Cách đây 2 năm, khi bước vào mùa thu hoạch lúa hè thu, nông dân ĐBSCL gặp rất nhiều khó khăn vì lúa rớt giá, không tiêu thụ được, đặc biệt là giống lúa chất lượng thấp IR 50404. Giờ đây điệp khúc ấy lại lặp lại, bởi ĐBSCL đang vào mùa thu hoạch rộ lúa hè thu nhưng gặp bất lợi về thời tiết (mưa liên tục), giá thấp (khoảng 3.500 đến 3.900 đồng/kg), nên nông dân đang khó khăn trong việc tiêu thụ lúa.
Bà Trần Thị Đào, xã Định Môn, huyện Thới Lai, TP Cần Thơ, cho biết: Gia đình bà vừa thu hoạch 6 công lúa hè thu khoảng 1,5 tấn, lúa phơi khô vô bao chất đống trong nhà, đến nay vẫn chưa bán được vì thương lái trả giá 3.500 đồng/kg. Với giá này, gia đình bà sẽ không có lời trong vụ lúa hè thu.
Ông Nguyễn Văn Bé, Thới Hòa B, phường Long Hưng, quận Ô Môn, TP Cần Thơ, nói: "Với giá lúa như hiện tại, nông dân thu hoạch lúa hè thu bán xong coi như phủi tay. Chi phí sản xuất vụ này tính sơ sơ cũng phải ở mức trên 1,5 triệu đồng/công, chưa tính công lao động, lãi ngân hàng, lãi tiền mua vật tư nông nghiệp ghi nợ...". Tuy nhiên, khổ nhất là những nông dân thuê đất sản xuất lúa hè thu. Ông Phạm Văn Thắng, phường Thới Thuận, quận Thốt Nốt, TP Cần Thơ lắc đầu, nói: "Giá thuê đất là 2,5 triệu đồng/công/năm. Vụ hè thu này 9 công lúa của gia đình tôi thu khoảng 5,4 tấn, nếu bán lúa với giá hiện nay coi như "trắng tay".
Nông dân ĐBSCL đang gặp khó khăn trong việc tiêu thụ lúa hè thu.
Tại huyện Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp, tuy nông dân mới thu hoạch được hơn 1.000/11.700 ha nhưng lại "bí" đầu ra. Ông Nguyễn Văn Buôn, Phó phòng Nông nghiệp huyện Hồng Ngự, cho biết: "Giá lúa hè thu kêu bán 3.400 đồng/kg có thương lái ngó đến nhưng không mua. Hiện tại, khu vực 5 xã cù lao là: Phú Thuận A, Phú Thuận B, Long Thuận, Long Khánh A, Long Khánh B (Hồng Ngự, Đồng Tháp) nông dân trồng lúa chất lượng cao những vẫn bí đầu ra".
Ông Buôn, nói: "Chúng tôi lo ngại nhất là lúa hè thu thu hoạch rộ nhưng không tiêu thụ được, nông dân sẽ khổ vì khả năng dự trữ, bảo quản sau thu hoạch của bà con còn hạn chế, ẩm mốc, rớt phẩm cấp, mất giá, là khó tránh khỏi. Theo các nhà khoa học ở ĐBSCL tính toán, nếu trừ các khoản chi phí cho sản xuất, hiện tại, giá lúa nông dân bán sẽ thấp hơn nhiều so với mức giá sàn 4.000 đồng/kg mà Hiệp hội Lương thực Việt
Theo ông Thái Viết Nghệ, Trưởng phòng Quản lý giá - nông sản (Sở Tài chính tỉnh Kiên Giang), cho biết: "Cách tính giá lúa hiện tại chưa thật đúng và đủ nên nhiều nơi nông dân bán lúa tưởng có lãi nhưng hoá ra là thua lỗ". Ông Nghệ chứng minh, các huyện vùng U Minh Thượng của tỉnh Kiên Giang, do điều kiện sản xuất khó khăn, lúa năng suất thấp (chỉ 3,98 tấn/ha) nên giá thành rất cao, bình quân 4.109 đồng/kg. Trong khi đó, lúa có chất lượng kém nên giá bán không cao, chỉ khoảng 3.800 đồng/kg. Tính ra mỗi hecta lúa nông dân bị thua lỗ khoảng 1 triệu đồng. Nếu tính thêm giá thuê đất (từ 5-15 giạ/công 1.000m2) thì gần như nông dân không có lãi.
Thống kê sơ bộ của các Sở NN&PTNT các tỉnh khu vực ĐBSCL, toàn vùng còn khoảng 2 triệu tấn lúa (kể cả lúa đông xuân và hè thu đang thu hoạch) nông dân tạm trữ chờ giá lúa lên. Thế nhưng lúa tiêu thụ chậm mà khả năng dự trữ lúa của nông dân ĐBSCL rất kém (khoảng 2 tháng), sẽ gây hao tổn về số và chất lượng lúa. Mặt khác, hệ thống lò sấy, kho chứa lúa ở ĐBSCL không đáp ứng nhu cầu. Và, hiện nông dân ĐBSCL đang bước vào vụ thu hoạch lúa hè thu, gặp thời tiết bất lợi, mưa dầm… gây thiệt hại lớn.
"Trước tình hình bất lợi về giá lúa hiện nay, nông dân nên chủ động tập trung phơi, sấy lúa thật tốt, đạt ẩm độ 13%-14%, để tránh hư hại chờ khi tình hình tiêu thụ, giá cả khá lên sẽ bán ra…" - Tiến sĩ Lê Văn Bảnh, Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL đưa ra lời khuyên cho bà con nông dân trong tình thế hiện tại
