẽ góp phần lan tỏa tình yêu lịch sử, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và tạo thêm những sản phẩm có giá trị cho ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, không gian mạng là nơi thông tin được lan truyền với tốc độ nhanh chóng và tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm, hành vi của con người, đặc biệt là thế hệ trẻ. Cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì thế không chỉ diễn ra trên lĩnh vực chính trị, lý luận hay báo chí truyền thống mà đã mở rộng sang mặt trận văn hóa, văn học nghệ thuật.

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Ngày 27/5, Công an TP Hà Nội cho biết, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an TP Hà Nội vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với một đơn vị về hành vi tổ chức cuộc thi "Hoa khôi Di sản quốc gia 2026” khi chưa được cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền văn bản chấp thuận.

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

“Chúng ta luôn khẳng định rằng sức mạnh lớn nhất là sức mạnh của nhân dân, sức sáng tạo lớn nhất cũng là sức sáng tạo của nhân dân. Khi hàng triệu câu chuyện tích cực được chia sẻ và lan tỏa đồng thời, chúng ta không chỉ quảng bá hình ảnh đất nước, mà còn góp phần củng cố niềm tin xã hội, tăng cường đồng thuận, nâng cao uy tín quốc gia và chủ động đấu tranh với các thông tin sai lệch, xuyên tạc về Việt Nam trên môi trường quốc tế”, Thứ trưởng Trịnh Thị Thuỷ nhấn mạnh trong buổi phát động giải thưởng “Việt Nam hạnh phúc – Happy Vietnam 2026".

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Những ngày này, thông tin một loạt “ông lớn” bị khởi tố vì xâm phạm bản quyền vẫn là chủ đề “nóng” trên rất nhiều diễn đàn. Hàng loạt nghệ sĩ nổi tiếng cũng lên tiếng, bày tỏ sự bức xúc vì bị xâm phạm bản quyền thời gian qua. Không ít người bày tỏ kỳ vọng, biện pháp xử lý hình sự sẽ đủ sức răn đe để ngăn chặn vi phạm bản quyền.

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Giữa những triền đồi lộng gió của vùng đất Đơn Dương, nơi mây trắng lững lờ trôi qua những cánh rừng thông xanh thẳm, Samten Hills Dalat hiện lên là một miền an yên giữa đại ngàn Tây Nguyên. Không ồn ào, không xô bồ như nhiều điểm du lịch khác của xứ lạnh, nơi đây mang đến cho du khách cảm giác như đang bước vào một thế giới khác, tĩnh tại, linh thiêng và đầy chất thơ.

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Giữa nhịp sống đô thị ngày càng chật chội và sự phụ thuộc ngày một lớn vào thiết bị điện tử, nhiều gia đình ở Hải Phòng đang tìm đến những không gian trải nghiệm xanh để con trẻ được vận động, khám phá thiên nhiên. Ở Lumora, những đứa trẻ lội bùn bắt cá, tự tay hái rau, chạy chân trần trên cỏ, người lớn tìm lại cảm giác thư thái sau guồng quay công việc.

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.