Đại tá Đoàn Hữu Thắng, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ, Bộ Công an cho biết: Năm 2013, cả nước đã xảy ra 2.624 vụ cháy, trong đó 2.394 vụ cháy tại các cơ sở, nhà dân, phương tiện giao thông và 230 vụ cháy rừng. Các vụ cháy đã làm chết 60 người, bị thương 199 người và gây thiệt hại về tài sản ước tính hơn 1.656 tỷ đồng và gần 1.000ha rừng. Riêng 25 vụ cháy lớn đã gây thiệt hại tài sản 1.414 tỷ đồng. Trong năm, cả nước cũng xảy ra 35 vụ nổ, làm chết 48 người và bị thương 105 người. Đáng báo động, so với năm 2012, cháy nổ tăng cả về số vụ và thiệt hại (chỉ có số người chết giảm 23%).
Cụ thể, số vụ cháy tăng đến 27,7%, tương đương 569 vụ, thiệt hại tài sản cũng tăng gần 425 tỷ đồng. Nhiều vụ cháy lớn gây hậu quả nghiêm trọng đến nay vẫn còn lưu lại trong trí nhớ của nhiều người như vụ cháy Trung tâm thương mại Hải Dương, vụ cháy Nhà máy Diana Bắc Ninh, cháy cây xăng 2B Trần Hưng Đạo (Hà Nội) và nhiều vụ cháy chợ khác… Trong năm cũng đã xảy ra 4 vụ cháy gây thiệt hại nghiêm trọng, làm chết 16 người, bị thương 10 người. Điển hình là vụ cháy tại cửa hàng vàng bạc ở Quảng Ninh ngày 25/10/2013, làm chết 5 người, bị thương 4 người; vụ cháy tại điểm bán hàng tạp hóa tại Kiên Giang cũng trong tháng 10, làm 1 người chết, 5 người bị thương nặng; vụ cháy tại cửa hàng tạp hóa ở tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu tháng 11 vừa qua làm 4 người chết; cháy tại số 9 Trần Thánh Tông làm 6 người chết… Tổng kết nguyên nhân các vụ cháy phần lớn do sự cố hệ thống điện và thiết bị điện (chiếm gần 45%), tiếp đến là sơ suất trong sử dụng lửa, xăng dầu, khí đốt (16,5%). Nếu đề cao ý thức cảnh giác, phần lớn nguy cơ cháy nổ sẽ được loại trừ và hậu quả cũng sẽ không nghiêm trọng nếu các vụ cháy được phát hiện sớm. Tuy nhiên, rất nhiều vụ cháy được phát hiện và báo cho cơ quan chức năng chậm, xử lý sự cố tại chỗ không tốt, dẫn đến hậu quả vô cùng nặng nề. Có thể ví dụ vụ cháy Nhà máy Diana Bắc Ninh, dù xảy ra khi có hàng chục công nhân đang làm việc, nhưng không khống chế được đám cháy, 20 phút sau mới báo cho lực lượng chức năng. Điều đáng nói là nhà máy này làm rất tốt trong những lần diễn tập chữa cháy.
Những năm vừa qua, công tác phòng cháy, chữa cháy đã được quan tâm hơn rất nhiều so với trước đây, việc tuyên truyền cũng được đẩy mạnh, nhưng ý thức của người dân về lĩnh vực này vẫn chưa thực sự được cải thiện. Thượng tá Phạm Văn Cường, Phó trưởng Phòng Thanh tra, kiểm tra, Cục Cảnh sát PCCC, cho biết: Trong năm 2013, đã kiểm tra 200.000 lượt cơ sở về phòng cháy chữa cháy; lập 27.578 biên bản vi phạm hành chính, tiến hành xử phạt với số tiền gần 22 tỷ đồng… Tất cả các chỉ tiêu về thanh tra, kiểm tra đều tăng so với năm 2012. Trong năm 2013, lực lượng Cảnh sát PCCC cũng đã tham mưu 6 chuyên đề trong điểm kiểm tra những nơi có nguy cơ cháy nổ cao để phòng ngừa rủi ro. Dù nỗ lực như vậy, nhưng nguy cơ cháy nổ không thể bị loại trừ hoàn toàn. Đó chính là lý do bất cứ lúc nào cũng có thể xảy ra những vụ cháy nghiêm trọng, dù tuyên truyền luôn được đẩy mạnh.
Trong công tác phòng cháy chữa cháy thì phòng cháy có vai trò quyết định, chữa cháy chỉ là chốt chặn cuối cùng. Nếu đã xảy ra cháy, ắt sẽ có hậu quả, đặc biệt ở những khu vực tập trung đông người, nhà máy, chợ, trung tâm thương mại, chung cư cao tầng… Hiện nay, điều kiện vật chất và kỹ thuật chữa cháy của chúng ta còn rất nhiều bất cập. Mặc dù Chính phủ đã rất tích cực đầu tư thiết bị và cho thành lập mới nhiều Sở Cảnh sát PCCC, nhưng lực lượng vẫn còn quá mỏng, bán kính hoạt động rộng. Cả nước mới có 195 đội Cảnh sát chữa cháy, trong đó 42/63 địa phương chỉ có từ 1 đến 2 đội, tức là bán kính hoạt động lên tới hàng trăm kilômét, trong khi theo quy định một đội chữa cháy chỉ có thể hoạt động hiệu quả trong bán kính 5km. Nhiều đám cháy xảy ra cách Đội Cảnh sát PCCC quá xa nên khi tới nơi, đám cháy đã phát triển lớn, gây rất nhiều khó khăn cho công tác cứu chữa. Chưa kể đến phương tiện vẫn còn rất yếu kém, hạ tầng chữa cháy lạc hậu, nhiều nơi thậm chí không có họng nước chữa cháy. Trong điều kiện khó khăn như vậy, chỉ có việc nâng cao ý thức của lãnh đạo các địa phương, của chủ doanh nghiệp, của mỗi người dân mới có thể hạn chế bớt nguy cơ.
Trung tướng Tô Thường, Tổng Cục trưởng Tổng cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự an toàn xã hội cho rằng: Phòng cháy chữa cháy cũng như an toàn giao thông, mọi người dân đều cần phải có kiến thức về nó. Mỗi người dân đều phải có ý thức rằng, nguy cơ cháy nổ luôn rình rập khắp mọi nơi, trong những hành vi sinh hoạt hằng ngày, để luôn thận trọng bảo vệ tài sản, tính mạng của chính mình
