Deb Haaland - Người Mỹ bản xứ làm nên lịch sử

Deb Haaland, nữ nghị sĩ gốc bản xứ đầu tiên đến từ bang New Mexico của Mỹ vừa làm nên lịch sử hôm 15-3 sau khi Thượng viện Mỹ phê chuẩn bà làm Bộ trưởng Nội vụ trong nội các chính phủ của Tổng thống Joe Biden. Bà trở thành nữ chính khách gốc bản xứ đầu tiên trong lịch sử Mỹ nắm giữ vị trí lãnh đạo cơ quan chính phủ.

Năm nay 61 tuổi, Deb Haaland sinh ra và lớn lên ở Winslow, bang Arizona, Mỹ, thuộc bộ tộc Laguna Pueblo có gốc gác ở vùng Trung Tây bang New Mexico. Gia đình bà đã nhiều thế hệ tham gia phục vụ trong nhiều ngành khác nhau của Chính phủ Mỹ; mẹ bà phục vụ trong hải quân Mỹ, còn cha bà là một lính thủy quân lục chiến từng tham chiến tại miền Nam Việt Nam.

Được đào tạo bài bản, có bằng tiến sĩ luật, bản thân Haaland cũng từng tham gia làm việc trong hệ thống chính quyền các cấp thuộc đảng Dân chủ từ thời ông Barack Obama làm tổng thống. Tuy nhiên, con đường của Haaland đi qua không hề trải thảm hoa hồng. Là một người da đỏ bản xứ, Haaland từng nếm trải cuộc sống không nhà cửa và phải nhận hàng cứu trợ để sống. Bà cũng từng là nạn nhân của chính sách kỳ thị sắc tộc gay gắt ở Mỹ. Thời trẻ, bà cũng từng bị chia cắt khỏi gia đình, đưa vào các trường giáo dục “đồng hóa sắc tộc” một thời nở rộ ở Mỹ.

Câu chuyện chính trị của bà Haaland phản ánh sự vươn lên đầy khó khăn nhưng cũng ngày càng mạnh mẽ của người Mỹ bản xứ. Năm 2018, Haaland là một trong 2 nữ chính khách bản xứ đầu tiên được bầu vào Quốc hội Mỹ (người còn lại là nữ nghị sĩ Sharice Davids của bang Kansas). Đến tháng 1-2021 đã có thêm 6 người bản xứ trúng cử vào quốc hội, gồm 4 người bên đảng Dân chủ và 2 bên đảng Cộng hòa.

Bà Deb Haaland tuyên thệ nhậm chức trước sự chứng kiến của người thân, gia đình và Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi.

Bà Deb Haaland tuyên thệ nhậm chức trước sự chứng kiến của người thân, gia đình và Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi.

Việc Haaland được bầu lãnh đạo nắm giữ Bộ Nội vụ còn mang ý nghĩa lịch sử đặc biệt. Bộ Nội vụ không chỉ được giao trọng trách chăm lo an sinh cho 1,9 triệu người da đỏ bản xứ ở Mỹ mà còn quản lý hơn 202 triệu hécta đất công, vùng nước và hệ thống đê điều liên bang, các khu bảo tồn, lưu trữ sinh quyển quốc gia,... Tuy nhiên, cơ quan này trước giờ rất ít quan tâm chăm lo hoặc luôn gây ra những thiệt hại cho người Mỹ da đỏ bản xứ và những vùng đất, khu bảo tồn được giao quản lý.

Phe Cộng hòa thân với giới kinh doanh cảm thấy không yên lòng khi Haaland được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Nội vụ. Họ phản đối việc bỏ phiếu cho Haaland, xem đó là một việc làm “ngu xuẩn”, “hại nhiều hơn lợi”. Trong đảng Cộng hòa chỉ có 4 người bỏ phiếu ủng hộ bà.

Cuộc đấu đá chính trị trong Thượng viện Mỹ xoay quanh cuộc bỏ phiếu phê chuẩn bà phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của Haaland trong cuộc tranh luận về các vấn đề thời cuộc như biến đổi khí hậu, chính sách năng lượng và công bằng sắc tộc. Quả thật, trong một cuộc trả lời báo chí trước khi trở thành Bộ trưởng Nội vụ Mỹ, Haaland đã nhấn mạnh rằng bà sẽ đưa 3 vấn đề nêu trên lên thành ưu tiên hàng đầu trong chương trình làm việc của chính phủ.

Trọng tâm của những tranh cãi xung quanh Haaland tập trung vào cuộc chiến khai thác năng lượng hóa thạch tại Mỹ. Haaland từng là một trong những thành viên tham gia rất quyết liệt trong cuộc đấu tranh chống khai thác dầu mỏ và khí đốt ở Mỹ. Người ta dự báo bà chắc chắn sẽ triển khai ngay việc dừng khai thác các giếng dầu mới, sẽ khẩn trương khôi phục các quy định pháp luật về bảo tồn đời sống hoang dã, đồng thời nhanh chóng triển khai việc sản xuất năng lượng tái tạo (gió và mặt trời) trên các vùng đất và mặt nước. Bộ Nội vụ sẽ trở thành trung tâm nghị trình về khí hậu của Tổng thống Biden. Hiện tại, Chính phủ Mỹ đang áp lệnh tạm dừng ngắn hạn việc cho thuê đất công khai thác dầu mỏ, vốn đang bị phe Cộng hòa và giới kinh doanh, khai thác dầu mỏ, khí đốt Mỹ phản đối dữ dội. Việc Haaland áp lệnh cấm hoàn toàn việc thuê đất khai thác dầu mỏ này được giới phân tích cho là sẽ mang lại những kết quả khác nhau cho chính quyền ông Biden lẫn tình hình khí hậu của nước Mỹ. Có khả năng khí thải nhà kính từ nhiên liệu hóa thạch sẽ giảm đáng kể, đồng thời sự công kích từ phía đảng Cộng hòa và giới kinh doanh đối với chính quyền Biden cũng sẽ tăng lên tương tự.

Mặt khác, người ta hy vọng Haaland sẽ mang đến cho Tổng thống Biden những lợi thế trong việc vận động sự ủng hộ của lưỡng đảng trong Quốc hội. Bà là nghị sĩ có sức huy động lưỡng đảng thành công nhất tính đến nay, sau thành công với đạo luật bảo vệ 30% đất và đại dương của Mỹ đến năm 2030 hồi đầu năm nay.

Haaland cũng sẽ nhanh chóng đảm nhận vai trò trung tâm trong việc hiện thực hóa lời hứa của ông Biden giải quyết vấn đề công bằng sắc tộc trong xã hội Mỹ. Bà sẽ gánh trọng trách bảo vệ các giao ước có ràng buộc pháp lý của Chính phủ Mỹ với các bộ tộc da đỏ bản xứ. Lâu nay, các giao ước này thường xuyên bị xâm phạm một cách có hệ thống bởi nhiều đời chính quyền khác nhau ở Washignton, gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với đời sống, tuổi thọ, quyền chính trị cũng như các cơ hội kinh tế của người da đỏ bản xứ. “Lớn lên trong vùng đất bị bạc đãi khiến tôi trở nên quyết liệt. Tôi sẽ quyết liệt vì tất cả chúng ta, vì hành tinh của chúng ta và tất cả các vùng đất bảo tồn của chúng ta” - bà Haaland viết trên Twitter trước khi được phê chuẩn.

Nhưng, nhiệm vụ của Haaland sẽ rất nặng nề, rất vất vả, bởi bà Haaland sẽ cùng với nội các của ông Biden đối mặt các thách thức chưa từng có, bao gồm đại dịch COVID-19, kinh tế toàn cầu trì trệ do đại dịch, nạn đói bắt đầu gia tăng và tình trạng khủng hoảng khí hậu ngày càng gay gắt. Và nước Mỹ bà tiếp nhận cũng vừa trải qua một giai đoạn đầy “thương tích” vì vấn đề kỳ thị sắc tộc, vẫn còn đang “dưỡng thương”, chưa thể nguôi ngoai.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.