Theo Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế - đơn vị chịu trách nhiệm thực hiện chương trình Hành trình mở cõi, thì những cây đại trên được Công ty Quản lý công trình đô thị Huế trồng dọc theo Hộ Thành hào của Kỳ đài vào các năm 1985-1986. Việc trồng cây là biện pháp khắc phục tạm thời về môi trường sau khi chợ tạm Đông Ba được bố trí tại đây. Việc di dời hàng cây là giải pháp tạm thời, nhằm chỉnh lý cho chúng đẹp hơn?
Sau bứng hàng cây, Đội Tôn tạo Cảnh quan di tích thuộc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế đã vận chuyển chúng đến khu vực Văn - Võ miếu, TP Huế để chăm sóc, đợi sau Festival sẽ trồng và chỉnh trang lại (!).
Tìm hiểu được biết, vào đầu thế kỷ XX, triều Nguyễn đã cho trồng một hàng dừa nước ở dải đất thấp và một hàng xà cừ ở dải đất cao phía trước Hộ Thành hào của Kỳ đài (chỗ trồng hàng cây đại bây giờ), nhằm góp phần hạn chế những tác động xấu của thiên tai, bão lụt đến môi trường... và tạo vẻ đẹp cho cảnh quan nơi đây. Rất tiếc những hàng cây này đã bị bom đạn chiến tranh tàn phá.
Hàng cây đại ở dọc Hộ Thành hào của Kỳ đài - Huế trước khi bị bứng.
Theo ông Nguyễn Kỳ Sơn, nguyên Giám đốc Công ty Quản lý công trình đô thị Huế, đơn vị trực tiếp trồng hàng cây đại trên. Ông Sơn cho biết: "Anh Phu (KTS Phùng Phu, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế - PV) cho rằng chúng tôi trồng hàng cây trên là giải pháp tạm thời về môi trường sau khi dời chợ Đông Ba tạm là không đúng. Chúng tôi trồng hàng sứ này từ sau trận lụt lịch sử năm 1975. Lúc đó trung tâm di tích chưa hề quản lý khu vực di tích này. Thời điểm đó, thực hiện chỉ đạo của UBND TP Huế, giao cho chúng tôi trực tiếp quản lý và tôn tạo khu vực này. Chúng tôi đã tiến hành chỉnh trang lại khu vực, không chỉ với việc trồng cây, mà còn tiến hành trồng lại thảm cỏ, đúc lại hai khẩu thần công bị mất cắp (bằng xi măng giả đồng, hiện vẫn còn đặt hai bên Phu Văn Lâu). Và khi trồng sứ, chúng tôi đã mua là cây cổ thụ, có tuổi đời từ hàng trăm năm".
Theo nhà giáo ưu tú Đỗ Xuân Cẩm, nguyên giảng viên Trường Đại học Nông Lâm Huế cho hay: Thân cây đại chứa nhiều nước, có thể sống trong một thời gian ngắn ở ngoài đất, sau đó trồng lại vẫn sống bình thường. Tuy nhiên, nếu không quá cần thiết thì không nên bứng cây, nhất là hàng cây này trồng ở Hộ Thành hào của Kỳ đài - Huế đã tạo nên một vẻ duyên dáng đặc biệt ở đó.
Việc bứng hàng cây đại có thực sự cần thiết hay không? Trả lời báo chí, KTS Phùng Phu, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, cho biết: Việc làm trên đã được thực hiện trong các kỳ Festival Huế trước chứ không phải lần đầu tiên?
Câu phát biểu của vị giám đốc một cơ quan quản lý di sản cho thấy trước đó, đơn vị này cũng đã nhiều lần bứng cây, một thành tố không tách rời làm nên di sản Huế