“Đánh thức” truyền thống trong lĩnh vực thiết kế

Khi nhắc đến từ truyền thống, nhiều người hay nghĩ ngay đến những gì thuộc về quá khứ. Nhưng thực tế, những giá trị truyền thống đang được khai thác hiệu quả trong nhiều lĩnh vực sáng tạo, trong đó có thiết kế sáng tạo từ nguồn lực văn hoá của Hà Nội.

Thúc đẩy hợp tác công – tư để phát huy giá trị truyền thống

Những ngày này, khách ghé thăm Văn Miếu – Quốc Tử Giám  có dịp hoà mình vào khá nhiều hoạt động thú vị trong chuỗi hoạt động của Tuần lễ thiết kế Việt Nam lần thứ 2 năm 2021, do Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam, phối hợp cùng Ashui.com, ConsMedia Corporation, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám tổ chức.

Bên cạnh các hội thảo, toạ đàm, triển lãm, trao giải cuộc thi thiết kế do Ban tổ chức triển khai, Văn Miếu – Quốc Tử Giám còn là địa chỉ để những bạn trẻ yêu mến văn hoá truyền thống tổ chức hoạt động tọa đàm về chủ đề liên quan và phát trực tuyến. Trước đó, Văn Miếu – Quốc Tử Giám đã là nơi diễn ra khá nhiều hoạt động, trong đó các bạn trẻ sáng tác, trao đổi về những chủ đề thú vị liên quan đến phát huy giá trị của di sản văn hoá và phát trực tuyến.

“Đánh thức” truyền thống trong lĩnh vực thiết kế -0
Góc triển lãm thiết kế mới tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội.
“Đánh thức” truyền thống trong lĩnh vực thiết kế -1

Ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Văn hoá Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám còn cho biết, thời gian qua, trung tâm đã có rất nhiều hoạt động nhằm phát huy giá trị của di tích và ngày càng nhiều du khách, đặc biệt là các bạn trẻ biết đến Văn Miếu vì giá trị của di sản văn hoá đặc biệt này, chứ không phải chỉ đến để thắp hương, cầu may như nhiều người vẫn quan niệm lâu nay. Trong thời gian tới, trung tâm sẽ còn tiếp tục tạo điều kiện nhiều hơn nữa để Văn Miếu – Quốc Tử Giám thực sự trở thành không gian cho nhiều hoạt động sáng tạo. Bên cạnh thúc đẩy hợp tác công – tư để phát huy tốt hơn nữa nguồn lực văn hoá Thủ đô, Trung tâm cũng sẽ có rất nhiều hoạt động hấp dẫn khác dành cho khách đến với di tích, trong đó, đáng chú ý có áp dụng công nghệ âm thanh, ánh sáng để “kể” các câu chuyện về Văn Miếu xưa... Tại cuộc thi thiết kế Designed by Vietnam, trong số 183 thiết kế dự thi, có nhiều thiết kế đã đưa Văn Miếu vào sản phẩm và được đánh giá cao.

Thực tế cho thấy, việc hợp tác công – tư nhằm thúc đẩy phát triển hoạt động sáng tạo, tạo ra các không gian sáng tạo hấp dẫn, đồng hành cùng đội ngũ sáng tạo trong khai thác, phát huy những giá trị truyền thống trong sáng tạo thiết kế  là xu hướng chung của nhiều đơn vị văn hoá Thủ đô, đặc biệt là các bảo tàng và di tích đặc biệt như Văn Miếu – Quốc Tử Giám.

Trao đổi quanh vấn đề thiết kế đánh thức giá trị truyền thống, TS. Nguyễn Thị Thu Hà, Viện Văn hoá Nghệ thuật quốc gia Việt Nam cũng chia sẻ, khi nghe từ “truyền thống”, chúng ta thường nghĩ đến những thứ thuộc về quá khứ – của một thời gian và không gian cố định nào đó. Làm như vậy dễ dẫn đến nguy cơ bỏ qua tính liên tục, tính thích ứng và tính biến đổi vốn có của truyền thống. Truyền thống luôn dịch chuyển bởi các yếu tố như con người, xã hội và tự nhiên. Việc lưu giữ truyền thống trong lĩnh vực thiết kế không thể được xem xét đơn giản là quá trình “cắt và dán”. Truyền thống không thể được bảo tồn hiệu quả chỉ bằng cách thao túng hay tích hợp các biểu tượng quốc gia, truyền thống tín ngưỡng và văn hóa địa phương một cách phiến diện và nặng tính cổ động. Nó phải được nhìn nhận một cách nghiêm túc với tinh thần tôn trọng lịch sử và tổ tiên của chúng ta nhưng vẫn phải mạnh dạn đổi mới để đảm bảo sự liên quan của truyền thống được tiếp nối.

Tạo sự hấp dẫn, khác biệt bằng văn hoá

Bày tỏ sự lạc quan về xu hướng khai thác giá trị truyền thống trong sáng tạo thiết kế, TS Lư Thị Thanh Lê, giảng viên ngành Việt Nam học, Đại học Việt Nhật, đồng sáng lập Liên minh Sáng kiến văn hóa Việt Nam cho rằng, hội nhập sâu rộng càng tạo nên nhu cầu được nhận dạng, sự khác biệt, giới thiệu văn hoá đặc trưng của Việt Nam với thế giới, của tộc người này với tộc người khác…

Tham gia đáp ứng các nhu cầu này có các cộng đồng, nghệ nhân, nghệ sĩ, người hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp hoặc nghiệp dư, các nhà nghiên cứu phát triển sản phẩm dịch vụ, các nhà sản xuất. Nghệ nhân cải tiến kỹ thuật cũ, tăng giá trị sản phẩm vốn có. Nhiều làng nghề, nhiều nghệ nhân đã rất thành công khi đưa sản phẩm ra nước ngoài. Nhà thiết kế chuyên nghiệp chủ động tiếp cận các cộng đồng, tìm hiểu giá trị truyền thống của cộng đồng địa phương, đưa vào thiết kế mới, tạo những sản phẩm có giá trị rất cao…

Nhà thiết kế Vũ Thảo, Giám đốc nghệ thuật của Kilomet109 cũng cho hay, chị rất lạc quan về công nghiệp sáng tạo Việt Nam, đặc biệt là ở mảng thiết kế. Thiết kế Việt Nam lãnh hội nhiều nhiệm vụ khác chứ không chỉ đơn giản là giải toả về nhu cầu vật chất. Thông qua thiết kế, các nhà thiết kế chuyển tải nhiều giá trị ngoài khác ngoài thiết kế. Việt Nam có nhiều làng nghề truyền thống, văn hoá chế tác truyền thống lâu đời, phong phú. Nhà thiết kế có cơ hội tiếp cận các làng nghề, làng chế tác thủ công và tiếp thu các giá trị của nó để tạo nên bản sắc riêng cho các thiết kế của mình.

Khẳng định giá trị văn hoá truyền thống làm nên sự độc đáo, sức hấp dẫn riêng cho thiết kế Việt Nam so với các quốc gia khác, tuy nhiên, nhà thiết kế Đinh Công Đạt cũng chỉ ra rằng, làm thiết kế khác nghệ thuật đơn thuần. Nghệ thuật là phục vụ cái đẹp một cách tuyệt đối, còn thiết kế phải đề cao tính ứng dụng, người ta phải sử dụng được. Muốn phát huy giá trị văn hoá truyền thống trong sáng tạo thiết kế, trước hết, người sáng tạo thiết kế phải thẩm thấu sâu sắc các giá trị đó và chuyển tải vào sản phẩm. Bên cạnh đó, các nhà thiết kế phải quan tâm đến tính hữu dụng, nhiều công năng của thiết kế và phải chuyển tải được đặc trưng của văn hoá Việt Nam, đó là sự khiêm nhường, cân đối, mỏng manh nhưng kỹ lưỡng bên trong, không phải là sự phô trương ở hình thức bên ngoài…

N.Nguyễn

Các tin khác

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.