Đến với văn hoá đất Tổ để nuôi dưỡng tâm linh

Đã 84 tuổi nhưng ông rất  dí dỏm, hồn hậu và tinh anh lạ thường. Năm 1985, ông đã được trao tặng giải thưởng Hùng Vương lần thứ nhất với tác phẩm "Truyền thuyết Hùng Vương". Ông là nhà nghiên cứu văn hoá dân gian Nguyễn Khắc Xương và cũng là con trai cả của thi sĩ Tản Đà.

Ông nói về tác phẩm "Truyền thuyết Hùng Vương": Tác phẩm của tôi không chỉ giới thiệu, công bố truyền thuyết Hùng Vương mà còn xới lên tầng ý nghĩa ẩn sâu trong những truyền thuyết đó. Ai cũng biết câu chuyện Lang Liêu dâng vua bánh chưng, bánh dày nhưng gói bánh, giã bánh ở đâu, vì sao lại có thứ bánh tượng trưng cho Trời - Đất đó thì tôi đã lý giải được.

Hay như chi tiết Vua Hùng lập lầu kén rể cho Công chúa Ngọc Hoa, cuộc chiến giữa Sơn Tinh, Thuỷ Tinh là để nói về hôn nhân thời cổ của cư dân nông nghiệp. Nhiều chi tiết tôi khám phá ra bắt nguồn từ trò chơi rước lúa. Như vậy, "Truyền thuyết Hùng Vương" đã đề cập tới tư duy, phương pháp luận về mối quan hệ giữa truyện kể dân gian và các trò diễn xướng.

- 18 đời Vua Hùng Vương sống trong hơn 2000 năm, bằng những cứ liệu khoa học trong dân gian, ông giải thích hiện tượng này như thế nào?

Ông Nguyễn Khắc Xương: 18 đời Vua Hùng phải được hiểu là 18 vương triều cùng thuộc Vua Hùng. Mỗi vương triều có nhiều vua, nhưng cùng lấy tên theo vua đầu tiên. Mỗi đời Hùng Vương lại có nhiều đời vua khác nữa. Điều này có trong  bản Ngọc Phả được soạn từ thời Lê Đại Hành tên là "Thiên phúc nguyên niên", câu kết trong Ngọc Phả có viết: "Trở nên 18 ngành đời nhà Hùng, tỉ phù trị vì ở trong hòm Thái Bảo là 180 đời đế vương thống nhất non sông".

Về với đất Tổ.
Về với đất Tổ.

- Cuốn "Truyền thuyết Hùng Vương" của ông tái bản năm 2005 sẽ có thêm 16 truyện. Vậy đó có phải là những tích truyện mà trước đây chưa được khám phá?

Ông Nguyễn Khắc Xương: Tôi đã cố gắng để bổ sung những tư liệu mới như sự tích mới về mẹ Âu Cơ đẻ 100 trứng nở thành 100 người con trai, có cả tên những người con này. Rồi có truyền thuyết nói về công tác trị thuỷ thời Hùng Vương, về cuộc xung đột vũ trang Vua Hùng và Thục Chúa.

- Thưa ông, bài thơ "Thề non nước" của thi sĩ Tản Đà có liên quan gì đến nền văn hoá này?

Ông Nguyễn Khắc Xương: Năm 1918, cha tôi tới thăm một người bạn là Dương Tự Nhu (con trai của nhà thơ Dương Khuê) ở Sơn Vi (Phú Thọ) và được người bạn này đưa lên viếng Đền Hùng.

Tại đây, ông đã làm đôi câu đối tặng "Có tông, có tổ, có tổ có tông, tông tổ, tổ tông, tông tổ cũ. Còn nước, còn non, còn non còn nước, nước non non nước, nước non nhà". Sau đó, bài "Thề non nước" ra đời như một tấm lòng dâng lên Vua Hùng.

- Ông đánh giá thế nào về ý thức của thế hệ ngày nay trong việc gìn giữ và phát huy văn hoá quý báu này? Cần phải làm gì để cho những giá trị văn hoá này lan toả mạnh mẽ, dày dặn hơn nữa?

Ông Nguyễn Khắc Xương: Đến với văn hoá cội nguồn là cách tốt nhất để nuôi dưỡng tâm linh và giữ vững bản lĩnh người Việt Nam . Văn hoá Hùng Vương sẽ còn ẩn chứa nhiều bất ngờ. Đã có nhiều người nghiên cứu tìm hiểu về văn hoá Hùng Vương nhưng người đi sâu được còn ít. Theo tôi, phải xây dựng trong nhân dân tư tưởng tôn trọng và tìm đến văn hoá truyền thống ở bất cứ nơi nào.

Phải giáo dục và giới thiệu những hình thức văn hoá đặc thù của Phú Thọ cho lớp trẻ. Cần khôi phục lại làn điệu xoan - ghẹo. Tôi buồn lắm khi tại các xã, dù là cái nôi của điệu hát này nhưng thôn nữ, trai tráng không biết hát xoan thì ai là người lưu truyền điệu hát này. Tôi đang dồn tâm huyết để làm cuốn "Tổng tập văn hoá dân gian đất Tổ". Không biết có còn kịp không?

Thảo Phương (thực hiện)

Các tin khác

Tử vong sau khi phẫu thuật thẩm mỹ tại Bệnh viện Quốc tế City

Tử vong sau khi phẫu thuật thẩm mỹ tại Bệnh viện Quốc tế City

Chiều 29/9, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh cho biết đã tiến hành xác minh, kiểm tra hồ sơ và yêu cầu Bệnh viện Quốc tế City tổ chức Hội đồng chuyên môn để đánh giá toàn diện trường hợp người bệnh diễn biến nặng sau phẫu thuật thẩm mỹ, sau đó được chuyển đến Bệnh viện Nhân dân Gia Định và không qua khỏi.

Hà Nội là trọng điểm ô nhiễm không khí, cần giải pháp kiểm soát liên vùng

Hà Nội là trọng điểm ô nhiễm không khí, cần giải pháp kiểm soát liên vùng

Ô nhiễm không khí đang là một trong những vấn đề môi trường đáng lo ngại tại Việt Nam, tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía Bắc, trong đó Hà Nội là trọng điểm. Nồng độ bụi mịn PM2.5 tại Hà Nội ở mức cao, khoảng 1/3 số ngày trong năm vượt giới hạn trung bình 24 giờ, đòi hỏi các giải pháp kiểm soát nguồn thải và phối hợp liên vùng quyết liệt, đồng bộ.

Công ty TNHH Đầu tư Bệnh viện JV Nhật Việt bị phạt nặng

Công ty TNHH Đầu tư Bệnh viện JV Nhật Việt bị phạt nặng

Ngày 29/9, Phòng Kiểm tra - Pháp chế Sở Y tế TP Hồ Chí Minh cho biết đã ban hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với một số tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm nghiêm trọng trong hoạt động khám, chữa bệnh trên địa bàn.

Xuất hiện vết nứt dài hơn 1.000m, 34 hộ dân phải di dời

Xuất hiện vết nứt dài hơn 1.000m, 34 hộ dân phải di dời

Sau đợt mưa lớn kéo dài từ ngày 13 đến 19/9, khu vực đồi Na Lo, xã Đồng Lương, tỉnh Thanh Hóa xuất hiện hệ thống vết nứt kéo dài hơn 1.000m, nhiều điểm sụt lún sâu khoảng 1,5m, tiềm ẩn nguy cơ sạt trượt với khối lượng lớn, đe dọa an toàn của người dân và tuyến tỉnh lộ 530B.

Vết nứt kéo dài đe dọa an toàn trên cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu

Vết nứt kéo dài đe dọa an toàn trên cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu

Ngày 29/9, cơ quan chức năng của TP Đồng Nai đã phối hợp với đơn vị thi công kiểm tra hiện trường, khẩn trương tìm phương án khắc phục tình trạng mặt đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu xuất hiện nhiều vết nứt, sụt lún và hố sâu có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn giao thông…

Huế đảm bảo an toàn vùng hạ du gắn với sinh kế lâu dài của người dân

Huế đảm bảo an toàn vùng hạ du gắn với sinh kế lâu dài của người dân

Việc ứng dụng công nghệ số trong quan trắc, cảnh báo thiên tai nhằm góp phần đảm bảo an toàn cho địa bàn được xem là “rốn lũ” của miền Trung, nhất là bà con sinh sống vùng hạ du TP Huế. Song song với việc đảm bảo các công trình, chính quyền TP Huế yêu cầu các chủ hồ chứa thủy điện, thủy lợi và các đơn vị liên quan phải đảm bảo sinh kế lâu dài của người dân.

Vùng Tây Đà Nẵng ứng phó sạt lở gây chia cắt, cô lập trong mưa lũ

Vùng Tây Đà Nẵng ứng phó sạt lở gây chia cắt, cô lập trong mưa lũ

Miền núi phía Tây TP Đà Nẵng sở hữu địa hình hiểm trở, chia cắt mạnh và luôn tiềm ẩn nguy cơ sạt lở mỗi mùa mưa lũ đến. Trước thử thách khắc nghiệt của thiên tai, các lực lượng chức năng, trong đó lực lượng Công an cơ sở đóng vai trò nòng cốt, xung kích tuyến đầu đã cùng cấp ủy, chính quyền các địa phương không lơ là, chủ quan, thực hiện phương châm “4 tại chỗ” và chuẩn bị sẵn sàng các phương án ứng phó ở mức cao nhất nhằm bảo vệ tuyệt đối an toàn tính mạng và tài sản của nhân dân.

Xuyên đêm cấp cứu thuyền viên người nước ngoài bị nạn trên biển

Xuyên đêm cấp cứu thuyền viên người nước ngoài bị nạn trên biển

Sáng 29/9, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng (BĐBP) TP Hồ Chí Minh cho biết, sau nhiều giờ hành trình trong điều kiện cứu nạn trên biển, đến rạng sáng nay, lúc 2h40, lực lượng chức năng đã tiếp cận được MSC Hermes III. Lực lượng cứu nạn nhanh chóng lên tàu, tiến hành sơ cứu, hỗ trợ y tế cho thuyền viên bị nạn và đưa nạn nhân về bờ…

Lần đầu tiên đặt bóng vào khí quản cứu thai nhi trong bụng mẹ

Lần đầu tiên đặt bóng vào khí quản cứu thai nhi trong bụng mẹ

Các bác sĩ Bệnh viện Phụ sản Trung ương đã nội soi buồng ối đặt bóng gây bít khí quản thai nhi điều trị thoát vị hoành bẩm sinh cho bào thai còn đang trong bụng mẹ (kỹ thuật cao FETO). Đây là lần đầu tiên tại Việt Nam triển khai kỹ thuật hiện đại này cho trường hợp mắc bệnh lý bẩm sinh vô cùng phức tạp.

Di dời các trường đại học: Hà Nội tái cấu trúc không gian giáo dục nội đô

Di dời các trường đại học: Hà Nội tái cấu trúc không gian giáo dục nội đô

Nhằm giảm tải áp lực hạ tầng cho khu vực nội đô lịch sử và kiến tạo không gian phát triển mới, TP Hà Nội sẽ triển khai lộ trình di dời các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp ra các cực tăng trưởng vùng ngoại thành. Quá trình này được thực hiện gắn liền với chiến lược tổng thể, ưu tiên phát triển mô hình đô thị đại học tập trung, hạ tầng đồng bộ và dùng chung dịch vụ.

Gia tăng ung thư tế bào hắc tố, cảnh giác với vết đen "vô hại" dưới bàn chân

Gia tăng ung thư tế bào hắc tố, cảnh giác với vết đen "vô hại" dưới bàn chân

Nhiều người khi thấy một nốt ruồi mới mọc, một vết đen hay mảng da sẫm màu dưới lòng bàn chân thường "tặc" lưỡi cho qua vì nghĩ chỉ là vết tụ máu do va đập hoặc nấm kẽ chân. Nhưng đây là vị trí "ưa thích" của ung thư tế bào hắc tố – loại ung thư da ác tính và có tỷ lệ tử vong cao nhất.