Đề xuất khai quật khẩn cấp tàu cổ Hội An

Sau nhiều tháng “mất dấu” dưới lòng cát biển, con tàu cổ tại bãi biển Tân Thành (phường Hội An Tây, TP Đà Nẵng) bất ngờ lộ gần như toàn bộ hình dạng sau bão số 13 (Kalmaegi).

Tàu cổ Hội An tái xuất hiện sau bão Kalmaegi

Từ ngày 8/11, người dân đi dạo tại bãi biển Tân Thành, phường Hội An Tây, TP Đà Nẵng bất ngờ phát hiện phần thân một con tàu gỗ cổ trồi lên khỏi lớp cát. Hiện vật này được đánh giá gần như nguyên vẹn, có giá trị khảo cổ cao.

Ông Phạm Phú Ngọc, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An (BTDSVHTG) cho biết: “Sau đợt mưa lũ, sóng biển lớn đã làm lộ phần thân tàu. Ngay khi nhận được thông tin, Trung tâm đã phối hợp lực lượng chức năng khoanh vùng khu vực, cắm biển cảnh báo và tuyên truyền người dân không tiếp cận, nhằm bảo vệ hiện trạng. Hiện chúng tôi đang phối hợp với các cơ quan chức năng để xác minh nguồn gốc con tàu, lập hồ sơ khảo cổ học, đồng thời đề xuất phương án khai quật và bảo vệ hiện vật trước nguy cơ tiếp tục bị sóng biển xâm thực”.

Đề xuất khai quật khẩn cấp “Bảo vật tàu cổ” Hội An -0
Đề xuất khai quật khẩn cấp “Bảo vật tàu cổ” Hội An -1
Sau bão số 13, sóng biển đã làm xuất lộ một phần thuyền gỗ cổ chôn vùi trong lớp cát biển. 
Đề xuất khai quật khẩn cấp “Bảo vật tàu cổ” Hội An -2
Đề xuất khai quật khẩn cấp “Bảo vật tàu cổ” Hội An -0
Trung tâm BTDSVHTG Hội An phối hợp lực lượng chức năng khoanh vùng khu vực, cắm biển cảnh báo nhằm bảo vệ hiện trạng tàu cổ vừa xuất lộ.

Con tàu từng được người dân Hội An phát hiện vào rạng sáng 26/12/2023, sau đó bị cát biển vùi lấp. Vị trí phát hiện ban đầu nằm sát bờ biển khối Thịnh Mỹ, cách UBND phường Cẩm An (cũ) khoảng 400 m, hướng ra biển An Bàng. Phần khung gỗ nổi lên trên lớp cát, ôm trọn thân tàu, hiện rõ hình dáng nguyên vẹn của con tàu cổ.

Vị trí tàu phát lộ nằm trong khu vực chịu tác động mạnh của thủy triều, gió mùa và sóng biển. Nếu không có biện pháp bảo vệ kịp thời, chỉ một vài cơn bão nữa cũng đủ xóa mọi dấu tích. Do đó, công tác bảo tồn cần được triển khai theo nguyên tắc “cứu hộ khẩn cấp” di sản dưới nước, kết hợp khảo cổ học, bảo tồn vật liệu gỗ và ứng dụng công nghệ số để lưu giữ toàn bộ thông tin trước khi con tàu tiếp tục bị vùi lấp hoặc hư hại, ông Phạm Phú Ngọc nhấn mạnh.

Nhiều giả thuyết lý thú xung quanh xác tàu cổ vừa xuất lộ

Trong báo cáo khoa học do Trung tâm BTDSVHTG Hội An phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP Hồ Chí Minh thực hiện, các nhà nghiên cứu nhận định: con tàu được chế tác công phu, với các thanh giang và then gỗ lớn, ghép nối chặt chẽ bằng đinh sắt, lỗ xuyên thân tròn, đảm bảo cấu trúc vững chắc. Chất lượng gỗ tốt giúp bảo tồn nguyên vẹn nhiều chi tiết. Khu vực bãi biển nơi tàu xuất hiện cũng từng phát hiện nhiều mảnh sứ hoa lam Trung Quốc niên đại thế kỷ XVII – XVIII, cho thấy khả năng đây là tàu ngoại quốc bị đắm trên hành trình qua vùng biển Cửa Đại.

Kết quả phân tích giám định cho thấy con tàu cổ sử dụng các loại gỗ khác nhau: thanh giang làm từ gỗ bằng lăng (Lagerstroemia sp, khả năng cao là săng lẻ hay bằng lăng núi), ván bè làm từ gỗ kiền kiền (Hopea sp), trong khi sàn boong và vách ngăn khoang được làm từ gỗ thông (Pinus sp). Điều này cho thấy con tàu mang truyền thống đóng tàu sử dụng gỗ nhiệt đới lâu đời ở Đông Nam Á, đặc biệt là vùng Nam Đông Dương, với các loại gỗ như bằng lăng và kiền kiền; đồng thời sử dụng gỗ ôn đới là gỗ thông, phản ánh nguồn gốc kỹ thuật và vật liệu từ Trung Quốc.

Đề xuất khai quật khẩn cấp “Bảo vật tàu cổ” Hội An -2
Người dân và du khách tại Hội An đến xem tàu cổ xuất lộ tại bãi biển Tân Thành, phường Hội An Tây từ sáng ngày 8/11. 

Theo các nhà khoa học, kết cấu của con tàu cổ cho phép nó thực hiện những chuyến hải trình dài, phục vụ hoạt động thương mại trên biển hoặc thậm chí tham gia hải chiến. Các chuyên gia cũng nhận định, tàu có chiều dài trên 17,8 m với khoảng 12 khoang. Về niên đại, đến nay tuy chưa có kết quả xác định niên đại tuyệt đối, nhưng các dữ liệu khảo cổ cho thấy khả năng cao tàu thuộc giai đoạn từ cuối thế kỷ XIV đến thế kỷ XVI.

Phần bè mũi dày hơn 10 cm, trong khi bè lái chỉ 4 cm, thể hiện tính toán đặc biệt để chịu va chạm trực diện hoặc phòng thủ. Các khoang thuyền nhỏ, hẹp, chỉ khoảng 80–90 cm, không thích hợp chở hàng hóa, nhưng phù hợp với mục đích chống chìm, chống đạn, tăng khả năng sống sót khi giao chiến. Các mí ván được ghép kín, xử lý kỹ lưỡng, đảm bảo chống thấm nước hiệu quả, cho thấy trình độ đóng tàu tinh xảo của thời kỳ này.

Đề xuất khai quật khẩn cấp “Bảo vật tàu cổ” Hội An -0
Đề xuất khai quật khẩn cấp “Bảo vật tàu cổ” Hội An -0
Đề xuất khai quật khẩn cấp “Bảo vật tàu cổ” Hội An -1
Các nhà khoa học lấy mẫu, bảo quản mẫu phân tích C14, chủng loại gỗ và bào tử phấn hoa thực hiện theo nguyên tắc khoa học đảm bảo việc phân tích được chuẩn xác.
 

Dựa trên những dữ liệu khảo cổ, các chuyên gia đưa ra giả thuyết đây có thể là tàu cướp biển hoặc tàu chiến cổ. Cả hai khả năng đều có cơ sở, bởi thân tàu chắc chắn, dày dặn, vượt xa các tàu buôn thông thường. Đáng chú ý, cấu trúc thuyền và kỹ thuật ghép gỗ tương đồng với mô hình thuyền Nam Trung Hoa, vùng Quảng Đông, chứ không mang dáng dấp ghe Việt. Nhiều đoạn thân tàu sử dụng gỗ thông, loại vật liệu mà người Việt ít dùng để đóng thuyền  càng củng cố giả thuyết về nguồn gốc nước ngoài của con tàu cổ này.

Đề xuất khai quật khẩn cấp để nghiên cứu và bảo tồn

Đề xuất khai quật khẩn cấp “Bảo vật tàu cổ” Hội An -0
Đề xuất khai quật khẩn cấp “Bảo vật tàu cổ” Hội An -1
Trung tâm BTDSVHTG Hội An: “Đây là di vật đặc biệt hiếm có, cần được khai quật khẩn cấp nhằm bảo vệ hiện trạng, đồng thời thu thập và nghiên cứu giá trị của con tàu.”

Việc phát hiện tàu cổ tại bãi biển Tân Thành (phường Hội An Tây, TP Đà Nẵng) đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận. Các nhà khảo cổ đánh giá đây là một bảo vật tàu cổ, được bảo quản gần như nguyên vẹn, có giá trị lớn về lịch sử hàng hải và nghiên cứu khảo cổ. Trước nguy cơ hư hại do sóng biển, thời tiết và sạt lở, Trung tâm Bảo tồn DSVHTG Hội An đã đề xuất khai quật khẩn cấp nhằm bảo vệ hiện trạng di vật quý hiếm này.

Người dân địa phương cho biết, trước đây khu vực bãi ngang là đất vườn, nhưng quá trình xói lở biển đã ăn sâu vào đất liền hàng trăm mét. Mỗi đợt bão, sóng lớn lại khoét sâu, cuốn trôi cát và để lộ các cấu trúc gỗ nằm im trong lòng đất. Nhiều người tin rằng vẫn còn nhiều xác tàu cổ chưa được phát hiện, ẩn giấu dưới lớp cát dày. Hiện con tàu vẫn nằm nguyên vị trí, chưa được trục vớt do diễn biến sạt lở ven biển phức tạp, nguy cơ tái vùi lấp vẫn hiện hữu.

Trước sự quan tâm đông đảo của du khách và người dân đến xem xác tàu cổ lộ thiên, chính quyền địa phương đã triển khai các biện pháp bảo vệ tạm thời. Chủ tịch UBND phường Hội An Tây, ông Bùi Văn Dũng, cho biết lực lượng UBND phường đã có mặt tại hiện trường, căng dây, đóng cọc bao quanh, ngăn không cho người lạ tiếp cận, đồng thời phối hợp tuyên truyền để người dân và du khách không xâm nhập khu vực di vật.

Ông Phạm Phú Ngọc, Phó Giám đốc Trung tâm BTDSVHTG Hội An, nhấn mạnh: “Đây là di vật đặc biệt hiếm có, cần được bảo vệ khẩn trương để tránh nguy cơ hư hại do sóng biển và thời tiết. Chúng tôi đã đề xuất khai quật khẩn cấp nhằm bảo vệ hiện trạng, đồng thời thu thập và nghiên cứu giá trị của con tàu.”

Theo báo cáo của Trung tâm, tàu được phát hiện lần đầu vào cuối năm 2023 và UBND tỉnh Quảng Nam đã thống nhất chủ trương khai quật khẩn cấp. Trong năm 2024, Trung tâm phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn  TP Hồ Chí Minh và Bảo tàng Quảng Nam (cũ) nay thuộc Bảo tàng Đà Nẵng) tiến hành khảo sát, giám định mẫu vật. Qua đặc điểm kỹ thuật, hình dáng và vật liệu, các chuyên gia nhận định tàu có niên đại từ giữa đến cuối thế kỷ XIV – XVI, cùng thời với các tàu buôn kiểu Biển Đông từng phát hiện ở Đông Nam Á.

Hiện trạng đo đạc tại hiện trường cho thấy phần thân tàu lộ ra dài 17,8 m, rộng hơn 5 m, nhiều chi tiết kỹ thuật vẫn còn rõ nét. Tuy nhiên, phần lớn thân tàu vẫn bị vùi dưới cát, trong khu vực thường xuyên chịu tác động của thủy triều và sạt lở, khiến công tác bảo tồn gặp nhiều khó khăn.

Các chuyên gia đánh giá, nếu được khai quật, đây sẽ là một trong những phát hiện khảo cổ học dưới nước quan trọng nhất tại Việt Nam nhiều năm qua, góp phần làm sáng tỏ lịch sử giao thương quốc tế của cảng Hội An và vùng biển miền Trung trong thời trung đại; minh chứng cho vai trò quan trọng của Hội An trên bản đồ thương mại Đông Nam Á nhiều thế kỷ trước...

Hoài Thu

Các tin khác

Xác minh ô tô 4 chỗ nằm dưới hồ nước

Xác minh ô tô 4 chỗ nằm dưới hồ nước

Chiều 15/11, Công an phường Trị An, TP Đồng Nai cho biết đang phối hợp với các đơn vị chức năng xác minh làm rõ vụ ô tô 4 chỗ nằm dưới hồ nước gần đường ĐT761, thuộc tổ 25, khu phố Mã Đà.

Siết quản lý thức ăn đường phố, gánh hàng rong

Siết quản lý thức ăn đường phố, gánh hàng rong

Thời gian qua, nhiều vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra với loại hình thức ăn đường phố. Nhưng để quản lý dịch vụ này không đơn giản khi tính lưu động cao, thiếu lực lượng kiểm soát hàng ngày.

Cần tăng tốc để kịp về đích

Cần tăng tốc để kịp về đích

Theo quy định của Bộ Y tế, các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên toàn quốc phải hoàn thành triển khai hồ sơ bệnh án điện tử chậm nhất vào ngày 31/12 năm nay.

Truy xuất nguồn gốc nông sản: Rõ trách nhiệm từ vùng trồng đến thị trường

Truy xuất nguồn gốc nông sản: Rõ trách nhiệm từ vùng trồng đến thị trường

Mã số vùng trồng và hệ thống truy xuất nguồn gốc đang trở thành công cụ quan trọng để minh bạch hóa sản xuất, kinh doanh nông sản. Tuy nhiên, để những công cụ này phát huy hiệu quả, cần gắn quản lý vùng nguyên liệu với nhu cầu thị trường, đồng thời bảo đảm dữ liệu chính xác và xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong chuỗi cung ứng.

Gần 11.000 luật sư TP Hồ Chí Minh bước vào nhiệm kỳ mới

Gần 11.000 luật sư TP Hồ Chí Minh bước vào nhiệm kỳ mới

Ngày 15/11, Đại hội đại biểu Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã thành công và công bố kết quả bầu Ban Chủ nhiệm gồm 11 thành viên, luật sư Hà Hải được bầu làm Chủ nhiệm nhiệm kỳ mới.

Đổi mới trường chuyên: Phát triển toàn diện, giữ vững chiều sâu tài năng

Đổi mới trường chuyên: Phát triển toàn diện, giữ vững chiều sâu tài năng

Đằng sau câu chuyện tuyển sinh vào trường THPT chuyên theo môn hay theo khối là vấn đề lớn hơn: Trường chuyên cần thay đổi như thế nào để đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao nhưng vẫn giữ được chiều sâu học thuật và khả năng phát hiện, bồi dưỡng những tài năng thực sự nổi trội?

Nâng cao năng lực đọc hiểu độc lập của học sinh

Nâng cao năng lực đọc hiểu độc lập của học sinh

Khi giáo dục phổ thông chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực người học, đọc hiểu ngày càng giữ vai trò then chốt, không chỉ trong môn Tiếng Việt, Ngữ văn mà còn trong việc học các môn học khác và giải quyết những vấn đề của cuộc sống.

Học sinh cả nước thi tìm hiểu pháp luật phòng, chống ma túy

Học sinh cả nước thi tìm hiểu pháp luật phòng, chống ma túy

Nếu nhà trường là nơi trực tiếp giáo dục, định hướng nhận thức, hành vi và lối sống cho học sinh thì lực lượng Công an là một trong những lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, phổ biến pháp luật, phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh với tội phạm, tệ nạn ma túy.

Tăng cường liên ngành, giữ gìn đa dạng sinh học bán đảo Sơn Trà

Tăng cường liên ngành, giữ gìn đa dạng sinh học bán đảo Sơn Trà

Không chỉ là “lá phổi xanh” của Đà Nẵng, bán đảo Sơn Trà còn là mái nhà của nhiều loài động vật hoang dã quý hiếm, là điểm dừng chân của các loài chim di cư và vùng biển giàu nguồn lợi tự nhiên. Thế nhưng, những chiếc bẫy cùng với hoạt động săn bắt chim, thú và các phương thức khai thác thủy sản tận diệt vẫn đang đặt ra nguy cơ đối với hệ sinh thái đặc biệt này.

Báo cáo viên truyền đạt nội dung liên quan đến trợ giúp pháp lý về công tác phòng chống ma túy.

Đưa trợ giúp pháp lý đến gần hơn với người dân

Vừa qua, UBND phường Duy Tiên phối hợp với Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình, Cục Phổ biến giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị tập huấn nâng cao nhận thức về trợ giúp pháp lý liên quan đến công tác phòng chống ma túy.

Chung tay bảo vệ động vật hoang dã ở Lâm Đồng

Chung tay bảo vệ động vật hoang dã ở Lâm Đồng

Không chỉ tuần tra, xử lý các đối tượng sử dụng súng tự chế, bẫy và những phương tiện tận diệt để săn bắt động vật hoang dã, lực lượng Công an ở Lâm Đồng còn chủ động phối hợp với kiểm lâm, chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chung tay bảo vệ các loài động vật rừng.

Rà soát hệ thống sau sự cố dừng bay tại Mỹ

Rà soát hệ thống sau sự cố dừng bay tại Mỹ

Sau sự cố gián đoạn hệ thống hàng không khiến Mỹ phải dừng cất cánh trên toàn quốc ngày 13/11, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) cho biết, đã chủ động rà soát, đối chiếu các bài học quốc tế với thực tiễn trong nước, triển khai đồng bộ giải pháp nhằm bảo đảm hoạt động bay an toàn, liên tục.

Xã Nam Đà bàn giao bò, dê sinh sản để hỗ trợ các gia đình trong diện được thụ hưởng.

Nam Đà đa dạng hóa sinh kế, tạo động lực giảm nghèo bền vững

Với phương châm hỗ trợ đúng đối tượng, sát điều kiện sản xuất và khả năng của từng hộ dân, xã Nam Đà, tỉnh Lâm Đồng đang tập trung triển khai nhiều mô hình phát triển sản xuất, tạo sinh kế ổn định, từng bước nâng cao thu nhập cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo.