Trăn trở ở xứ mộng mơ
Khi nhà thám hiểm Alexandre Yersin (1863 - 1943) phát hiện ra Đà Lạt (ngày 21/6/1893), ông đã thật sự ngỡ ngàng vì khí hậu vùng đất cao nguyên phía Tây này không giống với bất cứ nơi nào toàn cõi Đông Dương. Đang giữa cao điểm mùa hè, Đà Lạt vẫn mát mẻ, se lạnh như ngày cuối thu. Ở độ cao 1.500m, cao nguyên Langbiang được bao bọc bởi vẻ hoang sơ của núi rừng điệp trùng, tương đối cách biệt với những vùng đất còn lại bởi địa hình và độ cao. Đây là điều kiện lý tưởng để xây dựng một khu nghỉ dưỡng ở Đông Dương.
Sau chuyến đi, Alexandre Yersin đã báo cáo và đề xuất với Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer (1857 - 1932) về tiềm năng của vùng đất này. Từ đó, người Pháp bắt đầu quy hoạch và xây dựng Đà Lạt, biến nơi đây dần trở thành “thành phố nghỉ dưỡng”, rồi sau này là thành phố du lịch nổi tiếng của Việt Nam. Điều này cho thấy, ngay từ khi mới được phát hiện, Đà Lạt đã được định hướng rõ ràng về mục tiêu. Tất cả các đồ án được người Pháp quy hoạch về sau (Champoury (1906), ONeill (1919), Hébrard (1923), Pineau (1932), Lagisquet (1943)…) càng làm rõ hơn nhiệm vụ phát triển của thành phố này là đô thị nghỉ dưỡng.
Đà Lạt ngày nay được ví là chiếc điều hòa tự nhiên khổng lồ. Mùa đông không lạnh, mùa hè chẳng nóng, quanh năm mát rượi. Cao nguyên Langbiang luôn nằm trong sự ưu tiên lựa chọn của du khách mỗi khi phải cân nhắc điểm đến. Lữ khách tới rồi lại chẳng muốn rời, như bị một bàn tay vô hình giữ lại, nhẹ nhàng mà da diết. Đà Lạt như một bức tranh thùy mị, hiện hữu giữa thiên nhiên kỳ vĩ. Đó là những công trình kiến trúc rêu phong ẩn mình dưới tán thông xanh. Là rặng liễu suy tư rũ mình dưới đáy hồ reo. Hay đó là tiếng vó ngựa đi về nhịp nhàng gõ đều xuống mặt đường xa xăm…
Cuối năm, tia nắng đầu ngày rụt rè khẽ qua rặng thông thẳng tắp. Mùi cỏ ướt quyện trong gió, tiếng chim ríu rít giữa không gian tĩnh mịch làm lòng người bỗng chậm lại, dịu dàng như bản tình ca. Những con dốc uốn lượn đưa lữ khách đi qua hàng phượng tím, dãy mai anh đào lấp lánh mùa xuân. Màn sương buông mỏng, mùi hoa dạ lý hương phảng phất trong đêm. Đà Lạt không hối hả cũng chẳng ồn ào. Thành phố cao nguyên níu giữ lữ khách bằng thứ cảm giác rất khó gọi tên. Đó là những kỷ niệm, những nỗi nhớ, một chút bâng khuâng, pha chút hụt hẫng khi phải tới ngày chia tay, trở thành khoảng lặng bình yên giữa cuộc đời bộn bề...
Chính sự hấp dẫn đó, năm 2025, tỉnh Lâm Đồng đón trên 21,7 triệu lượt khách (tăng 18,1%), trong đó có 1,287 triệu lượt khách quốc tế (tăng 39,7%). Doanh thu du lịch đạt khoảng 56.800 tỷ đồng. Con số này không chỉ phản ánh sức hút của điểm đến mà còn cho thấy chất lượng dịch vụ du lịch của tỉnh Lâm Đồng đang ngày càng được nâng cao. Đây cũng là xu thế tất yếu để đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe hơn của khách du lịch. Qua đó, từng bước định vị thương hiệu du lịch Lâm Đồng trên bản đồ du lịch thế giới.
Thế nhưng, trong guồng quay phát triển nóng, Đà Lạt đang đối mặt với nhiều hệ lụy. Rõ ràng nhất là sự quá tải về hạ tầng, thương mại hóa không gian, suy giảm chất lượng dịch vụ và nguy cơ đánh mất bản sắc. Tư duy chạy theo số lượng khách đang trở thành áp lực lớn trong khi các dịch vụ du lịch vẫn không được cải thiện nhiều. Việc đón lượng khách vượt xa khả năng khiến giao thông ùn tắc, môi trường xuống cấp và trải nghiệm du lịch bị bào mòn. Đà Lạt không thể và không nên cạnh tranh bằng sự đông đúc, số lượng mà phải cạnh tranh bằng chất lượng, sự khác biệt và cảm xúc mà du khách mang về. Tình trạng tăng giá tùy tiện, thiếu niêm yết rõ ràng không chỉ làm du khách bức xúc mà còn tổn hại hình ảnh điểm đến.
Một trong những điều lo lắng nhất của ngành du lịch hiện nay trên miền đất này chính là sự bình dân hóa các dịch vụ. Điều này có thể tạo ra một sức hút nhất thời cho một bộ phận khách du lịch ít chi tiêu nhưng về lâu dài, đây lại thực sự trở thành hiểm họa. Đà Lạt từng phải trả giá cho loại hình lưu trú dạng homestay biến tướng. Khi mà ngay cả nhà kính, vốn chuyên phục vụ sản xuất nông nghiệp cũng được trưng dụng, cải tạo để khách du lịch lưu trú qua đêm. Hay như, hàng loạt điểm du lịch theo kiểu “check-in” ngắn hạn đua nhau mọc lên, rầm rộ chạy quảng cáo trên các nền tảng mạng xã hội để thu hút du khách.
Sự thật không như quảng cáo và kỳ vọng đã trở thành điểm trừ. Những phản ứng tiêu cực xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội được cộng hưởng từ người đã có trải nghiệm không tốt, làm ảnh hưởng tới ngành du lịch Đà Lạt.
Trao cho Lâm Đồng cơ hội chưa từng có…
Tỉnh Lâm Đồng mới là sự hội tụ của miền đất cao nguyên trù phú, khí hậu ôn hòa, có Đà Lạt thơ mộng, đang định hướng trở thành đô thị sinh thái thông minh, trung tâm nghiên cứu nông nghiệp công nghệ cao, du lịch chất lượng cao và giáo dục đổi mới sáng tạo của cả nước. Vùng đất phía Tây giàu tiềm năng, có di sản địa chất toàn cầu, rừng nguyên sinh và khoáng sản quý…
Đồng bằng phía Đông là vùng biển xanh, cát trắng, nơi người dân miền biển kiên cường đã biến thiên nhiên hoang sơ thành lợi thế phát triển. Với bề dày văn hóa Chămpa, các lễ hội dân gian đặc sắc, là một trong những trung tâm nghỉ dưỡng cao cấp hàng đầu, trung tâm năng lượng tái tạo lớn, nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế biển hiện đại.
Ba địa phương, ba vùng đất với ba đặc điểm riêng biệt nhưng đã hội tụ và gắn kết chặt chẽ trong một chỉnh thể thống nhất về không gian địa lý, lịch sử văn hóa và khát vọng phát triển. Chính vì thế, trong buổi làm việc với tỉnh Lâm Đồng ngày 9/6/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Lịch sử đang trao cho tỉnh Lâm Đồng mới những tiềm năng, nguồn lực và cơ hội chưa từng có để phát triển, vì vậy cần phải nắm bắt, có chiến lược đúng đắn để biến cơ hội, nguồn lực và lợi thế thành kết quả phát triển cụ thể, cải thiện đời sống của nhân dân!”.
Để khai thác được tiềm năng, thế mạnh du lịch của ba vùng với ba đặc điểm riêng biệt đòi hỏi ngành du lịch tỉnh Lâm Đồng phải có những chính sách, hoạch định mang tính chiến lược và lâu dài. Năm 2025, ngành du lịch Lâm Đồng đã tập trung phát triển có trọng tâm, trọng điểm. Nhiều di tích lịch sử - văn hóa được trùng tu, tôn tạo, góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc và giáo dục truyền thống.
Các di tích đưa vào khai thác phục vụ du lịch đã tạo thêm nguồn thu, việc làm cho người dân, đồng thời quảng bá hình ảnh văn hóa đặc sắc của Lâm Đồng đến du khách trong nước và quốc tế. Lâm Đồng cũng đã từng bước xây dựng và định vị thương hiệu một cách đồng bộ, thống nhất, khẳng định là điểm đến an toàn, văn minh và thân thiện. Các địa danh như Đà Lạt, Bảo Lộc, Mũi Né, Phú Quý, Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông… đang trở thành điểm lựa chọn hấp dẫn cho khách quốc tế.
Theo ông Nguyễn Văn Lộc, Giám đốc Sở VH-TT-DL tỉnh Lâm Đồng, với tiềm năng đặc biệt về thiên nhiên và văn hóa, Lâm Đồng đang sở hữu lợi thế cạnh tranh trên bản đồ du lịch cả nước. Để khai thác hiệu quả thời cơ này, địa phương đang triển khai nhiều chương trình quảng bá, kết nối, đón khách trong và ngoài nước. Ngành du lịch tỉnh Lâm Đồng cũng đang đánh giá toàn diện tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn để xây dựng các chương trình trải nghiệm phù hợp mang tính chiến lược, lâu dài để mỗi du khách đến Lâm Đồng đều có được trải nghiệm cảm xúc, thú vị…
Làm mới để du lịch Đà Lạt hấp dẫn 
