Tại Hội thảo cập nhật thông tin chủ đề ngày thế giới không thuốc lá 31/5 và tình hình thực hiện các chính sách phòng, chống tác hại thuốc lá do Bộ Y tế tổ chức ngày 22/5, ThS Nguyễn Thị Thu Hương, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) cho biết, thuốc lá không chỉ gây tổn hại nghiêm trọng tới sức khỏe mà còn tạo gánh nặng kinh tế lớn, với chi phí y tế và tổn thất kinh tế ước tính khoảng 108.700 tỉ đồng mỗi năm, tương đương 1,14% GDP.
Tại Việt Nam, cả nước hiện có hơn 15 triệu người hút thuốc và nằm trong nhóm 15 quốc gia có tỉ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc cao nhất thế giới. Mỗi năm, khoảng 103.000 người Việt tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó có 18.800 trường hợp do hút thuốc thụ động.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), khói thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó khoảng 69 chất gây ung thư. Trên toàn cầu, thuốc lá gây hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm, bao gồm khoảng 1,6 triệu người chết do hít phải khói thuốc thụ động.
Theo đại diện Bộ Y tế, dù công tác phòng, chống tác hại thuốc lá đã đạt một số kết quả bước đầu, người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, vẫn dễ dàng tiếp cận các sản phẩm thuốc lá. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp bách phải tăng cường kiểm soát mạng lưới bán lẻ thuốc lá nhằm giảm nguồn cung và hạn chế khả năng tiếp cận sản phẩm.
Đại diện Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá cho biết, qua nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn trong nước, cần bổ sung quy định cấm cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.
Theo các chuyên gia, việc trưng bày thuốc lá tại điểm bán thực chất là một hình thức quảng cáo kích thích tiêu dùng. Vì vậy, đại diện Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá đề xuất cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, quá cảnh, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá mới khác trong Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Đồng thời, cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau mua và sử dụng thuốc lá, hướng tới mục tiêu xây dựng "thế hệ không khói thuốc" trong tương lai.
Bên cạnh đó, Việt Nam cần tăng diện tích in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá và thường xuyên thay đổi hình ảnh, thông điệp cảnh báo. Hiện Việt Nam xếp thứ 95/140 quốc gia về diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá và thuộc nhóm thấp nhất ASEAN cùng Philippines, Indonesia.
Thông tin tại hội thảo, đại diện Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, Bộ Y tế đang trình Chính phủ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Dự án luật cần hoàn thành, gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 31/7 năm nay để trình Quốc hội thông qua vào Kỳ họp thứ hai, Quốc hội XVI vào tháng 10 tới đây.
Trong đó, Bộ Y tế đề xuất Chính phủ thông qua 2 chính sách: "Cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, quá cảnh, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá mới khác"; "Cấm cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc lá trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức".
Đối với ý kiến về việc bổ sung chính sách “Xác lập một thế hệ Việt Nam hoàn toàn không khói thuốc bắt đầu từ những người sinh sau năm 2010” theo đề xuất của Bộ Tư pháp, Bộ Y tế đã điều chỉnh tên gọi của chính sách cho phù hợp theo góp ý của thành viên Chính phủ, thành “Cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau mua, sử dụng thuốc lá”.
Đồng thời, Bộ Y tế đã tiến hành đánh giá tác động kỹ lưỡng của chính sách “Cấm người sinh từ ngày 01/01/2010 trở về sau mua, sử dụng thuốc lá”. Kết quả đánh giá tác động chính sách cho thấy nếu được thực thi và tuân thủ, chính sách này sẽ có hiệu quả rất cao đối với giảm tỷ lệ hút thuốc, giảm nhanh số người hút thuốc thụ động, bảo vệ được sức khoẻ người dân, giảm chi phí lớn cho chăm sóc sức khỏe và tổn thất do mất năng suất lao động gây ra.
Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả của chính sách này, cần sự thống nhất, ủng hộ của Quốc hội, Chính phủ, Bộ, ngành liên quan, đặc biệt của Bộ Công an, Bộ Công thương, sự ủng hộ của người dân và triển khai đồng bộ các biện pháp trong việc kiểm soát mua và bán thuốc lá cho đối tượng này, cụ thể như: Tăng cường truyền thông đối với người bán, người mua; bảo đảm tuân thủ tại điểm bán thông qua xác minh năm sinh chính xác và nhất quán; giảm điểm bán lẻ và xử lý nghiêm khi vi phạm. Đồng thời duy trì chính sách hỗ trợ cai nghiện đối với người nghiện thuốc lá.
Chính vì vậy, Bộ Y tế đề nghị Chính phủ xem xét và quyết định về việc đưa chính sách 3: “Cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau mua, sử dụng thuốc lá” vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá vào thời điểm này hay sẽ lập kế hoạch để đưa vào thời điểm phù hợp hơn với điều kiện kinh tế, xã hội của Việt Nam.
