Để Đà Lạt phát triển mà không đánh đổi cảnh quan, môi trường

Gỡ “nút thắt”, khơi thông nguồn lực

UBND tỉnh Lâm Đồng vừa phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chung 5 phường liền kề thuộc vùng đô thị Đà Lạt, gồm Xuân Hương - Đà Lạt, Lâm Viên - Đà Lạt, Cam Ly - Đà Lạt, Xuân Trường - Đà Lạt và Lang Biang - Đà Lạt. Phạm vi nghiên cứu hơn 68.000ha, định hướng cho giai đoạn đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050.

Theo định hướng, đến năm 2050, khu vực đô thị Đà Lạt dự kiến có hơn 756.000 người, trong đó khoảng 485.000 dân đô thị và 271.000 người quy đổi từ khách du lịch. Lượng khách du lịch dự kiến đạt hơn 17 triệu lượt.

Quy mô dân số và lượng khách dự báo cho thấy áp lực phát triển đối với Đà Lạt trong những thập niên tới là rất lớn. Nhu cầu về nhà ở, giao thông, thương mại, dịch vụ và hạ tầng kỹ thuật sẽ ngày càng tăng, trong khi khu vực trung tâm hiện hữu đang chịu nhiều sức ép. Vì vậy, mở rộng không gian phát triển là yêu cầu tất yếu.

Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm cần nhìn lại những bất cập trong công tác quy hoạch thời gian qua, nhất là các đồ án chậm triển khai, không còn phù hợp hoặc chưa phát huy hiệu quả.

Đằng sau những đường ranh giới, những ô đất trên bản đồ quy hoạch là cuộc sống của người dân. Tại phường Lâm Viên - Đà Lạt, bà Nguyễn Thị Thảo cho biết, gia đình bà sống trong khu vực quy hoạch hơn 20 năm qua. Dự án chậm triển khai kéo dài đã ảnh hưởng đến cuộc sống, sản xuất và việc thực hiện các quyền hợp pháp liên quan đến đất đai. Việc sang nhượng, thế chấp để vay vốn ngân hàng cũng gặp không ít khó khăn.

Tại phường Xuân Trường - Đà Lạt, ông Trịnh Văn Tuấn cũng sống trong vùng quy hoạch dự án nhà ở suốt hơn 20 năm. Theo ông, nếu quy hoạch không được triển khai đúng tiến độ, dự án kéo dài trở thành “quy hoạch treo”, hạn chế quyền sử dụng đất hợp pháp, ảnh hưởng đến sinh kế và kế hoạch lâu dài của người dân.

Những câu chuyện ấy cho thấy điều chỉnh quy hoạch không đơn thuần là thay đổi những đường nét trên bản đồ. Đó còn là quá trình giải quyết những vấn đề tồn tại trong thực tế, trả lại không gian phát triển cho người dân, đồng thời khơi thông nguồn lực đất đai để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng yêu cầu các địa phương rà soát cụ thể những khu vực quy hoạch không khả thi, kém hiệu quả, nhất là các khu dân cư hiện hữu và những khu vực đã được quy hoạch trong thời gian dài nhưng chưa triển khai. Những dự án có tiềm năng phải được xác định rõ thứ tự ưu tiên, phân kỳ thời gian, nguồn vốn và phương thức huy động nguồn lực.

Một quy hoạch tốt không thể chỉ nhìn về tương lai mà bỏ qua những vấn đề đang tồn tại. Quy hoạch phải khả thi, sát thực tế và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Mở không gian phát triển, giữ “hồn” Đà Lạt

Cùng với việc tháo gỡ những “nút thắt” cũ, yêu cầu lớn hơn đối với quy hoạch mới là mở không gian phát triển nhưng phải giữ được cảnh quan và môi trường. Để có cơ sở lập quy hoạch sát thực tế, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Hồng Hải cùng đoàn công tác đã làm việc với các phường thuộc đô thị Đà Lạt.

Theo định hướng bước đầu, phường Lang Biang - Đà Lạt sẽ phát triển theo hướng đô thị sinh thái, tuần hoàn, du lịch chất lượng cao gắn với nông nghiệp công nghệ cao, bảo vệ rừng, cảnh quan và phát huy bản sắc văn hóa địa phương. Một số khu vực được xác định có tiềm năng trở thành động lực phát triển mới như Khu đô thị Măng Lin khoảng 267,5ha, Khu đô thị Đạ Nghịt khoảng 263,5ha, cùng các khu dân cư, nhà ở xã hội và khu vực ưu tiên thu hút đầu tư.

Qua khảo sát, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Hồng Hải đánh giá khu vực còn nhiều dư địa phát triển, trong đó có không ít không gian chưa được khai thác, sử dụng hiệu quả. Tuy nhiên, việc phát triển phải dựa trên sức chịu tải của hạ tầng, địa hình, môi trường và cảnh quan, thay vì tiếp tục gây áp lực lên khu vực trung tâm, cần khai thác hợp lý những không gian mới.

Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng đối với Đà Lạt. Rừng thông, hồ nước, thung lũng, triền đồi, khí hậu và những khoảng xanh đan xen trong đô thị không chỉ tạo nên diện mạo thành phố mà còn là nền tảng của ngành du lịch và chất lượng sống.

Bởi vậy, trong nhiệm vụ quy hoạch, yêu cầu bảo tồn các giá trị di sản, văn hóa, khí hậu, địa hình, không gian kiến trúc và cảnh quan đặc trưng được đặt song hành với mục tiêu phát triển.

Theo kiến trúc sư Nguyễn Văn Thắng (phường Xuân Hương – Đà Lạt), Đà Lạt chắc chắn cần thêm những tuyến đường, khu đô thị, công trình hiện đại và hệ thống hạ tầng đồng bộ để đáp ứng nhu cầu phát triển nhưng không phải nơi nào còn quỹ đất cũng đồng nghĩa với việc có thể xây dựng. Mỗi khu vực phải được đánh giá trên tổng thể về địa hình, môi trường, giao thông, cấp thoát nước và sức chịu tải của hệ sinh thái.

Với Đà Lạt, phát triển bền vững không thể chỉ được đo bằng số lượng dự án, diện tích xây dựng hay tốc độ đô thị hóa. Điều quan trọng hơn là sau mỗi bước phát triển, thành phố còn giữ được bao nhiêu màu xanh, bao nhiêu mặt hồ, bao nhiêu khoảng thở và những giá trị cảnh quan, văn hóa vốn có.

“Nếu quá trình đô thị hóa làm tổn thương rừng, san lấp mặt nước, san gạt địa hình hoặc phá vỡ cấu trúc cảnh quan thì chính quá trình phát triển sẽ làm suy giảm những giá trị tạo nên sức hút của Đà Lạt!..”, kiến trúc sư Nguyễn Văn Thắng chia sẻ.

Liên quan tới công tác quy hoạch chung 5 phường liền kề thuộc vùng Đà Lạt, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Hồng Hải yêu cầu các địa phương cập nhật đầy đủ dữ liệu, các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội, từ đó đề xuất điều chỉnh quy hoạch, dự án phù hợp thực tiễn, khai thác hiệu quả nguồn lực, tạo nền tảng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số” của tỉnh.