Đến với văn hoá đất Tổ để nuôi dưỡng tâm linh

Đã 84 tuổi nhưng ông rất  dí dỏm, hồn hậu và tinh anh lạ thường. Năm 1985, ông đã được trao tặng giải thưởng Hùng Vương lần thứ nhất với tác phẩm "Truyền thuyết Hùng Vương". Ông là nhà nghiên cứu văn hoá dân gian Nguyễn Khắc Xương và cũng là con trai cả của thi sĩ Tản Đà.

Ông nói về tác phẩm "Truyền thuyết Hùng Vương": Tác phẩm của tôi không chỉ giới thiệu, công bố truyền thuyết Hùng Vương mà còn xới lên tầng ý nghĩa ẩn sâu trong những truyền thuyết đó. Ai cũng biết câu chuyện Lang Liêu dâng vua bánh chưng, bánh dày nhưng gói bánh, giã bánh ở đâu, vì sao lại có thứ bánh tượng trưng cho Trời - Đất đó thì tôi đã lý giải được.

Hay như chi tiết Vua Hùng lập lầu kén rể cho Công chúa Ngọc Hoa, cuộc chiến giữa Sơn Tinh, Thuỷ Tinh là để nói về hôn nhân thời cổ của cư dân nông nghiệp. Nhiều chi tiết tôi khám phá ra bắt nguồn từ trò chơi rước lúa. Như vậy, "Truyền thuyết Hùng Vương" đã đề cập tới tư duy, phương pháp luận về mối quan hệ giữa truyện kể dân gian và các trò diễn xướng.

- 18 đời Vua Hùng Vương sống trong hơn 2000 năm, bằng những cứ liệu khoa học trong dân gian, ông giải thích hiện tượng này như thế nào?

Ông Nguyễn Khắc Xương: 18 đời Vua Hùng phải được hiểu là 18 vương triều cùng thuộc Vua Hùng. Mỗi vương triều có nhiều vua, nhưng cùng lấy tên theo vua đầu tiên. Mỗi đời Hùng Vương lại có nhiều đời vua khác nữa. Điều này có trong  bản Ngọc Phả được soạn từ thời Lê Đại Hành tên là "Thiên phúc nguyên niên", câu kết trong Ngọc Phả có viết: "Trở nên 18 ngành đời nhà Hùng, tỉ phù trị vì ở trong hòm Thái Bảo là 180 đời đế vương thống nhất non sông".

Về với đất Tổ.
Về với đất Tổ.

- Cuốn "Truyền thuyết Hùng Vương" của ông tái bản năm 2005 sẽ có thêm 16 truyện. Vậy đó có phải là những tích truyện mà trước đây chưa được khám phá?

Ông Nguyễn Khắc Xương: Tôi đã cố gắng để bổ sung những tư liệu mới như sự tích mới về mẹ Âu Cơ đẻ 100 trứng nở thành 100 người con trai, có cả tên những người con này. Rồi có truyền thuyết nói về công tác trị thuỷ thời Hùng Vương, về cuộc xung đột vũ trang Vua Hùng và Thục Chúa.

- Thưa ông, bài thơ "Thề non nước" của thi sĩ Tản Đà có liên quan gì đến nền văn hoá này?

Ông Nguyễn Khắc Xương: Năm 1918, cha tôi tới thăm một người bạn là Dương Tự Nhu (con trai của nhà thơ Dương Khuê) ở Sơn Vi (Phú Thọ) và được người bạn này đưa lên viếng Đền Hùng.

Tại đây, ông đã làm đôi câu đối tặng "Có tông, có tổ, có tổ có tông, tông tổ, tổ tông, tông tổ cũ. Còn nước, còn non, còn non còn nước, nước non non nước, nước non nhà". Sau đó, bài "Thề non nước" ra đời như một tấm lòng dâng lên Vua Hùng.

- Ông đánh giá thế nào về ý thức của thế hệ ngày nay trong việc gìn giữ và phát huy văn hoá quý báu này? Cần phải làm gì để cho những giá trị văn hoá này lan toả mạnh mẽ, dày dặn hơn nữa?

Ông Nguyễn Khắc Xương: Đến với văn hoá cội nguồn là cách tốt nhất để nuôi dưỡng tâm linh và giữ vững bản lĩnh người Việt Nam . Văn hoá Hùng Vương sẽ còn ẩn chứa nhiều bất ngờ. Đã có nhiều người nghiên cứu tìm hiểu về văn hoá Hùng Vương nhưng người đi sâu được còn ít. Theo tôi, phải xây dựng trong nhân dân tư tưởng tôn trọng và tìm đến văn hoá truyền thống ở bất cứ nơi nào.

Phải giáo dục và giới thiệu những hình thức văn hoá đặc thù của Phú Thọ cho lớp trẻ. Cần khôi phục lại làn điệu xoan - ghẹo. Tôi buồn lắm khi tại các xã, dù là cái nôi của điệu hát này nhưng thôn nữ, trai tráng không biết hát xoan thì ai là người lưu truyền điệu hát này. Tôi đang dồn tâm huyết để làm cuốn "Tổng tập văn hoá dân gian đất Tổ". Không biết có còn kịp không?

Thảo Phương (thực hiện)

Các tin khác

Dán nhãn cảnh báo dinh dưỡng mặt trước để lựa chọn thực phẩm phù hợp

Dán nhãn cảnh báo dinh dưỡng mặt trước để lựa chọn thực phẩm phù hợp

Việt Nam có khoảng 8 triệu người mắc đái tháo đường, nhưng tới 62,6% trường hợp chưa được chẩn đoán. Người Việt tiêu thụ nhiều muối, thịt, đồ uống có đường, ít ăn rau xanh, trái cây… làm gia tăng các yếu tố nguy cơ gây bệnh không lây nhiễm, trong đó có đái tháo đường, tim mạch, ung thư…

TP Hồ Chí Minh khẩn trương cấp cứu các nạn nhân vụ nổ ở cửa hàng gas

TP Hồ Chí Minh khẩn trương cấp cứu các nạn nhân vụ nổ ở cửa hàng gas

Tối 13/11, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh đã có báo cáo nhanh gửi UBND thành phố về công tác thu dung, điều trị cho 14 nạn nhân trong vụ nổ bình gas gây sập nhiều căn nhà tại số 79 Bùi Văn Ba, phường Tân Thuận. Đến 17h04 cùng ngày, lực lượng y tế ghi nhận 2 trường hợp tử vong, 3 người đã ổn định và xuất viện, 9 bệnh nhân còn lại đang được tích cực cứu chữa tại các bệnh viện trên địa bàn.

Nhặt được 2 khẩu súng, người dân trình báo Công an

Nhặt được 2 khẩu súng, người dân trình báo Công an

Trong lúc đi nhặt củi do sóng biển đánh dạt vào bãi cát, một người dân tình cờ nhặt được hai khẩu súng hơi và đã chủ động trình báo, chuyển giao cho Công an địa phương tiếp nhận, xử lý theo quy định pháp luật.

Kiểm tra công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại phường Bình Cơ

Kiểm tra công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại phường Bình Cơ

Ngày 13/11, đoàn công tác Bộ Tư lệnh Quân khu 7 do Thiếu tướng Trần Chí Tâm, Phó Chính ủy Quân khu 7 làm trưởng đoàn đã đến kiểm tra, thăm hỏi, động viên Đội K74 và các lực lượng đang làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực Sở Hội, Khu phố 4, phường Bình Cơ, TP Hồ Chí Minh.

Công an TP Huế hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục cấp tài khoản định danh mức độ 2.

Nâng cao kiến thức pháp luật giao thông cho sinh viên

Ngày 13/11, tại Hà Nội, Báo Công lý, Cục Cảnh sát giao thông, Bộ Công an phối hợp với Đại học Bách khoa Hà Nội và các đơn vị tổ chức Chương trình tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua “Phiên tòa giả định” và lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu pháp luật về trật tự, an toàn giao thông năm 2026”.

Bài 1: Đối mặt thời tiết cực đoan

Bài 1: Đối mặt thời tiết cực đoan

Đã thành lệ, mỗi khi mùa mưa bão về, dải đất miền Trung - “khúc ruột” kiên cường của Tổ quốc, lại phải đối mặt với nhiều thử thách. Những ngày qua, đợt mưa to liên tiếp đã khiến nhiều khu vực thuộc vùng đồng bằng bị ngập sâu; trong khi nhiều triền núi cao đối mặt nguy cơ lũ quét, lũ ống, sạt lở đất. Nhưng cũng chính nơi thiên nhiên khắc nghiệt này, phẩm chất và tinh thần “Vì nhân dân phục vụ” của lực lượng Công an nhân dân lại tỏa sáng.

Vụ nổ ở cửa hàng gas TP Hồ Chí Minh: Đã cứu 10 người, 1 người tử vong

Vụ nổ ở cửa hàng gas TP Hồ Chí Minh: Đã cứu 10 người, 1 người tử vong

Trong vụ nổ gây sập đổ nhiều nhà tại phường Tân Thuận, TP Hồ Chí Minh, có 11 người đã được lực lượng chức năng tìm kiếm, giải cứu, đưa đến các bệnh viện cấp cứu. Trong số này, có hai ca thương tích nặng phải chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy cấp cứu nhưng một người đã tử vong…

TP Hồ Chí Minh tháo gỡ khó khăn trong chính sách chăm sóc, bảo vệ trẻ em

TP Hồ Chí Minh tháo gỡ khó khăn trong chính sách chăm sóc, bảo vệ trẻ em

Ngày 13/11, Ban Văn hóa - Xã hội HĐND TPHCM phối hợp Sở Y tế TP Hồ Chí Minh và Hội bảo vệ quyền trẻ em thành phố tổ chức Hội nghị tham vấn, đối thoại về thực trạng hoạt động và cơ chế, chính sách đối với các cơ sở, tổ chức tham gia công tác bảo vệ, chăm sóc và hỗ trợ trẻ em trên địa bàn thành phố.

Các đại biểu tham dự hội nghị.

Bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng thực hiện trợ giúp pháp lý trong các vụ việc liên quan đến ma túy

Ngày 12/11, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước TP Hồ Chí Minh đã tổ chức Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng thực hiện trợ giúp pháp lý trong các vụ việc liên quan đến ma túy; đồng thời triển khai Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý.

​Chủ động phòng ngừa tai nạn trên sông Hồng trong thời tiết xấu

​Chủ động phòng ngừa tai nạn trên sông Hồng trong thời tiết xấu

Những ngày qua, thời tiết Hà Nội chuyển rét kèm mưa dông diện rộng, kết hợp sương mù khiến tầm nhìn trên sông Hồng bị hạn chế. Đội Cảnh sát đường thủy số 1 (Phòng CSGT Công an TP Hà Nội) đã tăng cường bám tuyến, "gác chắn" an toàn từ sớm, từ xa cho những chuyến tàu trên sông.

Sạt lở đe dọa an toàn của hơn 420 thầy và trò ở vùng cao Đà Nẵng

Sạt lở đe dọa an toàn của hơn 420 thầy và trò ở vùng cao Đà Nẵng

Qua khảo sát, đoàn công tác của xã vùng cao Trà Leng (Đà Nẵng) ghi nhận về địa chất khu vực phía sau Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Trà Leng, trên đỉnh núi, cách vị trí chân kè taluy tường rào khoảng 130m, trên độ cao khoảng 40m so với sân trường, xuất hiện một hố sâu có đường kính khoảng 1,7m, độ sâu khoảng 3m cùng vệt nứt dài khoảng 50m (mỗi bên dài 25m). Ngoài ra, tại vị trí cách kè taluy khoảng 35m cũng xuất hiện một hố nhỏ có đường kính khoảng 30cm.

Đảm bảo an ninh, an toàn để sân bay Long Thành sẵn sàng khai thác

Đảm bảo an ninh, an toàn để sân bay Long Thành sẵn sàng khai thác

Chỉ còn hơn một tháng nữa, ngày 24/12 Cảng hàng không quốc tế Long Thành sẽ khai thác chuyến bay thương mại đầu tiên. Do đó, cùng với việc hoàn thiện các hạng mục công trình, công tác bảo đảm an ninh, trật tự (ANTT), an toàn hàng không đang được các lực lượng chức năng khẩn trương rà soát, triển khai đồng bộ, quyết tâm không để xảy ra bị động, bất ngờ khi sân bay chính thức vận hành…