Đến Mỹ gặp các nhà báo từng tham chiến ở Việt Nam

Tham gia trong chương trình khách quốc tế thăm quan Hoa Kỳ vào tháng 3/2010 vừa qua, 10 thành viên Đoàn Nhà báo Việt Nam chúng tôi may mắn được gặp rất nhiều người Mỹ yêu quý Việt Nam. Họ là những trí thức từng đến, từng làm việc ở Việt Nam mà yêu đất nước, con người Việt Nam thì đã là rất quý giá, lại có nhiều người chỉ biết đất nước chúng ta qua sự giới thiệu của bạn bè, thế mà họ yêu Việt Nam, cũng là rất quý.

Nhưng trong số họ, có những người từng là lính Mỹ, thậm chí là sỹ quan quân đội Mỹ tham chiến ở chiến trường miền Nam Việt Nam, vậy mà họ rất yêu và trân trọng Việt Nam.

Từ người giáo viên dạy tiếng Anh ở Việt Nam hơn 40 năm trước

Trong chương trình đã được xếp lịch dày đặc những cuộc tiếp xúc, gặp gỡ các tòa soạn báo chí Mỹ (từ báo in, báo điện tử, đài/kênh truyền hình) và các tổ chức liên quan đến báo chí (Hiệp hội nhà báo quốc gia Mỹ, tổ chức các nhà báo chuyên điều tra - như ở Việt Nam quen gọi là "viết phóng sự - điều tra"…), thì có một cuộc gặp khiến chúng tôi tò mò, đó là chương trình thăm và ăn tối tại một gia đình người Mỹ ở bang California.

Rời trung tâm TP San Francisco khoảng 1 giờ ôtô, lượn quanh bờ biển Muirbeach với một bên là sườn núi, chúng tôi được đi qua Vườn Quốc gia Muir Woods có rừng thông đỏ - loại cây đã có hàng ngàn tuổi, rất quý giá của vùng đất này, bắt gặp những ngôi biệt thự cheo leo bên sườn núi. Đó là nhà riêng GS-TS Donald Cohon. TS Cohon vồn vã ra đón chúng tôi, không ngờ rằng đó là một ông già râu bạc, tóc bạc, cao lớn và nói tiếng Việt khá chuẩn. Trong nhà ông có mấy người đang chuẩn bị bữa tối đãi chúng tôi.

Nhìn những đồ dùng và sách bày biện trong nhà và trò chuyện với TS Cohon mới biết rằng ông đã từng sang Việt Nam dạy học năm ông 21 tuổi, khi ấy ông vừa tốt nghiệp cử nhân văn chương ở Mỹ và làm việc cho Tổ chức Tự nguyện Quốc tế (IVS), một tổ chức bảo trợ những chương trình tự nguyện vùng Đông Nam Á, châu Phi và Nam Mỹ. ông đã cùng 4 giáo viên Anh ngữ và 3 kỹ sư canh nông nữa đến miền Nam Việt Nam. Sau đó là 2 năm ông gắn bó dạy tiếng Anh tại một trường phổ thông trung học ở Vũng Tàu.

"Mới đó mà đã gần nửa thế kỷ trôi qua", ông nói vậy và đưa cho tôi xem cuốn kỷ yếu của những cựu học sinh (HS) Trường PTTH Vũng Tàu (hiện sinh sống tại Mỹ)... Thì ra những cựu HS ấy ở Mỹ vẫn tổ chức gặp mặt những dịp kỷ niệm, và thầy giáo Cohon thường xuyên là khách mời trân trọng.

Sau khi rời Việt Nam, thầy giáo Cohon trở về Mỹ, học lên học vị TS và trở thành GS ĐH Y khoa của Bang California . Ông thổ lộ: "Tôi vốn mơ ước được làm những công việc xã hội để cải thiện đời sống của những con người kém may mắn, giờ đây tôi đã đạt được giấc mơ ấy với những công việc mà tôi đã và đang làm". Có lẽ có một người cha giàu lòng nhân ái như vậy, nên con trai của GS, anh Nicholas (tốt nghiệp ĐH Western) cũng luôn quan tâm tới vấn đề bảo vệ môi trường và bảo tồn thiên nhiên.

Cựu PV chiến tranh tại Việt Nam Jacques Loslie và vợ cùng tác giả.

Cựu PV chiến tranh tại Việt Nam Jacques  Loslie và vợ cùng tác giả.

Với mong muốn tổ chức một vài dự án xã hội tại Việt Nam cho những người còn kém may mắn, gần đây ông đã trở lại Việt Nam vài lần. Ông cẩn thận cất những tấm vé máy bay, vé tàu, vé xem kịch hát, xem múa rối… ở Việt Nam  lại thành "một bộ sưu tập Việt Nam ".

Đặc biệt tại bữa tối ở nhà riêng GS Cohon, chúng tôi may mắn được gặp những gia đình là bạn bè thân thiết hoặc hàng xóm của GS.  Thì ra người Mỹ cũng rất hồn hậu, cởi mở và dễ gần, tình hàng xóm cũng cộng đồng và gần gũi như người Việt Nam vậy. Đến ăn tối cùng chúng tôi còn có vợ chồng một vị khách của GS khá gây ấn tượng với chúng tôi, đó là nhà báo Jacques  Loslie, ông từng là phóng viên báo Mỹ tại miền Nam Việt Nam những năm chiến tranh. Ông khiến các nhà báo Việt Nam  chúng tôi vô cùng bất ngờ khi ông rất tự hào "khoe" rằng vào dịp kỷ niệm 35 năm Ngày giải phóng Sài Gòn này, ông và một nhóm nhà báo Mỹ đã từng có mặt trong chiến tranh Việt Nam, sẽ sang TP HCM để dự lễ kỷ niệm đó.

Ngày bay đã được ấn định, ngày 25/4/2010, đoàn nhà báo Mỹ của ông sẽ có mặt tại TP HCM… Một số nhà báo Việt Nam ngỏ ý muốn mời ông ăn cơm tối tại Việt Nam khi ông sang, nhưng Jacques nói rất tiếc đã kín lịch mất rồi và trong chương trình các ông được lãnh đạo TP mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh mời chiêu đãi. Tôi hỏi ông có cái tên rất… France , vậy ông có phải gốc Pháp không? Jacques cười thật vui: Tại bố mẹ tôi yêu vawnhoas Pháp nên đặt cho tôi cái tên Pháp rất điển hình,còn tôi là người Mỹ 100%...

Đến nhà tình báo chiến lược của Quân đội Mỹ ở chiến trường miền Nam Việt Nam

Câu chuyện của cựu PV chiến tranh ở Việt Nam Jacques khiến tôi nhớ đến vị GS khả kính của ĐH Báo chí Washington mà ít hôm trước chúng tôi mới gặp ở Thủ đô Washington D.C - GS Professor Michel Shanahan. Ông là GS báo chí, theo chương trình thì ông trao đổi với chúng về tương lai báo in đi về đâu trong thời đại kỹ thuật số phát triển như vũ bão. Nhưng thật bất ngờ, khi vừa gặp, ông đã "chào" chúng tôi bằng chính câu chuyện của đời ông.

Michel kể, ông vốn là một nhà tình báo Mỹ, được đào tạo bài bản rồi ném vào chiến tranh Việt Nam năm 1967. "Khi đó tôi đóng quân ở Củ Chi, vậy mà một nhà tình báo Mỹ như tôi, và nhiều người khác nữa, không hề biết rằng có một đường hầm Củ Chi trong lòng đất. Sau này tôi mới biết, thấy đúng như huyền thoại. Nhưng khi tham chiến ở Việt Nam, tôi đã hiểu rằng chiến tranh Việt Nam của Chính phủ Mỹ thật phi lý, vì vậy tôi muốn trở thành nhà báo. Vậy là từ năm 1970 tôi trở thành nhà báo Mỹ, tôi làm cho báo Washington và sau đó tôi trở thành GS dạy ĐH Báo chí". GS bộc bạch như vậy và khảng khái khẳng định: "Trong cuộc chiến đó, các vị thắng là đúng, bởi vì lẽ phải thuộc về Việt Nam "!

Tuy không tham gia ở Việt Nam, nhưng những gì mà vị GS ĐH Báo chí Mỹ tâm huyết đấu tranh đòi lẽ công bằng cho nạn nhân CĐDC ở Việt Nam đã làm chúng tôi xúc động.

Ông là GS John Funabiki của ĐH báo chí Mỹ. Ông gốc người Nhật Bản. Câu chuyện mở đầu của ông đã "gây sốc" cho chúng tôi khi ông thông báo: "Tôi vừa trở về từ đất nước Việt Nam của các bạn. Tôi đến để chuẩn bị cho việc sẽ đưa một nhóm các nhà báo Mỹ yêu chuộng công lý đến với Việt Nam, để tiếp tục đấu tranh cho các nạn nhân chất độc da cam ở Việt Nam . Trong thế chiến thứ 2, ông nội và cha mẹ tôi đều bị tống vào nhà tù, trong khi đó mẹ tôi đang có thai, và bà đã sinh ra anh trai tôi trong nhà tù. Khi lớn lên, tôi luôn nghĩ rằng phải tin vào nhân quyền, phải có công bằng, vì vậy tôi thấy cần phải làm gì đó cho Việt Nam, cho những nạn nhân CĐDC, những nạn nhân đó phải chiến thắng, đó mới chính là công lý".

Rồi Funabiki kể: Ông biết sự thật về những nạn nhân CĐDC Việt Nam không phải qua các kênh báo chí truyền thông của Mỹ (mặc dù ông là một nhà báo lâu năm và cũng là một giảng viên ĐH báo chí), mà ông bất ngờ biết sự thật khi một nữ Nhà báo Nhật Bản cho ông xem cuốn phim tư liệu của chị tố cáo tội ác do chất da cam mà trong chiến tranh Quân đội Mỹ đã rải thảm lên nhiều vùng miền của Việt Nam. Funabiki bị choáng và sợ hãi khi nhìn thấy nỗi đau đớn về thể xác và tinh thần của 3 thế hệ nạn nhân CDC ở Việt Nam, ông không tưởng tượng được hậu quả của CĐDC vẫn đang kéo dài như vậy trên đất nước Việt Nam dù đã 35 năm hòa bình. Vì vậy ông quyết định tập hợp một nhóm nhà báo Mỹ, tổ chức cho họ sang Việt Nam để tận mắt chứng kiến sự thật tàn khốc đó, để có tiếng nói đấu tranh cho nạn nhân CĐDC, ông muốn qua truyền thông để nhiều người dân Mỹ biết rõ hơn sự thật về những thế hệ trẻ em Việt Nam đang chịu tàn phế do nhiễm CĐDC, đồng thời ông cũng mong muốn góp tiếng nói kêu gọi các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân hỗ trợ tiền bạc để dọn sạch tận gốc CĐDC ở những vùng bị rải thảm…

14 ngày trên đất nước Mỹ, chúng tôi đã đi, đã gặp, những gương mặt, những câu chuyện tràn ngập tình yêu Việt Nam   như vậy…

Trần Thu Hằng

Các tin khác

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.