Thương mại điện tử (TMĐT) là một loại hình giao dịch, mua bán hiện đại, giúp các giao dịch thương mại được diễn ra nhanh hơn, hiệu quả hơn, tiết kiệm chi phí và mở rộng không gian kinh doanh. Phương thức này đã được nhiều quốc gia tiên tiến trên thế giới sử dụng, được hầu hết các chuyên gia về công nghệ thông tin khuyên dùng, đặc biệt là trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế như hiện nay.
Tuy nhiên, từ đầu năm 2012 đến nay, qua việc cơ quan Công an đã phá 2 vụ án tội phạm mạng ở Công ty TNHH Diamond Holiday (DHT) và Công ty Đào tạo mua bán trực tuyến Muaban24 (MB24) với việc lợi dụng, “núp bóng” TMĐT để thực hiện hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản bằng cách dụ dỗ, lôi kéo người tham gia để hưởng hoa hồng thì khái niệm TMĐT đúng nghĩa đã ít nhiều bị ảnh hưởng, khiến nhiều website uy tín hoạt động trong lĩnh vực này cũng bị “vạ lây”.
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực TMĐT thì về bản chất, website Muaban24 không phải là trang web TMĐT mà chỉ là website bán hàng đa cấp “núp bóng” TMĐT. Bởi lẽ thương mại đúng nghĩa là phải bán sản phẩm, nhưng ở mô hình Muaban24, những người tham gia chỉ cốt mời gọi thêm nhiều đối tượng khác cùng góp tiền để mở rộng mạng lưới chứ không bán sản phẩm nào.
Đó là chưa kể, Muaban24 chủ yếu phát triển mạnh ở vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa như Đắk Lắk, Phú Thọ… với mục đích đánh vào tâm lý tham tiền, muốn làm giàu nhanh của các đối tượng nông dân, sinh viên, những người không có việc làm. Hay nói cách khác, hầu hết những người tham gia Muaban24 đều không hiểu gì về TMĐT cũng như bản chất của mô hình bán hàng đa cấp nên đã dễ dàng “sập bẫy”.
Do đó, ngoài những hệ lụy nhãn tiền mà hàng trăm ngàn người, cũng là hàng trăm nghìn nạn nhân bị Muaban24 lôi kéo như mất tiền, rơi vào hoàn cảnh nợ nần với tổng thiệt hại lên tới hàng trăm tỷ đồng thì Muaban24 còn làm ảnh hưởng trực tiếp đến hình ảnh TMĐT vốn còn non trẻ ở Việt Nam, khiến nhiều người sẽ ngại mua bán trực tuyến vì sợ bị lừa, nhất là những người ít có điều kiện tiếp xúc với Internet như người dân vùng sâu, vùng xa, người lớn tuổi…
Để tránh xảy ra tình trạng tiếp tục mọc ra những trang web bán hàng đa cấp mạo danh TMĐT khác như MB24, đồng thời tạo hành lang pháp lý để các website TMĐT đúng nghĩa có thể hoạt động và phát triển, Bộ Công Thương đã xây dựng Dự thảo Nghị định về TMĐT. Nghị định đã nêu rõ quy định 4 nhóm hành vi bị cấm trong hoạt động TMĐT.
Trong đó, đặc biệt nhấn mạnh sẽ cấm hành vi cung cấp dịch vụ TMĐT thông qua một mạng lưới kinh doanh, tiếp thị mà mỗi người tham gia phải đóng một khoản tiền ban đầu để mua dịch vụ và được nhận tiền hoa hồng, tiền thưởng hoặc lợi ích kinh tế khác từ việc vận động người khác tham gia mạng lưới…
Hy vọng rằng, sau khi Nghị định được ban hành và chính thức có hiệu lực, cơ quan chức năng sẽ có đầy đủ chế tài để xử lý nghiêm các DN vi phạm và những trang web theo mô hình giống của Muaban24 sẽ không còn đất sống hoặc bắt buộc phải đóng cửa. Các website TMĐT đúng nghĩa khác do đó cũng sẽ không bị ảnh hưởng hoặc bị “vạ lây”
