Giáp với biển Đông, hệ thống sông ngòi chằng chịt, địa hình khá thấp,… vì thế Bạc liêu là một trong những địa phương ở ĐBSCL có khả năng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu (BĐKH), nhất là nước biển dâng.
Kết quả khảo sát mới nhất của ngành chức năng tỉnh Bạc Liêu, trong 10 năm trở lại đây, trên địa bàn tỉnh này đã xảy ra 632 hiện tượng khí hậu bất thường, gồm chịu ảnh hưởng của 89 cơn bão, 98 cơn áp thấp nhiệt đới, sạt lở 37 lần, lốc xoáy 346 lần, sét đánh 62 lần; gây thiệt hại lớn về tài sản (làm sập, tốc mái gần 5.300 nhà, hư hại nhiều phòng học, phải di dời nhiều hộ dân ra khỏi vùng sạt lở); về người (tử vong, bị thương 118 người) và về sản xuất (làm mất mùa hoặc giảm năng suất trên diện tích gần 100.000ha cây trồng các loại). Tổng thiệt hại bằng tiền ước tính lên đến hàng ngàn tỷ đồng. Đặc biệt trong hai ba năm trở lại đây, triều cường đã gây ngập úng cục bộ tại nhiều nơi trong tỉnh, gây ảnh hưởng, thiệt hại nghiêm trọng đến đời sống, sản xuất của người dân.
Trong những lần khí hậu “giở chứng” và cực đoan như thế, lãnh đạo tỉnh Bạc Liêu đặc biệt quan tâm đến những hộ dân nghèo, trong đó có đông đồng bào Khmer đang sống ven cửa sông, bãi biển, trong những cánh rừng phòng hộ ven bờ biển dài hơn 56km trải dài từ xã Vĩnh Trạch Ðông, TP Bạc Liêu đến thị trấn Gành Hào, huyện Ðông Hải.
“Thường nhật, số hộ dân này đã vất vã trong cuộc mưu sinh. Khi thời tiết đỏng đảnh, bà con phải đối mặt với bao hiểm nguy. Mục tiêu của dự án này là nhằm đảm bảo cho bà con được nơi ở mới an toàn, chất lượng cuộc sống được nâng lên” – ông Nguyễn Văn Út – Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn – Sở NN&PTNT tỉnh Bạc Liêu (đơn vị đại diện cho chủ đầu tư) nói về dự án khu dân cư, tái định cư (TĐC) rừng phòng hộ tỉnh Bạc Liêu.
Người dân sống chen chúc khu vực cửa sông luôn đối mặt với những hiểm nguy mỗi khi khí hậu cực đoan.
Theo ông Út, dự án được xây dựng gồm 8 điểm TĐC, giải quyết nơi ở cho gần 920 hộ dân nghèo, trong đó TP Bạc Liêu 2 điểm (tại xã Vĩnh Trạch Đông và phường Nhà Mát, diện tích 11,55ha), huyện Hòa Bình 2 điểm (tại xã Vĩnh Hậu và Vĩnh Thịnh, diện tích gần 70ha) và huyện Đông Hải 4 điểm (gồm 3 điểm thuộc xã Long Điền Đông và điểm ở xã Điền Hải; diện tích 35,8ha).
Ông Nguyễn Văn Phúc, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Bạc Liêu, cho biết trước khi có chủ trương thực hiện dự án này, địa phương cũng đã tiến hành khảo sát rất kỹ, và thật sự cảm thấy nhói lòng trước điều kiện sống của nhiều hộ dân.
PV Báo CAND cũng từng theo chân cán bộ cơ sở đi vào tìm hiểu đời sống của của những hộ dân mà người dân địa phương gọi là “dân mười không” (không điện, không đường, không trường học, không trạm y tế, không đất sản xuất, không sổ hộ khẩu, không giấy CMND, không có chợ để buôn bán, người chết không có đất chôn, không được hưởng đầy đủ các chế độ dành cho hộ nghèo). Để tồn tại, rất nhiều hộ dân chủ yếu dựa tài nguyên thiên nhiên sẵn có quanh đó. Hàng ngày, bà con ra bãi biển lưới bắt tôm cá; một số vào rừng phòng hộ đào bới bắt cua, bắt sâm đất, thậm chí... phá rừng. Nhiều hộ gia đình sống chen chúc trong túp liều, cột và nhiều vật dụng trong nhà được chế bằng đước, nền đất, mái nhà che bằng bạt nilon, chẳng đủ hoàn chỉnh để gọi đấy là nhà. Điều kiện như thế nhưng có nhiều hộ đông con, đông cháu nhưng chẳng mấy đứa được học hành tử tế. Chúng tôi cảm được biết không ít hộ sống gần như biệt lập với bên ngoài; cuộc sống trước mắt hết sức bấp bênh, mờ mịt. Những đứa trẻ con da đen cháy, thấy chúng tôi giương máy ảnh là khóc điếng vì sợ… Có cô gái vì muốn kiếm tiền giúp gia đình phải sang tận đất Thái Lan để… đẻ thuê.
Lãnh đạo địa phương cho biết họ biết và rất băn khoăn trước thực tế “dân mười không” nhưng nhiều năm rồi, không thể làm gì để giúp bà con được bởi ngân sách địa phương có hạn.
Tôi nhìn vào danh mục của mỗi khu TĐC, mà cảm nhận được tấm lòng của lãnh đạo địa phương dành cho những phận nghèo. Khu TĐC nào cũng có công trình xây dựng chợ, điện, đường, trường, trạm, hệ thống giếng khoan, đài nước cung cấp nước sạch, điểm sinh hoạt văn hóa,… Các sở, ban ngành, đoàn thể, chính quyền địa phương và lực lượng Công an cũng đang có kế hoạch “đón” bà con, phục vụ, đáp ứng những nhu cầu cơ bản nhất mà bà con cần ngay sau khi các khu TĐC hoàn tất, bà con vào định cư...
Lãnh đạo tỉnh Bạc Liêu cho biết thêm, tổng kinh phí để thực hiện dự án là gần 390 tỷ đồng. Bạc Liêu là tỉnh nghèo (tổng thu ngân sách mới ngoi lên khỏi con số 1.000 tỷ chưa bao lâu - PV) do vậy đây là con số đầu tư cho dự án là không nhỏ. Để dự án sớm thành hiện thực, giúp cho hàng trăm hộ dân thoát ra khỏi tình trạng “dân mười không”, tỉnh đã kiến nghị Trung ương hỗ trợ hơn 272 tỷ đồng, khoản còn lại địa phương đối ứng. Ngoài chuyện lo chỗ ở, các công trình phúc lợi công cộng, tỉnh cũng sẽ hỗ trợ di dời và xây dựng nhà 50 triệu đồng; giao quyền sử dụng đất mỗi hộ 500m2 (gồm 100m2 đất ở và 400m2 đất sản xuất) và tạo điều kiện cho mỗi hộ đều phải có nguồn thu nhập. Mỗi hộ cũng sẽ được hỗ trợ 12 tháng gạo ăn; hỗ trợ đào tạo nghề; việc làm…
