Những năm gần đây, có lẽ, chưa có vụ án hình sự nào thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận như vụ án Lê Văn Luyện giết người, cướp tài sản tại tiệm vàng Ngọc Bích (Lục Nam, Bắc Giang). Hàng trăm phóng viên của các tờ báo từ Trung ương đến địa phương đã trở thành "phóng viên thường trú" tại Bắc Giang.
Nhưng để có được một thông tin mới nào đó về vụ án rất khó, khi cơ quan Công an gần như bịt kín mọi thông tin liên quan đến vụ án, bởi đây là vụ án cực kỳ nghiêm trọng và bí mật cũng là một trong những biện pháp được quán triệt trong tiến trình điều tra. Được giao nhiệm vụ theo dõi vụ án trong bối cảnh ấy, đối với chúng tôi, dù đã quá quen với lĩnh vực nghiệp vụ, quả thực vẫn thấy áp lực.
May mắn khi được theo chân lực lượng điều tra
Rất may mắn khi nhóm phóng viên chúng tôi được chọn là một "kênh" được lãnh đạo Bộ Công an cho phép theo sát Ban chuyên án, Ban chỉ đạo chuyên án để nắm bắt thông tin và sẽ đưa tin khi được phép. Đương nhiên, lúc đó, chúng tôi cũng thường xuyên phải có mặt cùng Ban chỉ đạo chuyên án bất kể ngày đêm mỗi khi có lệnh triệu tập.
Những ngày đó, thời gian chúng tôi có mặt ở Bắc Giang nhiều hơn ở nhà, có khi từ trung tâm huyện Lục Nam về đến Hà Nội thì đồng hồ cũng đã điểm sang ngày mới. Vất vả, mệt, nhưng quả thực, những ngày theo sát lực lượng điều tra đã cho chúng tôi nhiều hơn.
Đó là được tận mắt chứng kiến các cán bộ Công an xem xét từng dấu vết còn đọng lại tại hiện trường, nghe các điều tra viên nhận định và dựng lại từng hành vi của tội phạm theo diễn biến ghi nhận ở hiện trường để càng căm hận hơn cái ác. Và cũng trong những ngày được "sống" trong không khí làm việc khẩn trương, đầy tinh thần trách nhiệm và sáng tạo của những cán bộ Công an, chúng tôi càng thấy được cái tâm, cái tầm của họ.
Có lãnh đạo nào mà cứ chui từng gầm tủ, gầm bàn trong cái nóng ngột ngạt quyện với mùi tanh nồng ở hiện trường để xem xét tỉ mẩn từng sự việc như Thiếu tướng Phan Văn Vĩnh, Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm. Cái máu "hình sự" dường như vẫn ăn sâu, bám rễ, như hơi thở của ông. Còn các đồng chí chỉ huy các lĩnh vực khác của Tổng cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm, Công an tỉnh Bắc Giang, chẳng lúc nào thấy vắng mặt họ. Có những trinh sát hàng tuần chưa được về nhà, có trinh sát phục kích trên tuyến biên giới Lạng Sơn, bị trẹo chân vẫn không chịu rời vị trí… Tất cả đều tạo lên một khí thế chiến đấu sôi sục.
Mọi diễn tiến của vụ án bắt đầu sôi động kể từ ngày 29/8, khi cơ quan Công an đã xác định được các thông tin khẳng định đối tượng gây án tại tiệm vàng Ngọc Bích chính là Lê Văn Luyện.
Hôm đó, chính xác là gần 23h, chúng tôi mới được phép của lãnh đạo Bộ Công an cho viết bài báo đầu tiên với tựa đề: "Đã xác định được thủ phạm gây án, thu hồi tang vật và bắt giữ những kẻ tiếp tay, che giấu cho tội phạm". Tuy cả một ê kíp làm báo, từ đồng chí trong Ban biên tập trực nội dung đến phóng viên, thư ký tòa soạn phải làm việc thâu đêm, nhưng ai cũng vui vì đó là bài viết đầy đủ và chính xác thông tin nhất về vụ án.
Và bắt đầu từ bài báo đó, trên Báo CAND điện tử bắt đầu xuất hiện hai chữ "độc quyền" cho những hình ảnh và thông tin của chúng tôi về vụ án. Bạn đọc cả nước càng tin tưởng và liên tục gọi điện đến để hỏi: "Ngày mai, báo có đăng bài về vụ án không?". Thế là mạng cand.com liên tục bị nghẽn mạch.
Nỗi đau đọng lại sau hai lần tiếp xúc với sát thủ Lê Văn Luyện
Chiều 31/8, chúng tôi nhận được tin, sát thủ Lê Văn Luyện đã sa lưới tại khu vực cửa khẩu Na Hình, huyện Văn Lãng (Lạng Sơn). Báo cáo với lãnh đạo cơ quan mà chúng tôi cũng thấy run vì mừng quá. Không kịp xin xe cơ quan, chúng tôi chạy vội sang Tổng cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm để đi cùng với các Cục nghiệp vụ. Lên đến Bắc Giang thì hơn 18h, trời nhá nhem. Nhiệm vụ của chúng tôi là túc trực tại Bắc Giang để chờ di lý đối tượng về trại tạm giam và xin phép Ban chuyên án cho được tiếp xúc. Nhiệm vụ đưa tin tại Lạng Sơn do một tổ phóng viên khác đảm nhận.
Thấy chúng tôi bồn chồn, Đại tá Nguyễn Văn Dư, Phó Giám đốc Công an tỉnh Bắc Giang vừa liên tục cập nhật thông tin từ lính của mình ở Lạng Sơn vừa cười bảo: "Các nhà báo cứ chờ vậy, chắc nửa đêm đối tượng mới được di lý về đây". Trong lúc chờ đối tượng được di lý về, chúng tôi nối thông tin với tổ trên Lạng Sơn để hoàn thành bài viết về việc bắt giữ đối tượng Lê Văn Luyện. Bài viết và những hình ảnh gửi về cho Ban Thư ký tòa soạn hoàn thành lúc gần 24h.
Chúng tôi rất áy náy cho những người cùng đơn vị đang túc trực chờ bài ở đầu Tòa soạn tại Hà Nội. Nhưng Trưởng ban Thư ký tòa soạn Nguyễn Hồng Thái vẫn điện thoại động viên. Và chúng tôi thấy trách nhiệm của mình càng phải cố gắng hơn nữa để có những thông tin "độc", chính xác, giống như chúng tôi đã hứa với độc giả trên Báo CAND điện tử ngay tối 31/8 là sẽ có cuộc phỏng vấn độc quyền của phóng viên Báo CAND đối với đối tượng…
Mặc dù Đại tá Nguyễn Văn Dư hẹn khoảng 1h30 sẽ theo xe ông xuất phát đến địa điểm mà Lê Văn Luyện được di lý về nhưng chúng tôi vẫn phấp phỏng. Ngay cả địa điểm đưa đối tượng về cũng đang được cân nhắc và bí mật bởi sợ nhân dân phẫn nộ sẽ gây cản trở việc đảm bảo an toàn cho đối tượng. Lấy một phòng khách của Công an tỉnh Bắc Giang để ngủ tạm chờ đến giờ hẹn mà cả hai chúng tôi không sao ngủ được.
1h ngày 1/9, chúng tôi rủ nhau vác ba lô đựng đồ nghề ra ngồi ngoài sân của Công an tỉnh Bắc Giang, nơi dẫn lên phòng làm việc của Đại tá Nguyễn Văn Dư để chờ cho… chắc. Đến 1h30, ngước nhìn lên ô cửa sổ tầng 2, nơi phòng làm việc của Đại tá Dư, vẫn tối đèn. Lạ nhỉ. Sốt ruột. May quá, một người trong Ban chuyên án báo cho chúng tôi biết, đến 2h30 đối tượng mới về đến Bắc Giang. Lại lạch xạch xách ba lô về phòng nghỉ, bó gối ngồi đếm thời gian.
Hơn 2h, chúng tôi lên đường, theo xe của Đại tá Dư vào Trại tạm giam - Công an tỉnh Bắc Giang. Nơi này còn có tên là Trại tạm giam Kế. Vào đến cổng trại tạm giam, không khí náo nhiệt bởi quá nhiều phóng viên đã tập trung nơi đây. Ở trên xe ôtô, chúng tôi đã biết lệnh của Ban chuyên án, chỉ cho số ít phóng viên vào tiếp xúc với đối tượng. Nhưng trong bối cảnh quá đông phóng viên thế này, dù đã được "bật đèn xanh" nhưng lọt được vào trại tạm giam thế nào cũng là một bài toán khó?
2h30', tôi thấy Thượng tá Nguyễn Mạnh Hùng, Trưởng phòng CSĐT tội phạm về TTXH - Công an tỉnh Bắc Giang vẫy nhẹ và bảo: "Vòng bên hông". Hiểu ý anh, chúng tôi chạy thật nhanh vòng ra bên hông của đơn vị. Đối tượng Lê Văn Luyện đã được bí mật di chuyển trên chiếc xe ôtô Hammer về cửa bên hông của trại tạm giam. Cánh cửa trại tạm giam đóng sập ngay sau khi chúng tôi là người cuối cùng lọt vào. Hú vía.
Đối tượng Lê Văn Luyện được cơ quan Công an dẫn giải vào phòng hỏi cung. Luyện đẹp trai, già dặn hơn cái tuổi chưa đầy 18 của mình. Ngồi nghe hắn khai tất cả hành vi tội ác của mình bằng một cái giọng đều đều, lạnh lùng, không sự sợ hãi, trong chúng tôi tự nhiên trào dâng một sự tức giận. Tội ác đằng sau gương mặt của tuổi vị thành niên cứ đều đều mở ra khiến người nghe càng thấy đau xót vì sự xuống cấp đạo đức và sự thiếu nền tảng giáo dục gia đình. Nếu Luyện được gia đình quản lý, giáo dục chặt chẽ hơn từ khi phát hiện ra nó dám lấy trộm 5 triệu đồng của bố mẹ khi mới là học sinh lớp 9 thì biết đâu nó sẽ học hành tử tế hơn chứ không bỏ học giữa chừng rồi vập vào các trò nghiện games khi lao động xa nhà.
Sự ảnh hưởng của các trò chơi bạo lực trên mạng đã khiến một kẻ chưa đầy 18 tuổi, lại dám lạnh lùng sát hại một lúc cả gia đình, trong đó có một cháu bé mới 18 tháng tuổi. Sau cuộc tiếp xúc đầu tiên với Lê Văn Luyện, chúng tôi luôn bị ám ảnh bởi tội ác của Lê Văn Luyện. Nhưng vẫn còn hy vọng vào sự hối hận của kẻ ác khi trong đêm bị bắt, hắn kể rằng, mình bị ám ảnh bởi cái chết của cháu bé. Bởi còn biết ám ảnh, tức còn biết hành vi của mình là tàn ác…
Gần 2 tháng rưỡi trôi qua, vụ án Lê Văn Luyện đã kết luận điều tra. Đã qua 18/10 là ngày hắn trở thành người lớn đúng nghĩa (từ 18 tuổi trở lên). Đó là thời điểm chúng tôi quay trở lại gặp tên sát nhân. Chúng tôi đến Trại tạm giam Kế vào lưng chừng sáng. Luyện được dẫn giải ra, béo trắng, khuôn mặt thơn thớt. Tiếp xúc với Luyện, chúng tôi cố tìm trong hắn sự ân hận, dù một chút thôi. Nhưng hắn chỉ bô bô khi kể về chuyện yêu đương, còn chuyện "ám ảnh vì cái chết của bé Thảo thì… không". Duy nhất, hắn hơi băn khoăn vì không hiểu vì sao cứ 4h sáng là bị thức giấc. Hắn không hiểu vì sao, nhưng thiết nghĩ đó là sự trừng phạt của trời đất dành cho kẻ gây tội ác.
Hai lần gặp Luyện, chúng tôi càng thấy đau lòng hơn khi tội ác đang hiển hiện trước mắt với sự trẻ hóa của tuổi tác. Lại nhớ lời bố Luyện kể, ngày xưa nó ngoan lắm, kể cả tiền người khác rơi trước mặt cũng không nhặt. Chẳng có ai sinh ra đã là kẻ ác, nhưng thiếu sự giáo dục, uốn nắn kịp thời của gia đình, bị ảnh hưởng nghiêm trọng từ những hiện tượng tiêu cực trong xã hội nó sẽ lao dốc từ từ rồi trượt ngã lúc nào không hay.
Chúng tôi cũng đã hai lần gặp ông Lê Văn Miên, bố Luyện, người đàn ông này lần nào cũng khóc, ân hận vì luôn nghĩ rằng mình đã thiếu trách nhiệm trong việc dạy dỗ con. Ông Miên luyến tiếc: "Giá như tôi kiên quyết giữ nó ở nhà…". Cuộc sống mưu sinh đã cuốn đi sự quan tâm của cha mẹ dành cho con cái, để đến một lúc nào đó, khi con họ phạm tội tày đình, họ mới giật mình và đau xót. Nhưng lúc đó, đã quá muộn…
